Het top-downbeheer van het EU-herstelplan brengt de cohesie in gevaar

Regio’s en steden roepen op om de termijn voor de besteding vanherstelmiddelen na 2026uit te stellen  

De oprichting van het Europees herstelinstrument van 650 miljard EURom de economische gevolgen van de COVID-19-pandemie het hoofd te bieden,heeft de Unie geholpen de gevolgen van de crisis te beperken. Het gecentraliseerdebeheer van hetherstelfonds kan echter de economische, sociale en territoriale cohesie in Europa ingevaar brengen en dreigt de verschillen tussen de lidstaten te vergroten. Dit is de belangrijkste boodschap van het advies van de burgemeester vanCoulaines, Christophe Rouillon,dat op 8 oktober is goedgekeurd tijdens de zitting van het Europees Comité van de Regio’s (CvdR).

Het gebrek aan betrokkenheid van lokale en regionale overheden heeft bij de CvdR-leden aanleiding gegeven tot bezorgdheidover de doeltreffendheid van de faciliteit voor herstel en veerkracht na de pandemie. De bijdrage van de herstel-en veerkrachtfaciliteit aan de cohesie wordt slechts oppervlakkig aangepakt in de tussentijdse evaluatie van de faciliteitdoor de Commissie,die eerder dit jaar is gepubliceerd, aldus lokale leiders. Bovendien heeft het CvdR blootgelegd dat de gecentraliseerde governance van de herstel- en veerkrachtfaciliteit sommige nationale regeringen de mogelijkheid heeft geboden om bepaalde steden en regio’s die worden bestuurd door gekozen leden van oppositiepartijen uit te sluiten van de mogelijkheden die de herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt voor subsidies of Europese steun. 

Oproep om de termijn voor de besteding van middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit uit te stellen 

Zoals in het tussentijdse evaluatieverslag van de herstel- en veerkrachtfaciliteit wordt benadrukt, heeft het aanzienlijke bedrag aan middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit dat naast het cohesiebeleid beschikbaar is, de administratieve en absorptiecapaciteit van lokale en regionale overheden onder druk gezet. Als gevolg daarvan is tot dusver minder dan de helft van de middelen van de herstel- en veerkrachtfaciliteit gebruikt. Daarom stelden CvdR-leden voor om de bestedingstermijn voor het instrument na 2026 uit testellen. 

Hervormingen die door de herstel- en veerkrachtfaciliteit worden ondersteund, moeten democratische legitimiteit hebben

Volgens het CvdR moeten hervormingen die door de faciliteit worden ondersteund, hun eigen democratische legitimiteit hebben, op basis van raadpleging, dialoog en een op samenwerking gebaseerde aanpak, ook met lokale en regionale overheden, om ervoor te zorgen dat deze hervormingen een eigen inbreng hebben. 

Bovendien benadrukten de lokale leiders dat het ontbreken van een duidelijke definitie van in aanmerking komende hervormingen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit niet alleen vragen doet rijzenover additionaliteit en transparantie van de financiering, maar ook vragen doet rijzen over de eerbiediging van de rol van elk bestuursniveau, zoalsbepaald in de EU-Verdragen (subsidiariteitsbeginsel).

Citaat  

Christophe Rouillon (FR/PSE), burgemeester van Coulaines: "HetEuropees herstelplan heeft sinds 2022 geholpen om investeringen nieuw leven in te blazen en de gevolgen van de COVID-19-crisis aan te pakken. De tussentijdse beoordeling is gemengd. Staten hebben vaak alleen beslissingen genomen zonder rekening te houden met lokale prioriteiten. Het geld gaat te vaak naar de rijkste gebieden zonder de ongelijkheden tussen regio's te verminderen. Lokale en regionale leiders moeten beter worden betrokken en gehoord voor een goed gebruik van niet-bestede middelen en voor de ontwikkeling van een nieuw herstelplan, met name gericht op huisvesting." 

Achtergrond 

• De herstel- en veerkrachtfaciliteit,meteen waardevan bijna 650 miljard EUR,is de hoeksteen van het Europees herstelplan na de pandemie.  

• In aprilpubliceerden het CvdR en de Raad van Europese gemeenten en regio’sde resultaten van een enquête onder regionale en lokale verenigingen. Uit de raadpleging is gebleken dat de territoriale toewijzing van middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit algemeen als onevenwichtig wordt beschouwd en derhalve de cohesie in Europa kan schaden. Persbericht 

• Op 7 oktober publiceerde het CvdR zijn jaarverslag over de staat van de regio’s en steden,waarin het opriep tot een ambitieuze en plaatsgebonden EU-begroting voor de periode na 2027 ter ondersteuning van lokale investeringen, met een sterk cohesiebeleid als kern.