Odgórne zarządzanie unijnym planem odbudowy zagraża spójności

Regiony i miasta wzywają do przesunięcia terminu wydatkowania środków naodbudowępo 2026 r.  

Utworzenie europejskiego instrumentu odbudowy o wartości 650 mld eurow celu stawienia czoła gospodarczym skutkom pandemii COVID-19 pomogło Unii ograniczyć skutki kryzysu. Scentralizowanezarządzaniefunduszem odbudowy może jednak zagrozić spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Europieoraz grozić zwiększeniem dysproporcji w państwach członkowskich. Takie jest główne przesłanie opinii sporządzonej przez burmistrza Coulaines Christophe’a Rouillona,która została przyjęta 8 października na sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u).

Brak zaangażowania administracji lokalnej i regionalnej wzbudził obawy członków KR-u co do skuteczności Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF)po pandemii. Przywódcy lokalni stwierdzili, że wkład RRF w spójność jest jedynie powierzchownie uwzględniony w śródokresowej ocenie instrumentu przeprowadzonej przez Komisję,opublikowanej na początku tego roku. Ponadto KR ujawnił, że scentralizowane zarządzanie RRF dało niektórym rządom krajowym możliwość wykluczenia niektórych miast i regionów zarządzanych przez wybranych członków partii opozycyjnych z możliwości oferowanych przez RRF w zakresie dotacji lub wsparcia europejskiego. 

Wezwanie do przesunięcia terminu wydatkowania środków z RRF  

Jak podkreślono w sprawozdaniu z oceny śródokresowej RRF, znaczna kwota środków dostępnych w ramach RRF oprócz polityki spójności wywarła presję nazdolnościadministracyjne i absorpcyjne władz lokalnych i regionalnych. W rezultacie do tej pory wykorzystano mniej niż połowę środków z RRF. W związku z tym członkowie KR-u zasugerowali przesunięcie terminu wydatkowania środków na ten instrument po 2026 r. 

Reformy wspierane w ramach RRF muszą mieć legitymację demokratyczną

Zdaniem KR-u reformy wspierane w ramach Instrumentu muszą mieć własną legitymację demokratyczną, opartą na konsultacjach, dialogu i podejściu opartym na współpracy, w tym z władzami lokalnymi i regionalnymi, aby zapewnić odpowiedzialność za te reformy. 

Ponadto przywódcy lokalni podkreślili, że brak jasnej definicji kwalifikujących się reform w ramach RRF nie tylko budzi wątpliwości co do dodatkowości i przejrzystości finansowania, ale także budzi wątpliwości codo poszanowania roli każdego szczebla sprawowania rządów określonej w traktatach UE (zasada pomocniczości).

Cytat  

Christophe Rouillon (FR/PES), burmistrz Coulaines: „Europejskiplan odbudowy od 2022 r. pomaga ożywić inwestycje i zaradzić skutkom kryzysu związanego z COVID-19. Ocena śródokresowa jest zróżnicowana. Państwa często podejmują decyzje w pojedynkę, nie biorąc pod uwagę lokalnych priorytetów. Pieniądze zbyt często trafiają do najbogatszych terytoriów, nie zmniejszając nierówności między regionami. Przywódcy lokalni i regionalni muszą być lepiej zaangażowani i wysłuchani w celu właściwego wykorzystania niewydanych funduszy oraz opracowania nowego planu odbudowy, w szczególności w odniesieniu do mieszkalnictwa”. 

Kontekst 

• Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności,o wartości prawie 650 mld euro,jest podstawą europejskiego planu odbudowy po pandemii. 

• W kwietniu KR i Rada Gmin i Regionów Europy opublikowały wyniki ankiety przeprowadzonej wśród stowarzyszeń regionalnych i lokalnych. Konsultacje wykazały, że przydział terytorialny środków z RRF jest powszechnie postrzegany jako niezrównoważony, a zatem może zaszkodzić spójności w Europie. Komunikat prasowy 

• W dniu 7 października KR opublikował roczne sprawozdanie na temat stanu regionów i miast,wktórym wezwał do opracowania ambitnego i ukierunkowanego na konkretny obszar budżetu UE na okres po 2027 r., wspierającego inwestycje lokalne, którego centralnym elementem będzie silna polityka spójności.