Polityka spójności po 2027 r.: łączenie inwestycji i reform nie może prowadzić do bardziej scentralizowanego zarządzania

Europa powinna liczyć na silniejszą i odnowioną politykę spójności, aby przygotować się na przyszłość. W opinii przyjętej jednomyślnie na sesji plenarnej 14 maja przywódcy lokalni i regionalni przedstawili, w jaki sposób należy zmodernizować politykę spójności po 2027 r., aby przeprowadzić reformy powiązane z kompetencjami i potrzebami terytorialnymi. Wezwali do reformy europejskiego semestru w kierunku wieloletniego podejścia terytorialnego i podkreślili, że polityka spójności musi nadal koncentrować się na regionach. 

Członkowie Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) są bardzo zaniepokojeni propozycją przedstawioną przez Komisję Europejską w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego posiadającego jeden krajowy plan inwestycji UE, który łączy kluczowe reformy z inwestycjami. Podkreślili, że zasadnicze znaczenie ma utrzymanie programów regionalnych jako głównych instrumentów zapewniania funduszy polityki spójności, ponieważ podejście lokalne najlepiej nadaje się do określania wyzwań i potrzeb specyficznych dla każdego regionu. Przesłanie to zostało zawarte w opinii sporządzonej przez Isabelle Boudineau (FR/PES), członkinię Rady Regionu Francuskiego Nowa Akwitania, na wniosek polskiej prezydencji w Radzie UE. Tekst został przyjęty na sesji plenarnej KR-u po wymianie poglądów z Jackiem Protasem (PL/EPL), członkiem Komisji Rozwoju Regionalnego Parlamentu Europejskiego i sprawozdawcą niedawno przyjętej rezolucji w sprawie 9. sprawozdania w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. W debacie wziął również udział przedstawiciel polskiej prezydencji. W przyszłym tygodniu p. Boudineau wraz z przewodniczącą KR-u Katą Tüttő weźmie udział w nieformalnym posiedzeniu europejskich ministrów odpowiedzialnych za politykę spójności i przedstawi treść przyjętej opinii.  

Polityka spójności jako kluczowy czynnik realizacji celów i reform UE

Przywódcy lokalni i regionalni zaapelowali o zmodernizowany europejski semestr, który mógłby zapewnić kompleksowe ramy służące ukierunkowaniu skutecznego programowania i wdrażania polityki spójności przy jednoczesnym uruchomieniu reform. Chociaż związek między polityką spójności a europejskim semestrem został już wzmocniony w latach 2021–2027, argumentowali oni, że te dwa instrumenty nadal nie są ze sobą spójne: pierwszy to roczny cykl polityki oparty na dialogu między Komisją a rządami krajowymi, natomiast drugi opiera się na wieloletnim programowaniu i wielopoziomowym sprawowaniu rządów.  

W związku z tym Komisja zaproponowała, aby europejski semestr był częścią wieloletniego podejścia strategicznego, w którym władze lokalne i regionalne byłyby zaangażowane (a nie tylko konsultowane) w sporządzanie sprawozdań krajowych i zaleceń dla poszczególnych krajów. Mogłoby to umożliwić włączenie do programów regionalnych wartości docelowych i celów pośrednich w zakresie reform zarządzania związanych na przykład ze zdolnościami administracyjnymi lub tworzeniem statystyk na szczeblu niższym niż krajowy. 

Jeżeli chodzi o ewentualne wprowadzenie systemu płatności opartego na wynikach, a nie na zwrocie kosztów, jak ma to miejsce w przypadku Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, władze lokalne i regionalne uznały potencjalne korzyści takiego systemu pod względem uproszczenia, ale zwróciły uwagę na pewne zastrzeżenia, takie jak fakt, że podejście bardziej zorientowane na wyniki wymaga lepszego gromadzenia danych. 

Cytat

Isabelle Boudineau (FR/PES), członkini rady francuskiego regionu Nowa Akwitania: Politykaspójności jestgłówną siłą napędową transformacji naszych regionów. Zasady pomocniczości i partnerstwa, na których się ona opiera, dają regionom Europy możliwość realizacji priorytetów Unii Europejskiej poprzez dostosowanie ich do specyfiki terytorialnej. Polityka ta musi być nadal rozwijana, zarządzana i wdrażana na szczeblu regionalnym, w przeciwnym razie sam projekt europejski będzie zagrożony.  

Kontekst

• Wideo i zdjęcia z sesji plenarnej. 

• 15 maja na sesji plenarnej KR-u odbędzie się głosowanie nad dwiema pilnymi rezolucjami w sprawie kolejnego długoterminowego budżetu Unii Europejskiej oraz śródokresowego przeglądu programów polityki spójności na lata 2021–2027. Komunikaty prasowe zostaną opublikowane w specjalnej sekcji strony internetowej KR-u.  

• Na sesji plenarnej w dniach 20–21 listopada 2024 r. KR przyjął pakiet opinii określających elementy składowe polityki spójności po 2027 r. Komunikat prasowy. 

• Wartość funduszy UE w ramach polityki spójności w bieżącym okresie programowania 2021–2027 wynosi prawie 370 mld EUR, czyli jedną trzecią długoterminowego budżetu UE. 

Kontakt

Matteo Miglietta 
tel. +32 470895382 
Matteo.Miglietta@cor.europa.eu