Umowa między UE a Szwajcarią powinna „wzmocnić” współpracę władz lokalnych i kantonalnych

Europejski Komitet Regionów (KR) z zadowoleniem przyjął pakiet umów mających na celu stabilizację i rozwój stosunków dwustronnych między Szwajcarią a Unią Europejską, ale wezwał do tego, by umowy te obejmowały silny wymiar terytorialny i niższy niż krajowy, w tym poprzez przyznanie miastom, regionom i kantonom bezpośredniej roli w monitorowaniu i wdrażaniu umów.

Zalecenia, które KR przyjął 15 października, odzwierciedlają pragnienie, by umowy dwustronne „zapewniały stabilność, ciągłość i widoczność współpracy, która już przynosi konkretne rezultaty, ale może i musi zostać dodatkowo wzmocniona”, stwierdził sprawozdawca opinii KR-u Matteo Luigi Bianchi (IT/EKR), członek władz lokalnych Morazzone.

P. Bianchi stwierdził, że jednym z głównych celów opinii jest zapewnienie, by wymiar terytorialny współpracy między UE a Szwajcarią był wzmacniany „w sposób ciągły i systematyczny”, częściowo poprzez instytucjonalizację współpracy między KR-em a Szwajcarską Konferencją Rządów Kantonalnych.

Norman Gobbi, przewodniczący rządu kantonu Ticino i przedstawiciel Szwajcarskiej Konferencji Rządów Kantonalnych, wyraził zainteresowanie nawiązaniem współpracy z KR-em przez Szwajcarską Konferencję Rządów Kantonalnych, stwierdzając, że „może ona zapewnić ustrukturyzowaną przestrzeń dialogu, w której regiony i kantony będą mogły wyrażać i bronić swoich interesów”. Dodał, że szwajcarskie kantony są „przekonane, że stabilne, długoterminowe stosunki między Unią Europejską a Szwajcarią leżą w interesie wszystkich” oraz że „Szwajcaria i jej kantony są zaangażowane w spójność, zaangażowanie, a przede wszystkim w poszukiwanie pragmatycznych rozwiązań codziennych problemów naszych terytoriów, naszych przedsiębiorstw i naszych obywateli”.

Gobbi powiedział, że kantony Szwajcarii mają "rozległe uprawnienia, na przykład w zakresie edukacji, opieki zdrowotnej, sprawiedliwości i bezpieczeństwa, gospodarki, podatków i kultury" i odegrają "decydującą rolę we wdrażaniu i konkretyzowaniu pakietu umów wynegocjowanych między Szwajcarią a Unią Europejską".

Zalecenia te są następstwem porozumienia politycznego osiągniętego w grudniu 2024 r. w sprawie pakietu 11 umów dwustronnych między UE a Szwajcarią. Pakiet nie został jeszcze ratyfikowany, a proces ten będzie obejmował referendum w Szwajcarii. Pakiet przewiduje regularne spotkania między Parlamentem Europejskim a parlamentem szwajcarskim; KR zwrócił się o przyznanie mu statusu obserwatora na tych posiedzeniach międzyparlamentarnych.

Podczas debaty KR-u w dniu 15 października szczególny nacisk położono na potrzebę skutecznej współpracy w zakresie mobilności pracowników, infrastruktury, transgranicznych usług publicznych, zarządzania granicami, różnorodności biologicznej, a także na potrzebę „aktywnej pomocniczości”, aby zapewnić, by szczebel niższy niż krajowy odgrywał kluczową rolę w kształtowaniu potencjalnych umów o silnym wymiarze terytorialnym.

Cytat: 

Sprawozdawca Matteo Luigi Bianchi (IT/EKR), członek władz lokalnych Morazzone: „Chcemy pogłębić współpracę między UE a Szwajcarią poprzez wzmocnienie roli europejskich władz lokalnych i regionalnych oraz kantonów szwajcarskich jako kluczowych partnerów w wielopoziomowym sprawowaniu rządów. Z pełnym poszanowaniem federalizmu szwajcarskiego wzywamy do skupienia się na wspólnych priorytetach, mobilności, infrastrukturze i strefie Schengen, tak aby obywatele w regionach transgranicznych, którzy pracują ponad granicami, mogli korzystać z konstruktywnych decyzji podejmowanych na najwłaściwszym szczeblu”.

Kontekst:

• Debata w Europejskim Komitecie Regionów, 15 października 2025 r.: Wideo, zdjęcia, zestawienie opinii.
• Umowy dwustronne między UE a Szwajcarią oczekujące obecnie na ratyfikację obejmują wiele obszarów, w których wymagana jest współpraca między władzami szczebla niższego niż krajowy, w tym: transgraniczne usługi i rynki pracy, zapewniające mobilność pracowników, studentów i przedsiębiorców; ochrona środowiska i różnorodność biologiczna; ochrona ludności i służby ratownicze; współpraca energetyczna; oraz badania naukowe, innowacje. Podczas debaty KR-u w dniu 15 października szczególny nacisk położono na potrzebę skutecznej współpracy w zakresie mobilności pracowników, infrastruktury, transgranicznych usług publicznych, zarządzania granicami, różnorodności biologicznej, a także na potrzebę „aktywnej pomocniczości”, aby zapewnić, by szczebel niższy niż krajowy odgrywał kluczową rolę w kształtowaniu potencjalnych umów o silnym wymiarze terytorialnym.
• Piętnaście z 26 szwajcarskich kantonów graniczy w Unii Europejskiej, w tym Badenia-Wirtembergia i Bawaria w Niemczech, Vorarlberg i Tyrol w Austrii, Lombardia, Południowy Tyrol, Piemont i Dolina Aosty we Włoszech oraz Rodan-Alpy, Franche-Comté i Grand Est we Francji.
• Przykładami współpracy transgranicznej między UE a Szwajcarią przywołanymi podczas debaty w dniu 15 października były programy Interreg, Konferencja Górnego Renu, Regio Insubrica, Konferencja Jeziora Bodeńskiego i projekty Arge Alp.