Il-ftehim bejn l-UE u l-Iżvizzera għandu "jsaħħaħ" il-kooperazzjoni bejn il-gvernijiet lokali u kantonali

Il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni (KtR) laqa’ pakkett ta’ ftehimiet maħsuba biex jistabbilizzaw u jiżviluppaw relazzjonijiet bilaterali bejn l-Iżvizzera u l-Unjoni Ewropea, iżda appella biex il-ftehimiet jinkorporaw dimensjoni territorjali u sottonazzjonali b’saħħitha, inkluż billi l-bliet, ir-reġjuni u l-cantons jingħataw rwol dirett fil-monitoraġġ u l-implimentazzjoni tal-ftehimiet.

Ir-rakkomandazzjonijiet, li ġew adottati mill-KtR fil-15 ta’ Ottubru, jirriflettu xewqa li l-ftehimiet bilaterali “jipprovdu stabbiltà, kontinwità u viżibbiltà għal kooperazzjoni li diġà tagħti riżultati konkreti iżda li tista’ u għandha tissaħħaħ aktar”, qal ir-relatur għall-Opinjoni tal-KtR, Matteo Luigi Bianchi (IT/KRE), membru tal-awtorità lokali ta’ Morazzone.

Is-Sur Bianchi qal li wieħed mill-objettivi ewlenin tal-Opinjoni huwa li jiġi żgurat li d-dimensjoni territorjali tal-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Iżvizzera tissaħħaħ b’“mod kontinwu u sistematiku”, parzjalment billi tiġi istituzzjonalizzata l-kooperazzjoni bejn il-KtR u l-Konferenza Żvizzera tal-Gvernijiet Kantonali.

Norman Gobbi, President tal-Canton tal-gvern ta’ Ticino u rappreżentant tal-Konferenza Żvizzera tal-Gvernijiet Kantonali, esprima l-interess tal-Konferenza Żvizzera tal-Gvernijiet Kantonali fl-istabbiliment ta’ kooperazzjoni mal-KtR, u qal li “jista’ jipprovdi spazju strutturat għal djalogu fejn ir-reġjuni u l-cantons jistgħu jartikolaw u jaffermaw l-interessi tagħhom”. Huwa qal li l-cantons Żvizzeri huma “konvinti li relazzjonijiet stabbli u fit-tul bejn l-Unjoni Ewropea u l-Iżvizzera huma fl-interess ta’ kulħadd” u li “l-Iżvizzera u l-cantons tagħha huma impenjati għall-koeżjoni, l-involviment, u, fuq kollox, it-tfittxija għal soluzzjonijiet prammatiċi għall-problemi ta’ kuljum tat-territorji tagħna, tan-negozji tagħna, u taċ-ċittadini tagħna”.

Is-Sur Gobbi qal li l-cantons tal-Iżvizzera għandhom “setgħat estensivi, pereżempju, fl-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, il-ġustizzja u s-sigurtà, l-ekonomija, it-tassazzjoni u l-kultura” u se jkollhom “rwol deċiżiv fl-implimentazzjoni u l-konkretizzazzjoni tal-pakkett ta’ ftehimiet innegozjat bejn l-Iżvizzera u l-Unjoni Ewropea”.

Ir-rakkomandazzjonijiet isegwu ftehim politiku li ntlaħaq f’Diċembru 2024 dwar pakkett ta’ 11-il ftehim bilaterali bejn l-UE u l-Iżvizzera. Il-pakkett għad irid jiġi ratifikat, proċess li se jinvolvi referendum fl-Iżvizzera. Il-pakkett jipprevedi laqgħat regolari bejn il-Parlament Ewropew u l-parlament Svizzeru; il-KtR talab li jingħata status ta’ osservatur f’dawn il-laqgħat interparlamentari.

Matul id-dibattitu tal-KtR fil-15 ta’ Ottubru, saret enfasi partikolari fuq il-ħtieġa għal kooperazzjoni effettiva dwar il-mobbiltà tal-forza tax-xogħol, l-infrastruttura, is-servizzi pubbliċi transfruntiera, il-ġestjoni tal-fruntieri, il-bijodiversità, kif ukoll dwar il-ħtieġa għal “sussidjarjetà attiva”, biex jiġi żgurat li l-livelli sottonazzjonali jaqdu rwol ċentrali fit-tfassil ta’ ftehimiet potenzjali b’dimensjoni territorjali b’saħħitha.

Kwotazzjoni: 

Ir-relatur Matteo Luigi Bianchi (IT/KRE), membru tal-awtorità lokali ta’ Morazzone: “Għandna l-għan li napprofondixxu l-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Iżvizzera billi nsaħħu r-rwol tal-awtoritajiet lokali u reġjonali Ewropej u tal-cantons Żvizzeri bħala msieħba ewlenin fil-governanza f’diversi livelli. B’rispett sħiħ tal-federaliżmu Żvizzeru, inħeġġu li niffukaw fuq prijoritajiet kondiviżi, il-mobbiltà, l-infrastruttura u ż-żona Schengen, sabiex iċ-ċittadini f’reġjuni transfruntiera li jaħdmu bejn il-fruntieri jibbenefikaw minn deċiżjonijiet kostruttivi meħuda fl-aktar livell xieraq.”

Sfond:

• Dibattitu fil-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, 15 ta’ Ottubru 2025: Filmat, ritratti, skeda informattiva tal-opinjoni.
• Il-ftehimiet bilaterali bejn l-UE u l-Iżvizzera li bħalissa qed jistennew ir-ratifika jkopru ħafna oqsma li fihom hija meħtieġa l-kooperazzjoni bejn il-gvernijiet sottonazzjonali, inklużi: is-servizzi u s-swieq tax-xogħol transkonfinali, li jiżguraw il-mobilità għall-ħaddiema, l-istudenti u l-intraprendituri; il-ħarsien tal-ambjent u l-bijodiversità; il-protezzjoni ċivili u s-servizzi ta’ emerġenza; il-kooperazzjoni fil-qasam tal-enerġija; u r-riċerka, l-innovazzjoni. Matul id-dibattitu tal-KtR fil-15 ta’ Ottubru, saret enfasi partikolari fuq il-ħtieġa għal kooperazzjoni effettiva dwar il-mobbiltà tal-forza tax-xogħol, l-infrastruttura, is-servizzi pubbliċi transfruntiera, il-ġestjoni tal-fruntieri, il-bijodiversità, kif ukoll dwar il-ħtieġa għal “sussidjarjetà attiva”, biex jiġi żgurat li l-livelli sottonazzjonali jaqdu rwol ċentrali fit-tfassil ta’ ftehimiet potenzjali b’dimensjoni territorjali b’saħħitha.
• Ħmistax mis-26 reġjun tal-fruntiera Żvizzeru fl-Unjoni Ewropea, inklużi Baden-Württemberg u l-Bavarja fil-Ġermanja, Vorarlberg u t-Tirol fl-Awstrija, il-Lombardija, it-Tirol tan-Nofsinhar, il-Piemonte, u l-Wied ta’ Aosta fl-Italja, u Rhône-Alpes, Franche-Comté, u Grand Est fi Franza.
• Eżempji ta’ kooperazzjoni transfruntiera bejn l-UE u l-Iżvizzera kkwotati matul id-dibattitu fil-15 ta’ Ottubru kienu l-programmi Interreg, il-Konferenza tar-Renu ta’ Fuq, Regio Insubrica, il-Konferenza tal-Lag Constance, u l-proġetti Arge Alp.