Budżet UE po 2027 r.: Demokracja i jedność europejska zagrożona na mocy obecnego wniosku – ostrzegają przywódcy lokalni i regionalni

Debata na temat kolejnego długoterminowego budżetu UE po 2027 r., wieloletnich ram finansowych (WRF), uwypukliła poważne obawy regionów i miast dotyczące wniosku przedstawionego przez Komisję Europejską 16 lipca. Podczas wymiany poglądów, która odbyła się na posiedzeniu Komisji Polityki Spójności Terytorialnej i Budżetu UE (COTER)w dniu 7 października, spotkali się przedstawiciele duńskiej prezydencji w Radzie UE i przedstawiciele Komisji Europejskiej w celu omówienia przyszłego budżetu Unii.  

Demokracja i jedność europejska mogą zostać zagrożone, jeżeli obecny wniosek w sprawie następnego długoterminowego budżetu UE zostanie przyjęty – ostrzegli przywódcy lokalni i regionalni podczas debaty w Komisji COTER. Wymiana poglądów rozpoczęła prace nad opinią w sprawie kolejnych WRF pod przewodnictwem sprawozdawczyni Sari Rautio (FI/EPL), członkini Rady Miasta Hämeenlinna i przewodniczącej grupy PPE w KR-ze. Rautio podkreśliła, że debata na temat przyszłego budżetu UE „to coś więcej niż pieniądze, to demokracja i jedność europejska”.

Nowa struktura WRF połączyłabykilka obszarów - od polityki spójności po wspólną politykę rolną - w jeden duży fundusz, koncentrując jednocześnie zarządzanie zasobami i programami w rękach rządów krajowych. Sprawozdawca ostrzegł, że przejście od programów regionalnych do scentralizowanych planów krajowych może podważyć spójność, wielopoziomowe sprawowanie rządów i zaufanie obywateli, wzywając zamiast tego do ustanowienia ram, które utrzymają partnerstwo, sprawność, elastyczność i podejście ukierunkowane na konkretny obszar.

Członkowie Komisji COTER uznali potrzebę modernizacji polityki spójności i dostosowania nowego długoterminowego budżetu UE do pilnych priorytetów, takich jak bezpieczeństwo i obrona, zwłaszcza w odniesieniu do regionów położonych wzdłuż wschodnich granic UE. Ostrzegły jednak, że niezbędne reformy mogą przynieść efekty odwrotne do zamierzonych, jeżeli regiony i miasta zostaną wyłączone z opracowywania i wdrażania inwestycji terytorialnych. 

„Nawet gdyby nie było to zamierzone, w rezultacie WRF pozbawiłyby UE jej wymiaru regionalnego i lokalnego. Nie można tego zaakceptować”– stwierdził przewodniczący Komisji COTER Vasco Alves Cordeiro (PES/PT), podsumowując obawy wyrażone przez członków komisji.

Podczas debaty prezydencja duńska przyznała, że Rada nadal prowadzi ocenę wniosku w sprawie WRF, i wyraziła ambicję przedstawienia projektu schematu negocjacyjnego Radzie Europejskiej w grudniu.  

Projekt opinii J. Rautio ma zostać poddany pod głosowanie w Komisji COTER w dniach 1–2 grudnia i przedłożony na sesji plenarnej KR-u w marcu 2026 r.  

Wyznaczono nowych sprawozdawców ds. wieloletnich ram finansowych

Członkowie wyznaczyli również czterech sprawozdawców opinii, którzy ocenią konkretne projekty rozporządzeń zawarte we wniosku dotyczącym WRF: 

• Przewodniczący i pierwszy wiceprzewodniczący Komisji COTER Vasco Alves Cordeiro (PT/PES) i Emil Boc (RO/EPL) zostali wyznaczeni na współsprawozdawców ds. rozporządzenia w sprawie funduszu krajowych i regionalnych planów partnerstwa. 

• María Guardiola (ES/EPL), przewodnicząca rządu regionalnego Estremadury, w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w tym rozporządzenia w sprawie Europejskiej współpracy terytorialnej i Funduszu Spójności 

• Luca Menesini (IT/PES), członek Rady Prowincji Lucca, w sprawie rozporządzenia w sprawie ram wykonania 

• Juraj Droba (SK/EKR), przewodniczący samorządu bratysławskiego, w sprawie rozporządzenia dotyczącego instrumentu „Łącząc Europę” na lata 2028–2034 

Wszystkie projekty opinii zostaną omówione i poddane pod głosowanie w pierwszej połowie 2026 r.  

Zwalczanie ubóstwa transportowego w celu wzmocnienia europejskiej spójności i konkurencyjności

W projekcie opinii przyjętym na posiedzeniu członkowie Komisji COTER ostrzegli, że ubóstwo transportowe w coraz większym stopniu dotyka regiony i miasta w całej UE, i podkreślili, że łączność ma zasadnicze znaczenie dla spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Przywódcy lokalni i regionalni, którzy mają do odegrania kluczową rolę w realizacji celów UE w zakresie przejścia na zrównoważoną mobilność, podkreślili chroniczne niedofinansowanie sektora transportu. Wezwali do skoordynowanego wykorzystania Społecznego Funduszu Klimatycznego, funduszy spójności i instrumentu „Łącząc Europę” w celu wspierania rozwiązań ukierunkowanych na konkretny obszar, podkreślając znaczenie inwestowania w środki, które oprócz inwestycji długoterminowych przynoszą zmiany w perspektywie krótkoterminowej. W opinii wzywa się do priorytetowego potraktowania w stosownych przypadkach wsparcia dla transportu publicznego i kolejowego wraz ze środkami towarzyszącymi na rzecz przejścia ze starych, zanieczyszczających samochodów na czystsze, aby zapewnić sprawiedliwą i zrównoważoną mobilność we wszystkich rodzajach regionów UE i dla wszystkich obywateli. 

Sprawozdawca Patrik Schwarcz-Kiefer (HU/EPL), członek rady okręgu Baranya Vármegye, powiedział: „Ubóstwo transportowe nie jest odosobnionym problemem – jest ściśle powiązane z każdą inną formą ubóstwa, od energii po trudności gospodarcze. Najmocniej uderza w regiony wiejskie i przygraniczne, gdzie mobilność jest nie tylko kwestią wygody, ale także szansy, dostępu i godności. Jeśli poważnie myślimy o sprawiedliwości w Europie, musimy zadbać o to, by wszyscy, wszędzie, mogli się przemieszczać, nawiązywać kontakty i uczestniczyć w życiu społecznym”. 

Również podczas spotkania 

Członkowie Komisji COTER przeprowadzili również pierwszą debatę na temat opinii, w której zbadana zostanie rola sektora prywatnego we wzmacnianiu polityki spójności po 2027 r. Przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych podkreślili, że silniejsza i bardziej strategiczna współpraca z sektorem prywatnym ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia skuteczności polityki spójności, przyciągnięcia inwestycji i zapewnienia trwałego wzrostu we wszystkich regionach.  

Projekt opinii przygotowany przez sprawozdawcę Kristoffera Tamsonsa (SE/EPL), członka Rady Hrabstwa Regionu Sztokholmskiego, zostanie poddany pod głosowanie Komisji COTER w dniu 1 grudnia i na sesji plenarnej KR-u w marcu 2026 r.  

Kontekst

• Nagranie posiedzenia. 

• 16 lipca Komisja Europejska przedstawiła wniosek w sprawie przyszłych WRF wraz z powiązanym z nim pakietem przepisów sektorowych. WRF na lata 2028–2034 opierałyby się na kilku megafunduszach. Jednym z nich byłby fundusz, który ma być realizowany za pośrednictwem krajowych planów partnerstwa regionalnego obejmujących szereg obszarów, od polityki spójności po wspólną politykę rolną (WPR), rybołówstwo oraz migrację/bezpieczeństwo.  

• W przyszłym tygodniu na sesji plenarnej KR-u odbędzie się głosowanie nad rezolucją w sprawie przyszłego długoterminowego budżetu UE, która stanowi pierwszą ocenę wniosku Komisji Europejskiej w świetle prac rozpoczętych w Komisji COTER wraz z opinią Rautio. Obserwuj sesję plenarną KR-u.  

• Wraz z wiodącymi europejskimi stowarzyszeniami miast i regionów KR jest partnerem założycielem #CohesionAlliance, ogólnounijnej koalicji przedstawicieli miast i regionów, partnerów społecznych i stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego opowiadających się za spójnością jako kluczowym celem wszystkich polityk i inwestycji UE oraz za wzmocnioną polityką spójności po 2027 r. Następne wydarzenie #CohesionAlliance odbędzie się 15 października w Brukseli podczas 23. Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast. Więcej szczegółów.