Cuireann ceannairí áitiúla dlús leis an obair ar athléimneacht uisce agus síníonn siad Plean Gníomhaíochta leis an gCoimisiún Eorpach chun borradh a chur faoin ngníomhú fonáisiúnta ar son na haeráide

Cuirfidh Coiste Eorpach na Réigiún (CnaR) dlús leis an gcomhar le hArd-Stiúrthóireacht an Choimisiúin Eorpaigh um Ghníomhú ar son na hAeráide (AS CLIMA) le Plean Gníomhaíochta Comhpháirteach nua a síníodh le linn chruinniú an Choimisiúin um an gComhshaol, Athrú Aeráide agus Fuinneamh (ENVE) in CnaR an 24 Meitheamh. Is é is aidhm don phlean borradh a chur faoin aitheantas a thugtar do ról ríthábhachtach na gcathracha agus na réigiún sa dícharbónú, san aistriú glan agus san athléimneacht. Cheap comhaltaí ENVE Uachtarán CnaR Kata Tüttő agus an Chéad Leas-Uachtarán Juanma Moreno ina gcomhrapóirtéirí ar phríomhthuairim maidir le hathléimneacht uisce a neartú i réigiúin agus i gcathracha an Aontais. 

Sa phlean gníomhaíochta a shínigh cathaoirleach ENVE, Kostas Bakoyannis, agus Leas-Ardstiúrthóir AS CLIMA, Jan Dusík, moltar forbairt beartas agus pleananna aeráide áitiúla agus réigiúnacha atá ailínithe le spriocanna aeráide an Aontais agus atá leabaithe i bPleananna Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide (PNFAnna) a chur chun cinn. Leagtar síos sa phlean freisin an sprioc maidir le feabhas a chur ar an rochtain ar chistiú ón Aontas d’údaráis áitiúla agus réigiúnacha i réimse an mhaolaithe ar an athrú aeráide, an oiriúnaithe don athrú aeráide agus na hathléimneachta in aghaidh an athraithe aeráide.

Áirítear sa phlean gníomhaíochta freisin gníomhaíochtaí chun comhar agus taidhleoireacht aeráide fhonáisiúnta a neartú ag na comhdhálacha idirnáisiúnta aeráide, ag tosú le COP30 na bliana seo, agus faoi chuimsiú tionscnaimh ón mbun aníos, amhail Cúnant na Méaraí don Aeráid agus d’Fhuinneamh, an Misean um Oiriúnú, Misean na gCathracha agus an Comhshocrú Aeráide Eorpach.

Seo mar a labhair cathaoirleach choimisiún ENVE, Kostas Bakoyannis (EL/PPE), comhalta de Chomhairle Cathrach na hAithne: “Is céim thábhachtach chun cinn é an Plean Gníomhaíochta le AS CLIMA chun ár n-iarrachtaí comhroinnte a threisiú chun tús áite a thabhairt don ghníomhú ar son na haeráide ar chlár oibre an Aontais agus chun dlús a chur leis an gcur chun feidhme ar an láthair. Sa staid gheopholaitiúil atá ann faoi láthair, tá sé níos tábhachtaí fós ár gcion a dhéanamh: tá an comhshaol, an t-athrú aeráide agus fuinneamh nasctha go láidir le cuid de na bunchúiseanna atá le coinbhleachtaí leanúnacha agus le coinbhleachtaí a d’fhéadfadh a bheith ann. Thairis sin, an mhí seo, tá an Eoraip sáinnithe sa chéad tonn teasa fada den séasúr – comhartha díreach ar an ngéarchéim aeráide atá ag dul i ndéine. Tá an teachtaireacht soiléir: ní mór don ghníomhú ar son na haeráide teacht le chéile agus athléimneacht uisce níos fearr a fhorbairt.”

An dearcadh áitiúil agus réigiúnach maidir le hathléimneacht uisce

Tá athléimneacht uisce ina saincheist chriticiúil san Eoraip anois. I Straitéis Athléimneachta Uisce an Choimisiúin Eorpaigh a foilsíodh an 4 Meitheamh, leagtar amach príomhchuspóirí amhail timthriall an uisce a athbhunú, geilleagar atá cliste ó thaobh uisce de a chur chun cinn, agus rochtain ar uisce glan a chinntiú do chách.

Ós rud é go bhfuil athléimneacht an uisce ar cheann de phríomhthosaíochtaí shainordú reatha Choiste Eorpach na Réigiún, ceapadh Uachtarán CnaR Kata Tüttő agus an Chéad Leas-Uachtarán Juanma Moreno ina gcomhrapóirtéirí le haghaidh tuairim lena scrúdófar an Straitéis Athléimneachta Uisce ón taobh áitiúil agus réigiúnach de. Beidh tús áite ag an ábhar freisin ar chlár oibre sheisiún iomlánach CnaR an tseachtain seo chugainn le hidirghabháil Jessika Roswall, an Coimisinéir Eorpach um an gComhshaol, um Athléimneacht i réimse an Uisce agus um Gheilleagar Ciorclach Iomaíoch.

Seo mar a labhair Uachtarán CnaR, Kata Tüttő: “Tá tionchar ag saincheisteanna uisce ar gach duine ar fud ár gcríoch: An bhfuil an iomarca uisce agat nó nach bhfuil go leor uisce agat? Rinne CnaR an athléimneacht uisce mar chuid lárnach dá thosaíochtaí polaitiúla do shainordú 2025-2030. Tá athléimneacht uisce ríthábhachtach d’iomaíochas an Aontais agus tá sí ríthábhachtach chun oiriúnú don athrú aeráide, cosaint na bithéagsúlachta, laghdú truaillithe, slándáil bia, an geilleagar ciorclach agus an tsláinte phoiblí a bhaint amach. Dá bhrí sin, ní mór é a chomhtháthú i ngach tionscnamh beartais ábhartha eile de chuid an Aontais. Tá reachtaíocht uaillmhianach maidir le huisce curtha ar bun ag an Aontas go dtí seo, agus is díol sásaimh dúinn go ndírítear sa straitéis ar chur chun feidhme. Más mian linn go n-éireoidh linn sa dara ceann, ní mór do chathracha agus do réigiúin a bheith rannpháirteach i ndáiríre. Is cinnte go mbeidh an simpliú ina chuidiú ach ní féidir leis dochar a dhéanamh don phrionsabal gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as, rud a rachaidh chun dochair dár bpobail.’

Ghlac Coimisiún ENVE dhá dhréacht-tuairim freisin maidir leis na spriocanna fuinnimh ‘Oiriúnach do 55’ agus maidir le creidmheasanna dúlra agus bhí an chéad mhalartú tuairimí aige maidir leis an tuairim atá ar na bacáin maidir leis an bPlean Eorpach um Oiriúnú don Athrú Aeráide.

Sleachta ó na rapóirtéirí:

Rastislav Trnka (SK/PPE), Uachtarán Réigiún Féinrialaitheach Košice, rapóirtéir na tuairime Creidmheasanna dúlra a dhearadh: Creat chun seirbhísí bithéagsúlachta agus éiceachórais a chur chun cinn: ‘Is deis iad creidmheasanna dúlra chun iad siúd a sheas go dtí seo ar leataobh — rialtais áitiúla agus réigiúnacha, infheisteoirí agus lucht tionscail — a mhealladh chun an bhithéagsúlacht a chosaint. Má thugtar na huirlisí agus an mhuinín do na réigiúin, is féidir leo a bheith ina ngníomhaithe gníomhacha chun spriocanna aeráide agus comhshaoil an Aontais a bhaint amach.’

Joško Klisović (HR/PSE), Uachtarán Thionól Cathrach Shágraib agus rapóirtéir na tuairime ar Staid an Aontais Fuinnimh: ullmhú do chur chun feidhme rianúil an aistrithe fuinnimh i gcomhréir leis na spriocanna ‘Oiriúnach do 55’: ‘Is iad na cathracha agus na réigiúin innill aistriú glas na hEorpa, ach tá na huirlisí agus an mhuinín de dhíth orthu chun an méid sin a bhaint amach. Iarrtar sa tuairim seo go mbeadh cur chuige comhleanúnach ann chun dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh, le foinsí in-athnuaite fuinnimh, leis an éifeachtúlacht agus leis an athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide, agus aghaidh á tabhairt ag an am céanna ar bhacainní amhail ceadú casta, ilroinnt rialála agus an bhearna scileanna. Trí na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a chumhachtú le heolas, cistiú agus rialachas láidir, is féidir linn an t-aistriú a dhéanamh cothrom, éifeachtach agus iomaíochas na hEorpa a neartú, gan aon phobal a fhágáil ar lár.’

Matteo Lepore (IT/PSE), Méara Bologna agus rapóirtéir na tuairime Oiriúnú don athrú aeráide i gcathracha agus i réigiúin: an Plean Eorpach um Oiriúnú don Athrú Aeráide a thógáil: “Is sna cathracha agus sna réigiúin a tharlaíonn an t-oiriúnú don athrú aeráide, mar aon lenár n-iarrachtaí an t-athrú aeráide a theorannú a mhéid is féidir. D’óstáil muid cuairt staidéir ENVE le déanaí ar Fhóram na Meánmhara den Mhisean maidir le hOiriúnú don Athrú Aeráide in Bologna, a thug deis dúinn foghlaim faoi shamplaí nithiúla de ghníomhaíochtaí oiriúnaithe ar fud na hEorpa. Ní mór do phlean gníomhaíochta oiriúnúcháin an Aontais a bheidh ann amach anseo tógáil ar an taithí atá againn ar an láthair, chun fíorréitigh a chur ar fáil a bheidh oiriúnach do chomhthéacsanna éagsúla áitiúla agus réigiúnacha.”

Teagmháil:

Lauri Ouvinen
Teil. +32473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu