Maoiniú, taighde agus tithíocht – dearcadh réigiúin agus chathracha an Aontais

Tabharfar aird ar bhuiséad fadtéarmach an Aontais Eorpaigh agus ar an ngné réigiúnach den Limistéar Eorpach Taighde nuair a thiocfaidh Coiste Eorpach na Réigiún (CnaR) le chéile an 14-15 Bealtaine le haghaidh an tseisiúin iomlánaigh a bheidh aige.

Cuirfidh tionól an Aontais do chathracha agus do réigiúin a fhís don chéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais tar éis 2027 i láthair i rún Déardaoin, an 15 Bealtaine – seachtain amháin tar éis do Pharlaimint na hEorpa a seasamh a ghlacadh. Ina dhréachtfhoirm, iarrtar sa rún go gceadófaí don Aontas foinsí breise cistiúcháin a bheith aige, go mbeadh Beartas Comhtháthaithe láidir agus athchóirithe ann, agus tá ciste sonrach chun déileáil le héigeandálaí i measc na bpríomhiarrataí. Cuirfidh comhaltaí CnaR a ndearcadh ar fáil freisin maidir le cur chun feidhme an Bheartais Chomhtháthaithe sa mheántéarma.

Ina ndíospóireacht faoin Limistéar Eorpach Taighde leis an gCoimisinéir Eorpach Ekaterina Zaharieva, is dócha go gcuirfidh comhaltaí CnaR i bhfios go láidir gur gá tacaíocht an Aontais don taighde agus don nuálaíocht a chur in oiriúint níos fearr do riachtanais na réigiún beagfhorbartha.

I measc na ndúshlán mór ar fud an Aontais a dtabharfar aghaidh orthu i dtuairimí atá beartaithe lena nglacadh tá an ganntanas tithíochta inacmhainne ar fud an Aontais – is é an rapóirtéir méara Barcelona – agus ganntanas agus deacrachtaí oibrithe cúraim sláinte.

Beidh ról lárnach ag na cathracha agus na réigiúin i gcaidreamh seachtrach an Aontais freisin, le díospóireachtaí le linn an tseisiúin iomlánaigh maidir leis an gcaidreamh leis an Ríocht Aontaithe agus leis an Moldóiv agus – díreach tar éis an tseisiúin iomlánaigh – cruinniú ar an leibhéal polaitiúil de Chomhghuaillíocht Eorpach na gCathracha agus na Réigiún ar mhaithe le hAtógáil na hÚcráine. Beidh fóram lae ag gabháil le cruinniú na Comhghuaillíochta an 15 Bealtaine chun comhpháirtíochtaí idir údaráis áitiúla agus réigiúnacha na hÚcráine agus an Aontais a chur chun cinn. Is comhbhunaitheoir de chuid na Comhghuaillíochta é CnaR agus feidhmíonn sé mar rúnaíocht dó.

Léirítear sa chlár oibre tosaíochtaí Choiste Eorpach na Réigiún do 2025-2030, a leagfar amach i rún faoi na ceannteidil ‘comhtháthú’, ‘athléimneacht’ agus ‘gaireacht’.

Lean sruth gréasáin an tseisiúin iomlánaigh trí dhul chuigsuíomh gréasáin CnaR  agus, ar na meáin shóisialta, trí úsáid a bhaint as haischlib #CoRplenary.

KEY DEBATES [Díospóireachtaí Ríthábhachtacha]

14 Bealtaine, 3.05 p.m.: Díospóireacht faoin Limistéar Eorpach Taighde, le Ekaterina Zaharieva,an Coimisinéir Eorpach um Ghnólachtaí Nuathionscanta, um Thaighde agus um Nuálaíocht. Tar éis na díospóireachta, glacfar tuairim maidir leis an Limistéar Eorpach Taighde, inar dócha go n-iarrfaidh comhaltaí CnaR coigeartuithe chun a áirithiú go laghdófar bearnaí san fhorbairt réigiúnach ar bhealach níos éifeachtaí le beartais taighde agus nuálaíochta an Aontais.

14 Bealtaine, 6.25 p.m.: Ábhair áitiúla an Aontais, le ráitis ó chomhaltaí CnaR maidir le bonneagar criticiúil fuinnimh agus ullmhacht shibhialta a chosaint, maidir le paráidí Bród LGBTQI+, agus maidir le stádas na réigiún sléibhteach.

15 Bealtaine, 9.35 a.m.: Díospóireacht maidir leis an gcaidreamh idir AE agus an Ríocht Aontaithe agus na peirspictíochtaí don chomhar réigiúnach agus áitiúil, leis an bhFeisire Sandro Gozi (FR/Renew Europe), comhchathaoirleach Thionól Parlaiminteach Comhpháirtíochta an Aontais Eorpaigh agus na Ríochta Aontaithe. Ní fhéadfaidh CnaR ná rialtais fhonáisiúnta na Ríochta Aontaithe páirt a ghlacadh sa Tionól faoi láthair ach amháin nuair a thugtar cuireadh dóibh, mar bhreathnóirí.

15 Bealtaine, 9.35 a.m.: Díospóireacht maidir le todhchaí bhuiséad an Aontais, leis an bhFeisire Carla Tavares (PT/S&D), comhrapóirtéir Pharlaimint na hEorpa maidir le buiséad fadtéarmach an Aontais tar éis 2027. Tar éis na díospóireachta, glacfaidh comhaltaí CnaR rún maidir leis an Athbhreithniú Meántéarma ar an mBeartas Comhtháthaithe 2021-2027 agus maidir leis an gcéad Chreat Airgeadais Ilbhliantúil eile.

15 Bealtaine, 12.00: Díospóireacht faoi phróiseas aontachais na Moldóive leis an Aontas Eorpach, le Cristina Gherasimov,Leas-Phríomh-Aire na Moldóive um Lánpháirtiú na hEorpa. Chuir an Mholdóiv tús foirmiúil le caibidlíocht aontachais leis an Aontas i mí an Mheithimh 2024. Tiocfaidh Comhchoiste Comhairliúcháin CnaR leis an Moldóiv le chéile den chéad uair an 27 Bealtaine. Is é is cuspóir don Chomhchoiste Comhairliúcháin tacú le húdaráis fhonáisiúnta na Moldóive agus iad ag ullmhú do bhallraíocht san Aontas.

15 Bealtaine, 9.30am-4:30pm: Fóram Líonraithe agus Meaitseála maidir le Comhpháirtíochtaí Bardasacha a Neartú idir an tAontas agus an Úcráin. Áireofar san fhóram samplaí de chomhpháirtíochtaí bardasacha atá i mbun gníomhaíochta, plé ar riachtanais fothaithe acmhainneachta, agus réamhchur i láthair ar staidéar maidir le fothú acmhainneachta faoi Shaoráid an Aontais don Úcráin.

15 Bealtaine, 12.00-1:00pm: Cruinniú ar leibhéal polaitiúil de Chomhghuaillíocht Eorpach na gCathracha agus na Réigiún ar mhaithe le hAtógáil na hÚcráine. Glacfaidh an cruinniú ráiteas maidir le gné áitiúil agus réigiúnach na hatógála mar chuid de rannchuidiú na Comhghuaillíochta leis na hullmhúcháin don Chomhdháil maidir le Téarnamh na hÚcráine, a thionólfar sa Róimh an 10-11 Iúil.

15 Bealtaine, 2.30pm: Cruinniú den Ghrúpa Teagmhála idir CnaR agus an Ríocht Aontaithe, le plé ar staid na himeartha sa chaidreamh idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe agus ar na dúshláin agus na deiseanna a bhaineann leis an gcomhar trasteorann. Tagann an cruinniú idir comhaltaí CnaR agus ionadaithe ó údaráis fhonáisiúnta na Ríochta Aontaithe ceithre lá roimh chruinniú mullaigh idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe.

Rúin maidir le hUchtáil

· Dréachtrún maidir le tosaíochtaí institiúideacha CnaR don téarma oifige nua 2025-2030.

· Dréachtrún maidir leis an Athbhreithniú Meántéarma ar an mBeartas Comhtháthaithe 2021-2027.

· Dréachtrún i bhfianaise an chéad Chreata Airgeadais Ilbhliantúil eile.

Tuairimí maidir le Glacadh

· 'An Limistéar Eorpach Taighde a thógáil: Dearcadh Áitiúil agus Réigiúnach.’ Rapóirtéir: Melanie Kühnemann-Grunow (DE/PSE), comhalta de Theach Ionadaithe Bheirlín.

· 'Ról na gcathracha agus na réigiún i bPlean Tithíochta Inacmhainne AE.' Rapóirtéir: Jaume Collboni Cuadrado (ES/PSE), méara Barcelona.

· 'Lucht saothair cúraim sláinte: dúshláin agus réitigh réigiúnacha.’ Rapóirtéir: Birgitta Sacrédeus (SE/PPE), comhalta de Chomhairle Réigiúnach Dalarna.

· 'Beartas comhtháthaithe mar phríomhinneall chun spriocanna agus athchóirithe AE a bhaint amach: conas tuilleadh forbartha a dhéanamh ar a chur chuige feidhmíochtbhunaithe agus an dílárú, an chomhpháirtíocht agus an rialachas il-leibhéil á n-urramú ag an am céanna.' Rapóirtéir: Isabelle Boudineau(FR/PSE), comhalta de Chomhairle Réigiúnach Nouvelle-Aquitaine.

· ‘Réigiúin mheitreapholaiteacha agus limistéir uirbeacha fheidhmiúla mar spreagthóirí socheacnamaíocha na hinfheistíochta inbhuanaithe i gcreat beartais comhtháthaithe 2021-2027.’ Rapóirtéir: Carmine Pacente (IT/Renew Europe), comhalta de chomhairle bhardasach Milano.

· ‘Staid na bhfeirmeoirí i slabhra an tsoláthair agraibhia a neartú.’ Rapóirtéir: Loredana Capone (IT/PSE), comhalta de Chomhairle Réigiúnach Puglia.

Eolas praiticiúil:

Suíomh: Foirgneamh Paul Henri Spaak – Seomra Tionóil, Parlaimint na hEorpa,
An Bhruiséil Dáta: Dé Céadaoin, an 14 Bealtaine – Déardaoin, an 15 Bealtaine 2025.
Ábhar cúlra: Clároibre an tseisiúin iomlánaigh agustuairimí agus leasuithe.
Sruthú gréasáin: Ar shuíomh gréasáin Choiste na Réigiún.

Teagmháil:

PresseCdr@cor.europa.eu