Simulazzjoni tat-Tsunami: It-Tħejjija għall-Ittestjar fil-Komunitajiet Kostali ta’ Malta

Filwaqt li Malta mhijiex tradizzjonalment assoċjata mat-tsunamis, il-post ċentrali tal-Mediterran tagħha—f’reġjun sismikament attiv influwenzat minn movimenti tettoniċi tul l-Ark Elleniku, il-Baħar Jonju, u l-marġni tal-Afrika ta’ Fuq—jippreżenta riskju kredibbli. Avvenimenti storiċi, bħat-tsunamis devastanti tal-1693 u l-1908, juru li l-gżira mhix immuni għal perikli bħal dawn.

Il-kombinazzjoni ta’ dan ir-riskju hija d-densità għolja tal-popolazzjoni kostali ta’ Malta u l-konċentrazzjoni tal-infrastruttura kritika — inklużi l-portijiet, il-faċilitajiet tal-ħżin tal-fjuwil, l-impjanti tal-enerġija, u ċ-ċentri tat-turiżmu — tul ix-xatt tagħha. Sa ftit ilu, madankollu, l-għarfien pubbliku dwar ir-riskji tat-tsunami baqa’ baxx, u l-pajjiż ma kellux kemm sistema ta’ twissija bikrija kif ukoll pjanijiet ta’ evakwazzjoni bbażati fil-komunità.

Il-villaġġ kostali ta’ Marsaxlokk, li jinsab fuq ix-xatt tax-Xlokk ta’ Malta, huwa partikolarment espost minħabba l-elevazzjoni baxxa tiegħu u l-esponiment dirett tiegħu għall-baħar miftuħ. Rikonoxxuta kemm għall-vulnerabbiltà kif ukoll għall-importanza strateġika tagħha, Marsaxlokk intgħażlet bħala s-sit tal-ewwel simulazzjoni nazzjonali tat-tsunami ta’ Malta f’Novembru 2021. Dan l-eżerċizzju mmudella l-impatt ta’ mewġ ta’ 1.5 metru ġġenerat minn terremot ipotetiku lil hinn mill-kosta, b’enfasi primarja fuq il-valutazzjoni tal-prontezza operazzjonali — b’mod partikolari l-koordinazzjoni bejn l-aġenziji ewlenin, inkluż id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili (CPD), il-Forzi Armati ta’ Malta (AFM), u l-Forza tal-Pulizija ta’ Malta.

Abbażi ta’ dan l-eżerċizzju fundamentali, Marsaxlokk ipparteċipat f’NEAMWave23—simulazzjoni reġjonali ta’ tsunami kkoordinata mill-IOC-UNESCO—f’Novembru 2023. Ix-xenarju involva terremot fittizju ta’ qawwa għolja fil-Lvant tal-Mediterran, li wassal għal bullettin tat-tsunami WATCH minn Fornitur Reġjonali tas-Servizz tat-Tsunami. Malli rċieva t-twissija, is-CPD attiva protokolli nazzjonali ta’ emerġenza, li jittestjaw diversi komponenti tal-qafas ta’ rispons għat-tsunami ta’ Malta, inklużi:

• Sistemi ta' twissija bikrija, bħall-attivazzjoni ta' sireni pubbliċi f'Marsaxlokk;
• Koordinazzjoni f’ħin reali bejn l-awtoritajiet nazzjonali u lokali, inklużi l-proċeduri ta’ evakwazzjoni—b’enfasi speċifika fuq ir-rilokazzjoni sikura tat-tfal tal-iskola (bħala rappreżentanti ta’ gruppi vulnerabbli);
• L-iskjerament ta’ servizzi ta’ emerġenza biex jissimulaw operazzjonijiet ta’ rispons u salvataġġ fuq il-post;
• Strateġiji ta’ komunikazzjoni pubblika, li jivvalutaw l-effettività tat-tixrid tal-informazzjoni u r-rispons tal-komunità.
• It-tisħiħ tas-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku

Bi tħejjija għal NEAMWave23, il-Grupp ta' Monitoraġġ u Riċerka Sismika (SMRG) fl-Università ta' Malta mexxa sensiela ta' inizjattivi ta' sensibilizzazzjoni pubblika. Avveniment ewlieni kien sessjoni ta’ informazzjoni li saret fl-1 ta’ Novembru 2023 fis-Sala Parrokkjali ta’ Marsaxlokk, fejn ir-residenti rċevew gwida dwar ir-riskji tat-tsunami, is-sinjali ta’ twissija, u l-azzjonijiet ta’ emerġenza li għandhom jittieħdu f’każ ta’ tsunami.