Is díol sásaimh do na réigiúin agus na cathracha an chéad Phlean Eorpach um Thithíocht Inacmhainne

Deir Coiste Eorpach na Réigiún go mbeidh gá le tacaíocht níos láidre agus infheistíocht fhadtéarmach ón Aontas

Chuir Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR), Kata Tüttő, agus rapóirtéir CnaR maidir leis an bPlean Tithíochta, Jaume Collboni, Méara Barcelona, fáilte roimh fhoilsiú an Phlean Tithíochta Inacmhainne ag an gCoimisiún Eorpach inniu. 

Seo mar a labhair Uachtarán CnaR, Kata Tüttő: “Tar éis na mblianta slógtha, is díol sásaimh dúinn an chéad Phlean Tithíochta Inacmhainne riamh de chuid an Aontais. Tá an tionscnamh ag tabhairt aghaidh ar ábhar mór imní do shaoránaigh an Aontais. Tá ardú tagtha ar phraghsanna ar fud na hEorpa, rud a fhágann go bhfuil sé deacair do go leor daoine teach a fháil. Mar sin féin, ceileann an meán éagothromaíochtaí móra agus strus tithíochta áitiúil a bhaineann le hamhantraíocht nó ollturasóireacht. Leis an bPlean Tithíochta Inacmhainne, glacann an tAontas an chéad chéim, agus lánurraim á tabhairt do phrionsabal na coimhdeachta. Is féidir le rialacha níos cliste maidir le státchabhair agus slógadh níos fearr chistí an Aontais cabhrú go mór le ceannairí réigiúnacha agus áitiúla ag an obair tithíocht inacmhainne a chur ar fáil dá saoránaigh. Tá an tArdán Infheistíochta uile-Eorpach a fógraíodh, cur chuige ‘Tús Áite don Tithíocht’ i leith na heaspa dídine a chur chun cinn a thuilleadh, agus rialáil níos fearr a dhéanamh ar chíosanna gearrthéarmacha ríthábhachtach freisin chun níos mó réiteach tithíochta a chur ar fáil go tapa ar an leibhéal áitiúil.’

“Ach chun go leanfar den obair sin sna deich mbliana amach romhainn, ní mór don chéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais a chur ar chumas na réigiún agus na gcathracha idirghabhálacha a mhúnlú agus a chur i gcrích lena dtabharfar aghaidh ar an ngéarchéim tithíochta sa ghearrthéarma agus san fhadtéarma araon, rud a laghdóidh an brú ar mhórlimistéir uirbeacha agus a chuirfidh chun cinn ról straitéiseach na mbailte beaga agus meánmhéide.”

Seo mar a labhair rapóirtéir CnaR maidir le ‘Rólna gcathracha agus na réigiún i bPlean Tithíochta Inacmhainne an Aontais Eorpaigh’, Jaume Collboni (ES/PSE), Méara Barcelona: “Is díol sásaimh dúinn an chéad Phlean Eorpach um Thithíocht Inacmhainne a d’eisigh an Coimisiún Eorpach inniu. Is cloch mhíle bhunúsach í i dtreo aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim tithíochta ar leibhéal an Aontais, ós rud é gurb í an tithíocht príomhfhoinse an neamhionannais shóisialta. Is mór againn go háirithe an bhéim ar réimsí struis tithíochta agus táimid ag tnúth leis an Acht um Thithíocht Inacmhainne chun leanúint ar aghaidh ag bogadh i dtreo chosaint an chirt chun tithíochta inár gcathracha.’

Seo mar a labhair Andres Jaadla (EE/Renew Europe), comhairleoir cathrach Rakvere,rapóirtéir CnaR maidirle ‘Tithíocht chliste, inbhuanaithe agus inacmhainne mar uirlis d’údaráis áitiúla chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin iomadúla’: “Is díol sásaimh dúinn Plean Tithíochta Inacmhainne an Aontais. Tá nuálaíocht tithíochta ag tarlú i bpócaí ar fud na hEorpa, ach is rómhinic a dhéanann bardais an roth a athchruthú seachas foghlaim óna chéile. Teastaíonn Clár Oibre Tithíochta AE uainn, ina mbeidh cruinnithe mullaigh bliantúla agus ardáin thiomnaithe chun réitigh a chomhroinnt – idir iarfheistithe modúlacha san Eastóin agus samhlacha comhoibritheacha i gCríoch Lochlann. Trí na turgnaimh sin a nascadh, is féidir linn dlús a chur leis an nuálaíocht agus dúbailt chostasach a sheachaint.

I ndeireadh na dála, ní féidir an ghéarchéim seo a réiteach ón mbarr anuas. Réiteofar é ón mbun aníos, i hallaí baile agus i gcomhairlí bardasacha, ag méaraí agus ag rialtais réigiúnacha. Má thugtar na huirlisí agus an tsaoirse chun gníomhú dóibh, is cinnte gur féidir leis an Eoraip deis a dhéanamh den ghéarchéim tithíochta: a stoc foirgneamh a nuachóiriú, pobail chuimsitheacha a chruthú, agus dul chun cinn a dhéanamh i dtreo todhchaí inbhuanaithe."

Bhí CnaR ar cheann de na chéad institiúidí de chuid an Aontais a d’iarr go ndéanfaí gníomhaíocht níos láidre agus níos cinntithí ar an leibhéal Eorpach chun dul i ngleic leis an ngéarchéim tithíochta, géarchéim a bhfuil tionchar aici ar na milliúin saoránach Eorpach. Leagadh an seasamh sin amach go soiléir in dhá thuairim a d’eisigh CnaR le déanaí inar iarr na ceannairí áitiúla agus réigiúnacha go ndéanfaí gníomhaíocht phráinneach chun aghaidh a thabhairt ar an dúshlán sin, rud a bhí ar aon dul leis na teachtaireachtaí a leagadh amach i dtuairim a glacadh roimhe seo in 2017. Tá an tithíocht ar cheann de thosaíochtaí CnaR freisin do shainordú 2025–2030.    

Cúlra

•  I mí Dheireadh Fómhair, bhuail Uachtarán CnaR le hUachtarán na Comhairle Eorpaí, António Costa, roimh an gcéad chruinniú den Chomhairle Eorpach chun an ghéarchéim tithíochta a áireamh ar a chlár oibre. Leag an tUachtarán Tüttő béim ar an ngéarghá atá le gníomhaíocht chomhordaithe chun tithíocht inacmhainne agus inrochtana a chur chun cinn ar fud an Aontais.
• Mar chéad chéim eile chun cabhrú le dúshláin agus réitigh a shainaithint bunaithe ar thaithí áitiúil agus réigiúnach, mar an leibhéal rialachais is gá chun déileáil go díreach le dúshláin na géarchéime seo, oibreoidh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a bhfuil ionadaíocht acu in CnaR ar an raon ábhar a dtugtar aghaidh orthu i bPlean an Aontais um Thithíocht Inacmhainne agus sna tionscnaimh ghaolmhara de chuid an Aontais ó thús 2026 ar aghaidh.
• An tuairim ó CnaR Rólna gcathracha agus na réigiún i bPlean Tithíochta Inacmhainne an Aontais Eorpaigh, leis an rapóirtéir Jaume Collboni (ES/PSE), Méara Barcelona (Bealtaine 2025). Preaseisiúint. Bileog eolais maidir le tithíocht ina dtugtar aird ar Barcelona.
• An tuairim ó CnaR ‘Tithíochtchliste, inbhuanaithe agus inacmhainne mar uirlis d’údaráis áitiúla chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin iomadúla’ ón rapóirtéir Andres Jaadla (EE/Renew Europe), comhairleoir cathrach Rakvere (Aibreán 2024).