Duaiseanna Orgánacha an Aontais 2024: Savo Theas (an Fhionlainn), Bremen (an Ghearmáin) agus Sörmland (an tSualainn) aitheanta as barr feabhais san fheirmeoireacht orgánach

D'fhógair an Coimisiún Eorpach buaiteoirí an tríú heagrán deGhradaim Orgánachaan AE an 23 Meán Fómhair, Lá Orgánach an AE, ag ceiliúradh ranníocaíochtaí den scoth ar fud shlabhra luacha na talmhaíochta orgánaí. Roghnaigh giúiré ar a raibh comhaltaí d’fheidhmeannas an Aontais agus de Choiste Eorpach na Réigiún an Savo Theas mar an réigiún orgánach is fearr san Eoraip, Bremen mar an chathair orgánach is fearr, agus Sörmland mar an ceantar orgánach is fearr.

Is iad an Coimisiún Eorpach,Coiste Eorpach na Réigiún, CoisteEacnamaíoch agus Sóisialta nahEorpa, COPA-COGECAagus IFOAM Organics Europe a eagraíonn na Gradaim Orgánachai gcomhpháirt le chéile,le tacaíocht ó Pharlaimint na hEorpa agus ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh. Cuireann na gradaim béim ar an gceannaireacht agus ar an nuálaíocht a spreagann cleachtais orgánacha ar leibhéal réigiúnach, cathrach agus ceantair. Is iad buaiteoirí na gcatagóirí seo: 

• An SavóTheas,an Fhionlainn, mar an réigiún orgánach is fearr. Tá rath na feirmeoireachta orgánaí ag South Savo mar thoradh ar 40 bliain de chomhoibriú idir feirmeoirí, taighdeoirí agus údaráis áitiúla, ag fás ó níos lú ná 10 bhfeirmeoir orgánacha i 1983 go 200 inniu. Bhí ról lárnach ag príomheagraíochtaí, amhail comhlachas feirmeoirí Saimaan Luomu, Braisle Bia Savo Theas agus comhlachas forbartha eacnamaíche bia Savo Ekoneum Theas, maidir le cleachtais orgánacha a chur chun cinn sa réigiún agus saineolas réigiúnach a scaipeadh ar líonraí idirnáisiúnta. Trí chomhoibriú sistéamach ar fud earnálacha agus páirtithe leasmhara éagsúla, chothaigh South Savo dearcthaí dearfacha tomhaltóirí i leith táirgí orgánacha, bhunaigh sé Institiúid Taighde Orgánach na Fionlainne, agus d’fhorbair sé líonra láidir feirmeoirí orgánacha in Haukivuori.
• BioStadt Bremen, an Ghearmáin, mar an chathair orgánach is fearr. Is é is aidhm do ‘Phlean Gníomhaíochta 2025’Bremen an lónadóireacht i scoileanna bardasacha, naíolanna agus ospidéil a thiontú go 100 % orgánach, rud a chuirfidh córais bhia inbhuanaithe agus slabhraí luacha éiceolaíocha chun cinn. Trí fhóraim idirphlé agus féilte margaidh orgánaigh, cothaíonn an chathair feasacht ar luachanna éiceolaíocha, agus tá tionscnaimh cosúil le hollmhargaí rannpháirteacha, feirmeoireacht dlúthpháirtíochta, agus tiontú talún orgánaí ag dul i méid. In 2023, bhí 34 % de thalamh feirme Bremen orgánach, agus é mar aidhm 50 % a bhaint amach faoi 2035.
• Sörmland, an tSualainn, mar bithcheantar orgánach is fearr . D'fhorbair réigiún Sörmland, ceannródaí san fheirmeoireacht orgánach ó na 1940idí, ina bhithcheantar a chomhtháthaíonn raon leathan páirtithe leasmhara orgánacha, lena n-áirítear feirmeacha, próiseálaithe bia, mórdhíoltóirí, bialanna, ceaintíní poiblí, cláir oideachais agus fiú banc. Cumhdaítear dhá réigiún agus 21 bhardas ó dheas ó Stócólm leis, agus is talamh orgánach thart ar 20 % dá thalamh feirme, agus tuairiscíonn roinnt ollmhargaí áitiúla níos mó ná 30 % de na díolacháin i dtáirgí orgánacha. Tá sé mar aidhm ag bithcheantar Sörmland rochtain ar tháirgí orgánacha a fheabhsú, táirgeadh bia áitiúil a chur chun cinn, éagsúlacht tírdhreacha a fheabhsú, agus feasacht a ardú ar na buntáistí sláinte agus inbhuanaitheachta a bhaineann le bia orgánach.

Sleachta athfhriotail

Karsten Uno Petersen (DK/PSE),Uachtarán Choimisiún CnaR um Acmhainní Nádúrtha (NAT): “Ós rud é gurb é CBT an phríomhuirlis chun tacú le forbairt na feirmeoireachta orgánaí, tá CnaR ag iarraidh go mbeadh ról níos láidre ag na réigiúin i mbainistiú CBT amach anseo: Tá ról lárnach ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha maidir le tacaíocht a thabhairt don fheirmeoireacht orgánach lena léirítear staid shonrach gach réigiúin.’

Kirstine Bille (DA/Na Glasaigh), comhalta agus ionadaí Choiste na Réigiún i ngiúiré na nGradam Orgánach: ‘Ní mór buiséad CBT a leathnú chun cistiú breise a chur ar fáil d’fheirmeoirí atá ag aistriú chuig cleachtais inbhuanaithe atá neamhdhíobhálach don chomhshaol. Leis na hacmhainní sin, ba cheart tosaíocht a thabhairt don bhithéagsúlacht, do shláinte na hithreach agus don athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide, lena n-áiritheofar go mbeidh an fheirmeoireacht ag teacht leis an dúlra agus go dtacóidh sí le slite beatha cothroma d’fheirmeoirí.’

Is éJanusz Wojciechowski,Coimisinéir Talmhaíochta anAontais, a d’óstáil an searmanas bronnta: “Inniu, déanaimid ceiliúradh ar an bhfeirmeoireacht orgánach agus ar earnáil orgánach an Aontais ina hiomláine. Tá an earnáil seo an-ghar do mo chroí, mar léiríonn sí gach rud a cheapaim atá tábhachtach inár gcóras bia: dul chun cinn a dhéanamh i dtreo modhanna agus cleachtais níos inbhuanaithe; athléimneacht i gcoinne an athraithe aeráide agus suaití sa slabhra soláthair a mhéadú; deiseanna a chur ar fáil d’fheirmeoirí beaga, d’fheirmeoirí óga agus d’fheirmeoirí baineanna; agus pobail áitiúla a nascadh trí shlabhraí soláthair gairide agus trí bhithcheantair. Tréaslaím ó chroí le buaiteoirí an lae inniu – cuireann siad cruthúnas beo ar fáil go bhfuil earnáil orgánach láidir inbhuanaithe san Aontas.’

Cúlra

• Cuimsíonn scéim Ghradaim Orgánacha an Aontais 7 gcatagóir agus 8 ngradam aonair. Aithníonn siad tionscadail iontacha, nuálacha, inbhuanaithe agus spreagúla atá ag táirgeadh fíor-bhreisluacha do tháirgeadh agus do thomhaltas orgánach.
• Tá ról lárnach ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha maidir le táirgeadh orgánach a fhorbairt ina réigiúin. Tá roinnt luamhán ann is féidir leo a úsáid go réamhtheachtach, amhail beartas talún lena gcuirtear bunú feirmeacha nua chun cinn agus lena spreagtar feirmeoirí chun aistriú chuig an bhfeirmeoireacht orgánach, agus go hiartheachtach, trí mhargaí áitiúla a chruthú agus trína áirithiú go mbeidh asraon dá dtáirgí ag na daoine a théann i mbun na feirmeoireachta orgánaí.
• Tá an fheirmeoireachtorgánach ar cheann de na héachtaí atá bainte amach ag feirmeoireacht an Aontais. Is earnáil tharraingteach í d’fheirmeoirí an Aontais, lena mbaineann tairbhí comhshaoil, eacnamaíocha agus sóisialta. Dá réir sin, is gné thábhachtach den Chomhaontú Glas don Eoraip é táirgeadh orgánach a chur chun cinn, lena n-áirítear anstraitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ agus an straitéis Bhithéagsúlachta.
• Tar éis an Phlean Gníomhaíochta maidir le Táirgeadh Orgánach a Fhorbairt san Aontas,a glacadh in 2021, tá an Coimisiún Eorpach ag obair chun tairbhí an táirgthe orgánaigh a chur chun cinn a thuilleadh. Tháinig méadú níos mó ná 50 % ar an sciar de thalamh talmhaíochta an Aontais atá faoi fheirmeoireacht orgánach idir 2012 agus 2020, le méadú bliantúil 5.7 %. Ar an drochuair, tá laghdú tagtha ar an treocht dhearfach sin le blianta beaga anuas, rud a léiríonn laghdú ar thomhaltas i bpáirt.
• SaChomhbheartas Talmhaíochta (CBT)atá ann faoi láthair, áirítear i ngach ceann de na 28 bPlean Straitéiseacha CBT cistiú chun tacú leis an bhfeirmeoireacht orgánach. Ar leibhéal an Aontais, meastar go bhfaighidh thart ar 10 % de limistéir thalmhaíochta tacaíocht CBT don fheirmeoireacht orgánach faoi 2027, dhá oiread an chéatadáin in 2020. Mar sin féin, maidir leis na treochtaí atá ann faoi láthair, ní bhainfidh an tAontas a chuspóir amach go mbeadh 25 % den talamh talmhaíochta faoi fheirmeoireacht orgánach faoi 2030. Dá bhrí sin, tá na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha á spreagadh chun tuilleadh infheistíochta a dhéanamh san earnáil sin, trí dhea-chleachtais a roinnt ar leibhéal an Aontais.