Il-Prim Ministru tal-Moldova jgħid li l-adeżjoni mal-UE teħtieġ "kollaborazzjoni mill-qrib" mal-awtoritajiet lokali

Fl-24 ta’ Novembru, Alexandru Munteanu, il-Prim Ministru tal-Moldova, qal li l-gvern tiegħu huwa ffukat fuq it-titjib tal-kapaċità tal-awtoritajiet lokali fil-Moldova qabel l-adeżjoni tal-pajjiż mal-UE. Huwa indika li appoġġ finanzjarju addizzjonali se jgħin biex jissaħħu l-gvernijiet lokali.

Huwa u jitkellem fl-ewwel laqgħa fil-Moldova bejn l-awtoritajiet lokali tal-Moldova u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, huwa qal li “kollaborazzjoni mill-qrib bejn l-amministrazzjoni ċentrali, l-awtoritajiet lokali, l-istituzzjonijiet Ewropej, u r-Repubblika tal-Moldova” hija essenzjali hekk kif il-Moldova tħejji għas-sħubija fl-UE u li l-gvern tiegħu jrid “trasformazzjonijiet awtentiċi, mibnija flimkien mas-soċjetà kollha”.

Il-laqgħa tal-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Moldova, imnedija f’Mejju 2025 mill-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni (KtR), ġiet indirizzata wkoll minn Cristina Gherasimov, Viċi Prim Ministru għall-Integrazzjoni Ewropea, u Iwona Piorko, l-Ambaxxatur tal-UE għall-Moldova, li t-tnejn li huma tennew il-valutazzjoni pożittiva ħafna tal-Kummissjoni Ewropea tal-progress li qed isir mill-Moldova fit-taħditiet dwar l-adeżjoni mal-UE. 

Mariana Gâju (RO/PSE), Sindku ta’ Cumpăna fir-Rumanija u President tal-Grupp ta’ Ħidma tal-KtR dwar il-Moldova, qalet li ttamat li l-UE tkun tista’ tappoġġja lill-awtoritajiet lokali u reġjonali fil-Moldova, inkluż billi tieħu ispirazzjoni minn programm ta’ taħriġ u internship lill-uffiċjali lokali Ukreni – TIPS4UA – li tnieda din is-sena mill-KtR b’appoġġ mill-Faċilità tal-UE għall-Ukrajna. Hija enfasizzat ukoll li l-amministrazzjonijiet lokali jistgħu jitgħallmu mill-muniċipalitajiet tal-Moldova, billi jibbażaw b’mod partikolari fuq l-esperjenza tagħhom fl-indirizzar tad-diżinformazzjoni u fil-ġlieda kontra l-attakki ibridi.

Il-laqgħa ffukat ukoll fuq il-proċess ta’ deċentralizzazzjoni fil-Moldova, b’rappreżentanti mill-Kungress tal-Awtoritajiet Lokali mill-Moldova (CALM) u l-Unjoni tal-Kunsilli Distrettwali li jenfasizzaw aspetti ewlenin li jistgħu jiddeterminaw u jikkontribwixxu għal deċentralizzazzjoni fiskali u amministrattiva effettiva. Il-laqgħa ġiet indirizzata wkoll minn Larisa Voloh, il-Viċi President tal-Kumitat għall-Amministrazzjoni Pubblika u l-Iżvilupp Reġjonali tal-Parlament tal-Moldova. 

Kwotazzjonijiet: 

Alexandru Munteanu, Prim Ministru tal-Moldova: “It-triq Ewropea tgħaddi mil-lokalitajiet tagħna fir-Repubblika tal-Moldova. It-traspożizzjoni tal-acquis tal-UE, l-aġenda ta’ riforma tagħna, u t-trasformazzjonijiet istituzzjonali jagħmlu sens biss jekk jiġu għall-ħajja f’kull raħal u belt. Il-perjodu li jmiss – żmien ta’ veloċità massima għat-tħejjija għas-sħubija fl-UE – se jirnexxi biss permezz ta’ kollaborazzjoni mill-qrib bejn l-amministrazzjoni ċentrali, l-awtoritajiet lokali, l-istituzzjonijiet Ewropej, u r-Repubblika tal-Moldova. Imma anki fostkom infuskom, fost il-komunitajiet tagħkom. Il-leġiżlazzjoni Ewropea tapplika direttament fil-livell lokali. Dan ifisser li l-lokalitajiet mhumiex biss benefiċjarji tal-integrazzjoni Ewropea, iżda jsiru atturi diretti f’dan il-proċess.”

Mariana Gâju (RO/PSE), Sindku ta’ Cumpăna u President tal-Grupp ta’ Ħidma tal-KtR dwar il-Moldova: “It-triq Ewropea tgħaddi mil-lokalitajiet tagħna fir-Repubblika tal-Moldova. It-traspożizzjoni tal-acquis tal-UE, l-aġenda ta’ riforma tagħna, u t-trasformazzjonijiet istituzzjonali jagħmlu sens biss jekk jiġu għall-ħajja f’kull raħal u belt. Il-perjodu li jmiss—żmien ta’ veloċità massima għat-tħejjija għas-sħubija fl-UE—se jirnexxi biss permezz ta’ kollaborazzjoni mill-qrib bejn l-amministrazzjoni ċentrali, l-awtoritajiet lokali, l-istituzzjonijiet Ewropej, u r-Repubblika tal-Moldova. Imma anki fostkom infuskom, fost il-komunitajiet tagħkom. Il-leġiżlazzjoni Ewropea tapplika direttament fil-livell lokali. Dan ifisser li l-lokalitajiet mhumiex biss benefiċjarji tal-integrazzjoni Ewropea, iżda jsiru atturi diretti f'dan il-proċess. Rajna r-rieda tal-partijiet ikkonċernati politiċi ewlenin u l-kapaċità tal-popolazzjoni stess li tiġġieled id-diżinformazzjoni u tindirizza l-attakki ibridi. Il-governanza f’diversi livelli għandha tkun fil-qalba tal-isforzi ta’ adeżjoni tal-Moldova. Sebgħin fil-mija tal-acquis tal-UE huwa implimentat fil-livell lokali; u l-governanza f’diversi livelli – il-parteċipazzjoni tal-livelli kollha tal-gvern fit-teħid tad-deċiżjonijiet u t-tfassil tal-politika – hija kruċjali għas-suċċess tal-proċess tat-tkabbir.” 

Aktar informazzjoni: 

• Dettalji tal-laqgħa: Aġenda, filmat fuq talba, ritratti, Grupp ta’ Ħidma dwar il-programm ta’ ħidma tal-Moldova 2025-29.
• Grupp ta' Ħidma dwar il-Moldova: Il-Grupp ta’ Ħidma ġie stabbilit fl-1 ta’ April 2025, ftit wara l-bidu tal-mandat il-ġdid tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, l-assemblea tal-UE għall-politiċi lokali u reġjonali. L-aġġornament fir-relazzjonijiet jirrifletti l-prijoritizzazzjoni dejjem akbar tal-Unjoni Ewropea tat-tkabbir fil-kuntest ġeopolitiku attwali u l-progress tal-Moldova lejn is-sħubija fl-UE. Il-laqgħa inawgurali tal-Grupp ta' Ħidma saret fi Brussell fis-27 ta' Mejju. Talba mill-gvern tal-Moldova u mill-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni biex jiġu aġġornati aktar il-kuntatti – billi jiġi stabbilit Kumitat Konsultattiv Konġunt bi sħubija fissa min-naħa tal-Moldova – bħalissa qed tistenna l-approvazzjoni mill-istati membri tal-UE.
• Tkabbir: Il-Moldova applikat għas-sħubija fl-UE f’Marzu 2022, kisbet status ta’ kandidatura f’Ġunju 2022, u bdiet negozjati formali tal-adeżjoni f’Ġunju 2024. F’referendum f’Ottubru 2024, il-Moldovani vvutaw biex jankraw l-aspirazzjonijiet tal-Moldova għall-UE fil-kostituzzjoni. L-elezzjonijiet parlamentari f’Settembru 2025 irritornaw gvern impenjat li jiżgura s-sħubija fl-UE. Fl-4 ta’ Novembru, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet ir-rapport annwali tagħha dwar il-progress fir-riformi relatati mal-UE mill-pajjiżi tat-tkabbir, bil-Kummissarju Ewropew għat-Tkabbir, Marta Kos, tiddeskrivi lill-Moldova bħala “l-aħjar student fil-klassi tat-tkabbir tagħha”. F’rieżami tar-riformi tal-Moldova relatati mal-UE adottati f’April 2025, il-membri tal-KtR faħħru l-allinjament tal-Moldova mal-politika estera u ta’ sigurtà tal-UE, appoġġaw ir-riformi li għaddejjin tal-gvern lokali, u enfasizzaw l-isfidi tal-korruzzjoni u d-diżinformazzjoni.
• Appoġġ tal-UE għall-Moldova: F’Marzu 2025, l-UE approvat il-Pjan ta’ Tkabbir tal-Moldova, li huwa sostnut minn Faċilità għar-Riforma u t-Tkabbir b’valur ta’ EUR 1.9 biljun. Dan jipprevedi appoġġ immirat għall-awtoritajiet lokali u reġjonali tal-Moldova.
• TIPS4UA: Il-Programm ta’ Taħriġ u Internship ta’ Appoġġ għall-Muniċipalitajiet Ukreni (TIPS4Ukraine) tnieda f’Marzu 2025 mill-KtR. U-LEAD – sħubija bejn il-gvern Ukren, l-Unjoni Ewropea, il-Ġermanja, id-Danimarka, Franza, il-Polonja u s-Slovenja – hija responsabbli għall-implimentazzjoni ta’ kuljum tal-programm, li huwa parzjalment iffinanzjat mill-Faċilità tal-UE għall-Ukrajna.
• Konferenza tal-Awtoritajiet Reġjonali u Lokali għas-Sħubija tal-Lvant (CORLEAP): Il-KtR jaħdem ukoll mal-amministrazzjonijiet lokali u reġjonali tal-Moldova permezz tal-CORLEAP, li nħolqot mill-KtR biex jiġi żgurat li l-inizjattiva tas-Sħubija tal-Lvant tal-UE tinkorpora l-perspettivi lokali u reġjonali. Mill-1 ta’ Frar 2026, il-kopresident se jkun Constantin Cojocari, Sindku ta’ Edineț fil-Moldova.