Tá sé beartaithe ag cathracha ar fud na hEorpa gníomhú ar son na haeráide agus bonneagar sóisialta a neartú, léiríonn suirbhé BEI

Tá sé beartaithe ag an gcuid is mó de chathracha an Aontais níos mó infheistíochtaí a dhéanamh chun an téamh domhanda a chomhrac agus chun tithíocht phoiblí, scoileanna agus ospidéil a leathnú, de réir suirbhé nua ón mBanc Eorpach Táillte (BEI). Ina theannta sin, as na bardais san Aontas a ndearnadh suirbhé orthu, chaith 56 % díobh níos mó ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chaith 53 % díobh níos mó ar bhuiséid a threisiú don bhonneagar sóisialta sna trí bliana amach romhainn. Tá níos mó agus níos mó cathracha ar fud na hEorpa ag iarraidh leas a bhaint as foinsí nua maoinithe le haghaidh forbartha sa bhreis ar dheontais thraidisiúnta náisiúnta agus AE.

Tá sé beartaithe ag mórchuid na gcathracha san Eoraip níos mó a chaitheamh ar an gcomhrac i gcoinne an athraithe aeráide agus ar thithíocht phoiblí, scoileanna agus ospidéil a mhéadú, de réir suirbhé nua BEI. Léiríonn ‘Suirbhé Bardais 2025’ BEI go bhfuil sé d’aidhm ag 56 % infheistíochtaí níos mó a dhéanamh chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus go bhfuil sé beartaithe ag 53 % borradh a chur faoi bhuiséid don bhonneagar sóisialta sna trí bliana amach romhainn.

D’fhoilsigh BEI an tuarascáil inniu chun bheith i gcomhthráth le comhdháil de chuid Choiste Eorpach na Réigiún sa Bhruiséil chun riachtanais infheistíochta uirbí san Eoraip a phlé agus chun tacú le clár oibre beartais an Aontais do chathracha.

Cumhdaíonn an suirbhé 1,002 bardas de chuid an Aontais a bhfuil a ndaonraí idir na mílte agus na céadta míle, agus thart ar 26 mhilliún (thart ar 6 % de dhaonra iomlán AE-27) san iomlán. Déantar ionadaíocht ar bhardais i ngach Ballstát, agus tá na huimhreacha sin idir 131 sa Ghearmáin agus 107 san Iodáil agus cúig cinn sa Chipir agus i Lucsamburg. Mar a tharla leis an suirbhé roimhe seo in 2022, eisiatar príomhchathracha agus críocha náisiúnta lasmuigh den Eoraip agus rinne na cathracha a ghlac páirt ann é sin ar bhonn anaithnid.

Cé gurb iad deontais náisiúnta agus deontais an Aontais na príomhfhoinsí maoinithe bonneagair do bhardais i gcónaí, tá suim ag níos mó ná leath díobh — 61 % — roghanna maoinithe eile a fhiosrú, de réir na tuarascála nua. D’fhéadfaí a áireamh leis sin, mar shampla, deontais a iompú ina ráthaíochtaí a d’úsáidfí ansin chun cistiú a mhealladh ar leibhéil níos airde ó eagraíochtaí amhail bainc.

Tugann suirbhé bhardais BEI léargas leathan agus mionsonraithe ar phleananna forbartha na n-údarás arb ionann iad agus thart ar 54 % d’infheistíochtaí poiblí san Aontas. I réimse an ghníomhaithe ar son na haeráide, is ionann bardais agus thart ar 60 % d’infheistíochtaí. Chomh maith le fáil amach go bhfuil sé beartaithe ag mórchuid na gcathracha san AE níos mó a infheistiú chun astaíochtaí a laghdú, léiríonn an suirbhé is déanaí go bhfuil sé mar aidhm ag thart ar a leath freisin caiteachas níos mó a dhéanamh ar bhearta chun oiriúnú don athrú aeráide. Áirítear leis an gcineál gníomhaíochta seo cosaint i gcoinne bagairtí cosúil le tuilte agus tinte.

Dúshlán leanúnach do go leor cathracha san AE is ea ganntanas saineolaithe chun measúnuithe comhshaoil a dhéanamh agus ganntanas innealtóirí chun tionscadail a chur i gcrích, de réir an tsuirbhé is déanaí. Thuairiscigh suas le 30 % de na bardais go raibh easpa saineolais theicniúil sna réimsí sin.

Tá BEI ag cabhrú chun an dúshlán sin a shárú trí shaineolas teicniúil, airgeadais agus straitéiseach a chur ar fáil do chathracha. Tugann innealtóirí agus eacnamaithe BEI breithmheas ar gach tionscadal a mhaoiníonn an banc. Tá an saineolas sin ar fáil freisin i bhfoirm tacaíocht chomhairleach do thionscnóirí tionscadail, d’údaráis náisiúnta, réigiúnacha nó áitiúla agus d’idirghabhálaithe airgeadais.

Sleachta athfhriotail

Kata Tüttő, Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún: “Deimhnítear sa tuarascáil thráthúil léirsteanach seo ó BEI an méid atá ar eolas ag ceannairí áitiúla ar fud na hEorpa le fada an lá: tá ár mbailte agus ár gcathracha i gcroílár na ndúshlán is mó atá roimh an Eoraip — ón ngéarchéim aeráide go dtí an éigeandáil tithíochta. Labhraíonn na figiúirí go soiléir, ach taobh thiar díobh tá méaraí, comhairleoirí agus saoránaigh ag iarraidh saol a dhéanamh níos fearr gach lá. Tá an chomhpháirtíocht idir Coiste Eorpach na Réigiún agus an Banc Eorpach Infheistíochta ríthábhachtach chun leas iomlán a bhaint as acmhainneacht ár gcathracha — trí uaillmhian áitiúil agus nuálaíocht a chumhachtú, trí infheistíocht phoiblí ar ardchaighdeán a chur ar fáil, agus trína áirithiú nach bhfágfar aon phobal ar lár ná nach gcaillfear aon phobal sa rás chun dul in oiriúint do dhomhan atá ag athrú go tapa.”

Ioannis Tsakiris, Leas-Uachtarán BEI: “Agus na dúshláin ag dul i méid, ní mór dúinn a chinntiú go mbeidh an tionchar is mó is féidir ag gach euro a infheistítear. Ciallaíonn sé sin réitigh nuálacha mhaoiniúcháin a ghiaráil chun tacú le bardais dlús a chur leis an ngníomhú ar son na haeráide agus le príomhthosaíochtaí eile. Tá BEI tiomanta i gcónaí oibriú i gcomhar le cathracha Eorpacha chun na huirlisí a theastaíonn uathu a fhorbairt agus a chur chun feidhme chun todhchaí níos inbhuanaithe agus níos athléimní a thógáil.’

Debora Revoltella, Príomheacnamaí BEI: ‘Tá gealltanais láidre á léiriú ag bardais ar fud na hEorpa maidir leis an aistriú glas. Chun torthaí nithiúla a bhaint amach de na gealltanais sin, beidh gá le tacaíocht leanúnach pholaitiúil agus beartais ar gach leibhéal.”