Iarrann an mheitheal um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil go mbeadh níos mó soiléireachta ann maidir leis an gcaiteachas glas sa chéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais

Tá comhaltaí na meithle um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil in CnaR ag iarraidh ar chomhreachtóirí an Aontais a áirithiú go ndéanfar tosaíochtaí aeráide, fuinnimh agus comhshaoil a chomhtháthú go leordhóthanach ar fud an chéad bhuiséid fhadtéarmaigh eile de chuid an Aontais ionas go dtacóidh siad leis an aistriú glan ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach. Ba é sin an príomhábhar a pléadh ag an gcruinniú ar an 25 Márta. Chuir cathaoirleach na meithle um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil Markku Markkula (FI/PPE), comhairleoir áitiúil Espoo, i bhfios go láidir go ndearbhaítear leis an ngéarchéim fuinnimh atá ann faoi láthair gur gá leanúint d’infheistíocht a dhéanamh i neamhspleáchas fuinnimh agus in athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide.

Leagtar síos sa togra ón gCoimisiún Eorpach le haghaidh an chéad bhuiséid fhadtéarmaigh eile de chuid an Aontais (2028-2034) sprioc ghinearálta 35% maidir le caiteachas aeráide agus comhshaoil ar fud na gclár éagsúil, rud a chiallaíonn go mbainfí leas as os cionn €700 billiún chun tacú le cuspóirí aeráide agus comhshaoil. Is oth le comhaltaí na meithle um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil, áfach, nach bhfuil clár tiomnaithe ann atá dírithe ar an gcomhshaol agus ar ghníomhú ar son na haeráide agus a bhfuil rochtain ag geallsealbhóirí áitiúla agus réigiúnacha air, amhail LIFE sa Chreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) atá ann faoi láthair.

Bheadh na Pleananna Comhpháirtíochta Náisiúnta agus Réigiúnacha (NRPP) – ina gcomhcheanglaítear cistí don fhorbairt réigiúnach agus don chomhbheartas talmhaíochta araon – ar an bpríomhuirlis chun tacú le pobail agus gnólachtaí áitiúla san aistriú glan. Cé gur cheart do 43 % de NRPP rannchuidiú leis an sprioc maidir le caiteachas ar an aeráid agus ar an gcomhshaol, chuir comhaltaí na meithle in iúl go raibh amhras orthu faoi chur chun feidhme réalaíoch an chuspóra in earnálacha éagsúla, amhail an talmhaíocht, agus thug siad rabhadh i gcoinne riosca an tsnasa ghlais.

Bhí Cristina Guarda (IT/Na Glasaigh/SCE), rapóirtéir Pharlaimint na hEorpa maidir le ceantair thuaithe in AE a neartú tríd an mbeartas comhtháthaithe, i bhfách leis na hábhair imní sin. Ba oth leis an bhFeisire Guarda an easpa cuspóirí agus táscairí soiléire chun tacú le forbairt tuaithe, agus i gcoinne thionchair mhéadaitheacha an athraithe aeráide freisin. Chuir Radim Sršeň (CZ/PPE), rapóirtéir CnaR maidir le Todhchaí na Forbartha Tuaithe 2028+, in iúl go bhfuil gá le réitigh shaincheaptha do gach réigiún, agus spriocanna comhshaoil á n-urramú.

Áirítear i dtogra CAI freisin prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’, mar a thugtar air, chun a áirithiú nach ndéanfaidh gníomhaíochtaí arna gcistiú ag an Aontas dochar suntasach do spriocanna aeráide agus comhshaoil, agus is é is aidhm dó rianú an chaiteachais a bhaineann le gníomhú ar son na haeráide agus cosaint an chomhshaoil a shimpliú. Mar sin féin, thug Luca Menesini (IT/PSE), rapóirtéir CnaR don rialachán nua maidir leis an gcreat feidhmíochta, rabhadh go bhféadfadh níos mó maorlathais a bheith mar thoradh air sin do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha. D’iarr sé freisin go ndíreofaí níos mó ar chineál cáilíochtúil na dtáscairí, toisc go bhfuil an baol ann go n-ísleoidh tomhais cháilíochtúla atá ródhocht leibhéal na huaillmhéine maidir le gníomhú ar son na haeráide agus an chomhshaoil.

Glacfaidh an Coimisiún um an gComhshaol, Athrú Aeráide agus Fuinneamh (ENVE) in CnaR a dhréacht-tuairim maidir leis na gnéithe aeráide, comhshaoil agus fuinnimh den chéad CAI eile ag an gcéad chruinniú eile a bheidh aige an 22 Aibreán. Is é Rafal Trzaskowski (PL/PPE), Méara Vársá, an rapóirtéir.

Rinne comhaltaí na meithle um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil tuairimí maidir le Clár Oibre an Aontais do Chathracha a mhalartú freisin le rapóirtéir CnaR, Kieran McCarthy (IE/EA) agus le hionadaithe Eurocities agus Chúnant na Méaraí. Ghlac siad freisin treochlár na meithle um an gComhaontú Glas ar an Leibhéal Áitiúil 2026-2027 tar éis plé a dhéanamh le saineolaithe ón Airmheán Comhpháirteach Taighde.