Tá na réigiúin agus na cathracha ag áitiú go mbeadh buiséad fadtéarmach uaillmhianach ag an Aontas tar éis 2027 agus go mbeadh cumas bainistithe géarchéime níos fearr ann

Ní mór buiséad ilbhliantúil an Aontais Eorpaigh tar éis 2027 a bheith níos simplí, níos solúbtha agus bunaithe ar riachtanais na bpobal áitiúil, ar féidir leo a áirithiú go gcuirfidh infheistíochtaí comhtháthú chun cinn go héifeachtach ar fud na gcríoch uile. Is iad sin na príomhthograí a áirítear i dtuairima glacadh ag seisiún iomlánach Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR) an 20 Samhain. Sa tuairim a dhréachtaigh Marie-Antoinette Maupertuis, Uachtarán Thionól na Corsaice, leagadh amach an chéad seasamh ó CnaR sula dtíolacfaidh an Coimisiún Eorpach an togra le haghaidh buiséad fadtéarmach don Aontas tar éis 2027. 

Is iad na tuilte marfacha sa Spáinn le déanaí an meabhrúchán is déanaí go bhfuil tubaistí aeráide ag bualadh críocha na hEorpa níos minice. Ní mór buiséad fadtéarmach an Aontais a chur in oiriúint don réaltacht nua sin, rud a thabharfaidh an tacaíocht is gá do na húdaráis náisiúnta agus réigiúnacha le linn géarchéime, agus infheistíochtaí fadtéarmacha sa chomhtháthú sóisialta agus críochach á gcaomhnú ag an am céanna. 

Dá bhrí sin, d’iarr CnaR go mbeadh buiséad AE ann tar éis 2027 ina mbeadh ciste éigeandála méadaithe nó cúlchiste ginearálta solúbthachta. Sheachnófaí leis sin, mar a tharla go minic roimhe seo, go mbeadh an Coimisiún Eorpach ag brath ar ath-imlonnú agus athchlárú arís agus arís eile ó chistí atá ann cheana amhail an Beartas Comhtháthaithe chun dúshláin atá ag teacht chun cinn nó éigeandálaí gan choinne a mhaoiniú. Cuirtear béim bhreise ar an iarraidh sin i rún práinneach atá le glacadh an 21 Samhain ag seisiún iomlánach CnaR.

Gheall na ceannairíáitiúla agus réigiúnacha go mbeadh buiséad níos simplí agus níos sofhreagrúla ag an Aontas, rud a laghdódh iolrú na gcistí a shaothraíonn na cuspóirí céanna agus a d’éascódh úsáid acmhainní. Ba cheart an simpliú sin a dhéanamh agus é á aithint nach leor an Beartas Comhtháthaithe amháin chun éagothromaíochtaí críochacha a chomhrac. Ba cheart do bhuiséad iomlán an Aontais an comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach san Eoraip a neartú, agus ar an gcaoi sin an prionsabal ‘gan dochar a dhéanamh don chomhtháthú’, mar a thugtar air, a chomhlíonadh. 

Ba cheart an buiséad fadtéarmach nua a bheith bunaithe ar chuspóirí beartais soiléire agus ba cheart a áirithiú leis go mbeidh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach sa phróiseas cinnteoireachta trí chiorrú ar an rómhaorlathas agus ar an gcoimhdeacht ghníomhach, ar phrionsabal na comhpháirtíochta agus ar an rialachas il-leibhéil, mar a thugtar orthu.

Cur i gcoinne clár níos láraithe de chuid an Aontais

Chuir na réigiúin agus na cathracha go láidir i gcoinne lárú méadaitheach chláir chistiúcháin an Aontais, amhail an Comhbheartas Talmhaíochta, as ar eascair méadú ar an ualach riaracháin d’údaráis bhainistíochta réigiúnacha agus easpa solúbthachta chun an beartas a oiriúnú do riachtanais réigiúnacha. Ní féidir ionstraimí nua amhail an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta tar éis phaindéim COVID-19 a mheas go huathoibríoch mar an tsamhail is fearr ó thaobh rialachas chláir ilbhliantúla an Aontais tar éis 2027. 

Mar a d’aithin roinnt coimisinéirí ainmnithe freisin le linn a n-éisteachtaí, níor cheart macasamhlú a dhéanamh ar easpa rannpháirtíochta na gcathracha agus na réigiún in ullmhú agus i gcur chun feidhme na bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta. Ar an gcaoi chéanna, beidh sé ríthábhachtach a áirithiú go dtabharfaidh an Ciste Iomaíochais atá le teacht aghaidh ar shainiúlachtaí críochacha. 

Labhaircomhrapóirtéirí Pharlaimint na hEorpa dobhuiséad fadtéarmach an Aontais tar éis 2027, Siegfried Mureșan (RO/PPE) agus Carla Tavares (PT/S&D), le linn na díospóireachta sa suí iomlánach roimh an vótáil ar an tuairim. Tá CnaR réidh chun tacú leis na hiarrachtaí a dhéanann Parlaimint na hEorpa arís agus arís eile chun an chaibidlíocht maidir leis an mbuiséad tar éis 2027 a dhéanamh níos daonlathaí agus is oth leis go mór an easpa idirphlé struchtúrtha leis na rialtais áitiúla agus réigiúnacha, agus leis an tsochaí shibhialta, maidir leis an ábhar sin. 

Luaigh 

Rapóirtéir Marie-Antoinette MAUPERTUIS (FR/EA), Uachtarán Thionól Réigiúnach na Corsaice: “Isé Buiséad an Aontais Eorpaigh an phríomhuirlis chun an ‘ceart chun fanacht’ a chur i gcrích, rud a chinnteoidh go mbeidh an tsaoirse agat an áit a mbeidh cónaí ort amach anseo a roghnú, is cuma más as oileán nó cathair thú. Ós rud é gurb é an clár infheistíochta is mó ar domhan é, ní hamháin gur cheart dó gluaiseacht daoine, earraí agus seirbhísí ar fud an Aontais a éascú ach ba cheart dó pobail áitiúla a chumhachtú freisin. Ní mór do na réigiúin agus na cathracha a bheith rannpháirteach go hiomlán sa phróiseas cinnteoireachta, le rochtain níos éasca ar mhaoiniú agus níos lú maorlathais. Tá bearta á moladh againn chun an buiséad a chuíchóiriú, dúbailtí a sheachaint agus a chinntiú go sroicheann gach euro na pobail a bhfuil sé mar aidhm aige tacú leo. Ní mór an comhtháthú agus an choimhdeacht ghníomhach a bheith i gcroílár infheistíochtaí an Aontais i gcónaí.”

Tuilleadh eolais

Buiséadfadtéarmach reatha an Aontais Eorpaigh, ar a dtugtar an Creat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI), ar fiú thart ar €1.2 trilliún é agus a mhairfidh ó 2024 go 2027. Tá an Coimisiún Eorpach lena thogra le haghaidh bhuiséad fadtéarmach an Aontais tar éis 2027 a thíolacadh faoin 1 Iúil 2025.

· An 14 Deireadh Fómhair, chuir Maupertuis an tuairim ó Choiste na Réigiún faoi bhráid chomhaltaí an Choiste um Buiséad i bParlaimint na hEorpa. Féach arís ar an gcruinniú (ó 17:00 ar a laghad).

· An 21 Samhain, vótálfaidh Coiste Eorpach na Réigiún ar an tuairim ‘Beartas Comhtháthaitheathnuaitetar éis 2027 nach bhfágann aon duine ar lár’, arna dréachtú ag na comhrapóirtéiríVasco Alves Cordeiro (PT/PSE), Uachtarán CnaR, agus Emil Boc (RO/PPE), Cathaoirleach Choimisiún CnaR um Beartas Comhtháthaithe Chríochaigh agus um Buiséad AE.