Iarrann réigiúin agus cathracha an Aontais ar Uachtaránacht COP30 na Brasaíle dlús a chur leis an ngníomhú ar son na haeráide atá cóir ar bhonn sóisialta ar gach leibhéal rialtais

Tá Coiste Eorpach na Réigiún (CnaR) ag súil go spreagfaidh comhdháil aeráide COP30 na bliana seo rannpháirtíocht na rialtas áitiúil agus réigiúnach chun dlús a chur le gníomhú ar son na haeráide atá cóir go sóisialta. I ndíospóireacht le Ana Toni, Príomhfheidhmeannach uachtaránacht COP30 na Brasaíle, agus cathaoirleach Choiste ENVI Pharlaimint na hEorpa Antonio Decaro, chuir na comhaltaí i bhfios go láidir nach mór tús áite a thabhairt i gcónaí don aistriú aeráide sa chomhthéacs geopholaitiúil atá ann faoi láthair, agus go bhfuil gníomhaíocht áitiúil agus réigiúnach níos tábhachtaí ná riamh chun athléimneacht eacnamaíoch fhadtéarmach agus slándáil fuinnimh a áirithiú.

Ghlac seisiún iomlánach CnaR an 3 Iúil tuairim faoi stiúir Nadia Pellefigue (FR/PSE), Leas-Uachtarán réigiún Occitanie, ina leagtar amach príomhtheachtaireachtaí chathracha agus réigiúin an Aontais do chomhdháil aeráide COP30 UNFCCC a bheidh ar siúl i Belém (an Bhrasaíl) ón 10 go dtí an 21 Samhain. Cuireann sé i bhfios go láidir gur cheart do Rannchuidiú an Aontais arna Chinneadh go Náisiúnta (NDC), ina leagtar amach gealltanais an Aontais agus nach mór é a thíolacadh roimh COP30, ceannaireacht agus freagrachtaí na n-údarás áitiúil agus réigiúnach a aithint, cúinsí socheacnamaíocha áitiúla agus réigiúnacha a chur san áireamh agus tacaíocht a áirithiú do gach earnáil den gheilleagar chun aistriú, inbhuanaitheacht agus iomaíochas na hEorpa a chothú. Ba cheart ról níos foirmiúla a bheith ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha freisin i bpleanáil aeráide agus i struchtúir rialachais an Aontais, lena n-áirítear i reachtaíocht earnála a leanfaidh togra sprice 2040 a d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach inné.

Tá an Coiste ag iarraidh ar an Aontas agus ar na Páirtithe uile i gComhaontú Pháras tacú leis an taidhleoireacht aeráide fhonáisiúnta agus leis an gcomhar idir cathracha agus réigiúin ar an leibhéal domhanda. Meabhraíonn sí go bhfuil údaráis fhonáisiúnta ar fud an domhain tiomanta do spriocanna aeráide, in ainneoin roinnt rialtas náisiúnta a bheith ag cúlú maidir le gealltanais aeráide agus tarraingt siar aiféalach na Stát Aontaithe ó Chomhaontú Pháras.

D’áitigh na réigiúin agus na cathracha freisin go rachfaí i ngleic leis an mbearna mhaoinithe maidir le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú sin ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach. Cuirtear i dtábhacht sa tuairim nach amháin go bhfuil beartais á gcur chun feidhme ag na cathracha agus na réigiúin ach go bhfuil margaí á múnlú go gníomhach acu le haghaidh réitigh thionsclaíocha ghlana agus, dá bhrí sin, nach mór na huirlisí airgeadais a bheith acu chun an t-aistriú glas a bhaint amach. Leagann sí béim freisin ar a thábhachtaí atá creataí rialála cobhsaí agus seasmhacha do ghnólachtaí chun leanúint d’infheistíocht a dhéanamh i dteicneolaíochtaí glana.

Chun feabhas a chur ar an athléimneacht in aghaidh tubaistí aeráide tromchúiseacha agus níos minice, cuireann an Coiste i bhfios go láidir gur gá eolas áitiúil agus réitigh dhúlrabhunaithe a chomhtháthú i straitéisí oiriúnaithe, lena n-áirítear sna Pleananna Náisiúnta um Oiriúnú. Agus COP30 ar siúl san Amasóin, creideann ceannairí áitiúla agus réigiúnacha go bhfuil an Bhrasaíl i riocht maith chun tacú le hiarrachtaí chun oiriúnú don athrú aeráide a ailíniú le hathchóiriú agus caomhnú an dúlra agus chun an nasc idir an dúlra agus an aeráid a neartú.

Ar deireadh, cuireann cathracha agus réigiúin an Aontais i bhfios go láidir go bhfuil cinneadh foirmiúil maidir leis an gClár Oibre um Aistriú Cóir ag COP30 ríthábhachtach chun aistriú cóir cothrom chuig geilleagar aeráidneodrach a áirithiú. Ba cheart dó conairí soiléire cistiúcháin a bhunú, beartais um aistriú cóir a chomhtháthú sna NDCanna agus tús áite a thabhairt do rochtain dhíreach airgeadais do rialtais áitiúla agus réigiúnacha chun straitéisí um aistriú a chur chun feidhme go héifeachtach. 

Sleachta:

Nadia Pellefigue (FR/PSE), Leas-Uachtarán réigiún Occitanie agus rapóirtéir na tuairime ó CnaR: “Is é príomhphointe na tuairime go bhfuil na cathracha agus na réigiúin in éineacht lena saoránaigh chun aghaidh a thabhairt ar an athrú aeráide – agus léiríonn an staid reatha go bhfuil gá le spriocanna uaillmhianacha aeráide a bhaint amach. Má fhaigheann cathracha agus réigiúin an Aontais na hionstraimí agus an tacaíocht is gá, ní bheidh ar an Aontas ina iomláine brath ar chreidmheasanna carbóin ná ar thionscadail laghdaithe neamh-AE, toisc go mbeimid in ann ár laghdú 90 % ar CO2 a bhaint amach faoi 2040 bunaithe ar ár neart agus ár nuálaíocht féin.”

Antonio Decaro (IT/S&D), Cathaoirleach Choiste ENVI Pharlaimint na hEorpa: “I ndomhan ina bhfuil éiginnteacht mhór, tá rud amháin fós doshéanta: An t-athrú aeráide i ndáiríre. Ag an tráth cinniúnach seo, ní mór don Aontas Eorpach ról ceannasach a ghlacadh. I bhfianaise sheasamh na Stát Aontaithe maidir le Comhaontú Pháras, féachann go leor acu anois ar an Aontas mar phointe tagartha don ghníomhú ar son na haeráide. Agus ní féidir leis an Eoraip a bheith dall ná a gealltanais féin a cheistiú. Is idirghabhálaithe tábhachtacha iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha do Pharlaimint na hEorpa, toisc go bhfuil cinniúint na ndaoine agus na bpobal a ndéanann siad ionadaíocht orthu ina lámha acu. Is é an cumas atá againn dul i mbun idirphlé agus oibriú le chéile a chinnfidh an féidir linn tionchar a imirt ar roghanna agus ar bheartais chomhshaoil lena ndéantar ár bpláinéad a chosaint ar iomaíochas gnó agus ar fhorbairt ár réigiún."

Ana Toni, Príomhfheidhmeannach Uachtaránacht COP30 na Brasaíle: ‘Ní mór do COP30 a bheith ina phointe cinniúnach don chur chun feidhme agus na réitigh ó na páirtithe leasmhara uile a thabhairt chun cinn: tíortha, cathracha, réigiúin, gnó, infheisteoirí agus an tsochaí shibhialta. Is iad na húdaráis áitiúla na chéad fhreagróirí, agus is orthu araon a bhíonn na costais a bhaineann le neamhghníomhaíocht i dteas foircneach, i dtuilte agus i dtinte, ach tá réitigh iontacha acu freisin a théann chun tairbhe do dhaoine agus do gheilleagair. D’aithin an Bhrasaíl an ról ríthábhachtach atá ag gníomhaíocht il-leibhéil ina NDC féin. Táimid ag brath anois ar cheannaireacht na hEorpa chun NDC uaillmhianach a thabhairt chun cinn, ag tógáil ar a spriocanna do 2040 agus ag dul i dteagmháil leis na gníomhaithe uile chun dlús a chur leis an gcur chun feidhme. Ní mór dúinn oibriú le chéile níos mó ná riamh de mheon ‘Mutirão’ domhanda i gcoinne an athraithe aeráide.’

Tuilleadh eolais:

• Grianghraif agus físeáin ó dhíospóireacht iomlánach CnaR
• An 2 Iúil, mhol an Coimisiún Eorpach leasú ar Dhlí Aeráide an Aontais, lena leagtar síos sprioc aeráide 2040 de chuid an Aontais maidir le laghdú 90 % ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa, i gcomparáid le leibhéil 1990. Ba dhíol sásaimh d’Uachtarán CnaR Kata Tüttö agus don Chéad Leas-Uachtarán Juanma Moreno an togra ach thug siad rabhadh go bhfuil an baol ann go mbainfí an bonn den sprioc mar gheall ar chiorruithe struchtúracha ar chistiú an Aontais do réigiúin agus do chathracha.
• Beidh COP30 UNFCCC ar siúl i Belém na Brasaíle ón 10 go dtí an 21 Samhain. Ceanglaítear ar na páirtithe i gComhaontú Pháras spriocanna nuashonraithe – ar a dtugtar Rannchuidithe arna gCinneadh go Náisiúnta (NDCanna) – a chur isteach faoi mhí Mheán Fómhair 2025. 
• Ar 3-5 Samhain, tá Uachtaránacht COP30 na Brasaíle agus Bloomberg Philantropies ag eagrú Fóram na gCeannairí Áitiúla i Rio ar 3-5 Samhain, ag bailiú ionadaithe ó rialtais áitiúla agus réigiúnacha ar fud an domhain. Ar siúl díreach cúpla lá roimh Chruinniú Mullaigh na gCeannairí Domhanda COP30 agus roimh an gcaibidlíocht oifigiúil, leagfaidh an Fóram béim ar cé chomh misniúil is féidir le beartais áitiúla feabhas a chur ar an saol agus spriocanna aeráide domhanda á gcur chun cinn ag an am céanna.

Teagmháil:
Lauri Ouvinen
Teil. +32 473 536 887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu