Leagann cathracha agus réigiúin na Meánmhara béim ar an ngá atá le hidirphlé agus comhar maidir le huisce agus fuinneamh

Tháinig ceannairí áitiúla agus réigiúnacha ó chathracha sa Mheánmhuir le chéile in Amman an 4-5 Samhain don Chomhthionól Réigiúnach agus Áitiúil Eora-Mheánmhara (ARLEM), áit ar leag siad béim ar a dtiomantas don chomhar agus don idirphlé maidir le dúshláin ríthábhachtacha réigiúnacha lena n-áirítear idirphlé cultúrtha, ganntanas uisce agus an t-aistriú fuinnimh.

Ba iad Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún, Vasco Alves Cordeiro, agus méara Bhardas Mhórcheantar Ramtha na hIordáine, Ahmad Al Khazali, a bhí ina gcomhchathaoirligh ar sheisiún iomlánachARLEM in Amman, príomhchathair na hIordáine, agus chuir siad síos ar an gcruinniú mar chomhartha ar ‘thiomantas buanseasmhach na hIordáine don idirphlé, don chomhar agus don tsíocháin’. Cuireadh tús leis an seisiún le nóiméad ciúnais chun ómós a thabhairt d’íospartaigh shibhialtacha na gcoinbhleachtaí sa réigiún.

Ag an gcruinniú, tugadh le chéile méaraí, gobharnóirí, agus polaiteoirí agus oifigigh náisiúnta agus idirnáisiúnta agus cuireadh tús nua leis an gComhthionól seo ag tráth cinniúnach sa chomhar Eora-Mheánmhara. I measc na gcainteoirí bhí Nasser Kamel, Ardrúnaí an Aontais don Réigiún Meánmhuirí (UfM), Patrick Simonnet, Toscaire Speisialta an Aontais Eorpaigh don Réigiún Meánmhuirí, agus – trí theachtaireacht físeáin – Roberta Metsola, Uachtarán Pharlaimint na hEorpa.

Chun cur leis an gComhaontú Nua don Mheánmhuir a d’fhógair Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh Ursula von der Leyen, cuirfidh ARLEM tuarascáil ar fáil in 2025 maidir leis an gclár oibre straitéiseach nua Eora-Mheánmhara. Leis an tubaiste nádúrtha a tharla sa Spáinn le déanaí, leagadh béim bhreise ar a phráinní atá sé dul i ngleic leis an athrú aeráide agus comhar maidir le cosaint shibhialta a chur chun cinn, rud a rannchuideoidh ARLEM lena threochlár. Chuir comhaltaí ARLEM a ndlúthpháirtíocht in iúl leis na cathracha agus na réigiúin atá buailte.

Phléigh Ard-Rúnaían Aontais don Réigiún Meánmhuirí Kamel agus a Mhórgacht Ríoga Banphrionsa Rym Ali, Uachtarán Fhondúireacht Anna Lindh, na dúshláin agus na deiseanna a bhaineann leis an gcomhar Eora-Mheánmhara le comhaltaí ARLEM. Is iad a n-eagraíochtaí tionscnóirí ceann de na hiarrachtaí móra a rinneadh le déanaí chun malartú idirchultúrtha a chothú idir cathracha na Meánmhara, Príomhchathracha Cultúir & Campa na Meánmhara; Idirphlé. Fónann ARLEM ar choiste comhairleach an tionscnaimh.

Gheall Príomhchathracha Cultúir & Campa tionscnaimh na Meánmhara Idirphlé – Tiorána agus Alexandria – comhoibriú déthaobhach a chruthú in 2025. DúirtErion Veliaj, méara Thiorána, le ARLEM go n-úsáidfidh príomhchathair na hAlbáine – trína chlár MediTIRANEan Bridges – a bliain mar phríomhchathair na Meánmhara chun turasóireacht chultúrtha inbhuanaithe agus digitiú na hoidhreachta cultúrtha a chur chun cinn.

Léiríodh an cur chun cinn a rinneARLEM ar chathracha cuimsitheacha sa chur i láthair a rinneadh ar an séú Gradam ARLEM: Fiontraíocht áitiúil óg sa Mheánmhuir.  Spreagann an dámhachtain fiontraithe óga chun glacadh leis an todhchaí ina lámha féin agus timpeallacht atá fabhrach do ghnó a fhorbairt, trí aitheantas a thabhairt do ról na n-údarás áitiúil ina ról cumasúcháin. Bronnadh gradam na bliana seo ar Aïda Kandil de MyTindy agus ar Chumann Ceardaíochta Casablanca. Tá ardán ar líne forbartha ag gnó Ms Kandil a chuireann ar chumas ceardaithe, go háirithe mná i gceantair thuaithe, margadh a aimsiú dá dtáirgí lámhdhéanta.

Ghlac comhaltaí ARLEM dhá thuarascáil a bhaineann le dhá thosaíocht eile – gníomhaíocht a bhaineann leis an aeráid agus slándáil fuinnimh – inar leag siad amach moltaí maidir le conas is féidir le réigiúin agus cathracha athléimneacht uisce a neartú agus tacú le haistriú fuinnimh inbhuanaithe don Mheánmhuir.

Moltaí ARLEM:

• I dtuarascáil dar teideal ‘Athléimneacht uisce a neartú: ról na gcathracha agus na réigiún sa Mheánmhuir' arna dhréachtú ag Taleb Abderrahmane El Mahjoub, méara Tevragh Zeina sa Mháratáin, cuireann ARLEM síos ar an uisce mar ‘thosaíocht straitéiseach iomlán’ ar cheart dó a bheith ‘i gcroílár an chláir oibre pholaitiúil’. Tugtar faoi deara sa tuarascáil go n-áirítear sa Mheánmhuir theas 15 as an 20 tír is mó atá faoi strus maidir le huisce ar domhan, rud a fhágann gurb í "eipealár na géarchéime ganntanas uisce seo í". Ní mór do cheannairí ar gach leibhéal comhoibriú chun freagairtí comhtháite beartais a fhorbairt, leagtar béim sa tuarascáil ar an ngá atá le tionscadail agus cláir a chuimsíonn athbheochan na gcleachtas traidisiúnta bainistithe uisce agus leathadh amach modhanna nuálacha saora – amhail bailiú ceo-uisce – go hinfheistíocht i gcothabháil agus i gcruthú croíbhonneagair atá dian ar chaipiteal.
• Dhréachtaigh Franck Proust (FR/PPE), uachtarán Nîmes Métropole, tuarascáil ARLEM maidir le ‘haistriú fuinnimh inbhuanaithe don Mheánmhuir’. Tá Nîmes i réigiún, Occitania, a bhfuil sé mar aidhm aige a bheith ar an gcéad ‘réigiún fuinnimh dearfach’ san Eoraip – críoch riaracháin ina bhfuil allmhairí fuinnimh glan-nialasacha, ina bhfuil glanastaíochtaí nialasacha CO2, agus ina bhfuil barrachas fuinnimh in-athnuaite. Tugtar faoi deara i dtuarascáil an Uasail Proust go bhfuil ‘ról ríthábhachtach ag bailte agus cathracha maidir le dlús a chur leis an aistriú fuinnimh’ – ós rud é gurb ionann iad agus thart ar 70 % d’astaíochtaí iomlána gás ceaptha teasa an domhain – agus go bhfuil siad ‘riachtanach freisin chun éagsúlú foinsí fuinnimh a chur chun cinn, ina gcáil mar phleanálaithe agus rialtóirí fuinnimh’. Mhol sé iarrachtaí chun leas a bhaint as na tairbhí a bhaineann le ‘buntáiste mór’ – comhar idir údaráis áitiúla agus réigiúnacha, lena n-áirítear costais soláthair a laghdú agus nuálaíocht a spreagadh.

Sleachtaathfhriotail:

• Vasco Alves Cordeiro,Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún agus comhchathaoirleach ARLEM: “Tagaimid le chéile anseo inniu toisc go gcreidimid sa chomhar, san idirphlé agus sa chomhpháirtíocht. Athdhearbhaímid anseo san Iordáin a thábhachtaí atá cineálacha cur chuige comhroinnte maidir le dúshláin choiteanna. Ba iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, ar fud na staire, a chuir an t-idirphlé, an comhar agus an tsíocháin chun cinn. Tá bliain caite ó bhí an seisiún iomlánach deireanach againn in ARLEM, agus faraor, tá cúrsaí sa réigiún ag dul in olcas. Ní mór dúinne, údaráis áitiúla agus réigiúnacha an Aontais Eorpaigh agus limistéar na Meánmhara, a bheith ina ngníomhairí idirphlé agus comhair, fiú le linn na tréimhse dúshlánaí seo.”
• Ahmad Al Khazali,Méara Bhardas Mhórcheantar Ramtha do ghrúpa comhpháirtithe na Meánmhara agus comhchathaoirleach ARLEM: “Tá an Iordáin buailte go dona ag na cogaí leanúnacha a bhfuil a comharsana páirteach iontu agus ag na géarchéimeanna uafásacha daonnúla agus dídeanaithe atá timpeall orainn: Iosrael, an Phalaistín, an Liobáin agus an tSiria freisin. De réir mar a théann an cogadh sa Mheánoirthear ar aghaidh, is siombail é teacht le chéile san Iordáin dár dtiomantas buanseasmhach don idirphlé, don chomhar agus don tsíocháin. Tá uachtaránacht ARLEM agus uachtaránacht an Aontais don Réigiún Meánmhuirí araon ag an Iordáin, agus béim bhreise á leagan aici ar ról na hIordáine maidir le haontacht agus comhar a chothú.’
• Nasser Kamel,Ardrúnaí an Aontais don Réigiún Meánmhuirí (UfM): “Is bealach é an comhar críochach chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá ann faoi láthair agus chun peirspictíocht fhadtéarmach inbhuanaithe a fhorbairt don réigiún.”