Ceannairí áitiúla agus BEI ag teacht le chéile chun cistí poiblí agus príobháideacha a chomhthiomsú do thithe inacmhainne

Agus dlús á chur lena gcomhar leis an mBanc Eorpach Infheistíochta, le réigiúin agus le cathracha an 2 Iúil, pléadh beartas tithíochta an Aontais leis an Uachtarán Calviño, le Feisirí de Pharlaimint na hEorpa agus le comhlachais. Le linn a ndíospóireachta i seisiún iomlánach de Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR), chuir siad in iúl freisin go raibh imní orthu go lagóidh an chéad bhuiséad eile de chuid an Aontais tacaíocht an Aontais do thionscadail shóisialta, fuinnimh agus aeráide.

Dúirt ceannairí áitiúla agus réigiúnacha go bhfuil sé in am anois bogadh ón uaillmhian pholaitiúil go hinfheistíocht nithiúil agus tithíocht nua inacmhainne atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de a sholáthar.

Thug Nadia Calviño, Uachtarán an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta (BEI), Irene Tinagli, (S&D/IT), Cathaoirleach an Choiste Speisialta um Ghéarchéim Tithíochta san Aontas Eorpach agus Feisire de Pharlaimint na hEorpa, Borja Giménez Larraz, (PPE/ES), Feisire de Pharlaimint na hEorpa agus rapóirtéir maidir leis an ngéarchéim tithíochta in AE, agus Marco Corradi, Uachtarán Thithíocht na hEorpa, aitheasc don tionól.

Chuir na réigiúin agus na cathracha i bhfios go láidir go bhfuil na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ag tabhairt aghaidh ar na géarchéimeanna tithíochta ar a gcríocha agus go bhfuil siad réidh chun réitigh a chur ar fáil ar an láthair a léiríonn an éagsúlacht chríochach. Mar sin féin, tá rochtain níos fearr ar mhaoiniú agus tacaíocht leordhóthanach ón Aontas de dhíth orthu.

Leag ceannairí áitiúla agus réigiúnacha béim ar phríomhról BEI, a chuir thart ar €5 bhilliún ar fáil i maoiniú tithíochta in 2025. Tharraing siad aird freisin ar ról lárnach BEI i gcur chun feidhme an Ardáin Infheistíochta Uile-Eorpaigh a cruthaíodh ar bhonn an Phlean Eorpaigh um Thithíocht Inacmhainne. Is é is aidhm don ardán tacú leis an gcomhar idir údaráis phoiblí agus infheisteoirí príobháideacha ionas gur féidir leo acmhainní a chomhthiomsú agus infheistíocht sa soláthar tithíochta a mhéadú ar fud an Aontais. Ina haitheasc, dheimhnigh an tUachtarán Calviño go raibh sé ar intinn ag Grúpa BEI infheistíocht sa tithíocht a mhéadú tuilleadh, go EUR 6 bhilliún in 2026.

Chuir na réigiúin agus na cathracha i bhfios go láidir go mbeidh comhar níos láidre idir BEI agus na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ríthábhachtach chun an tArdán Infheistíochta Uile-Eorpach a chur chun cinn agus chun rochtain ar chistiú ón Aontas a fheabhsú. Ba dhíol sásaimh dóibh gur shínigh Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún, Kata Tüttő, agus Leas-Uachtarán BEI, Marek Mora, Meabhrán Tuisceana (MT) idir CnaR agus BEI le linn an tseisiúin iomlánaigh. Leis an gcomhaontú, leagtar síos an dúshraith le haghaidh comhar níos dlúithe maidir le tithíocht, forbairt réigiúnach agus uirbeach, an ‘t-aistriú cóir’ agus comhtháthú, nuálaíocht agus iomaíochas, aeráid agus fuinneamh, ullmhacht agus bonneagar sóisialta agus tosaíochtaí comhroinnte eile.

Chuir tionól an Aontais d’ionadaithe áitiúla agus réigiúnacha i bhfios go láidir go mbeidh gá le hinfheistíocht shuntasach leanúnach chun freastal ar riachtanais tithíochta na hEorpa. De réir mheastacháin an Choimisiúin Eorpaigh, beidh thart ar €153 bhilliún in aghaidh na bliana ag teastáil chun thart ar dhá mhilliún teach a thógáil gach bliain ar fud an Aontais. Dá bhrí sin, leag siad béim ar an ngá atá le hacmhainní airgeadais poiblí agus príobháideacha a shlógadh, ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal Eorpach.

D’iarr comhaltaí CnaR go leanfadh an tithíocht de bheith ina tosaíocht sa chéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais (2028-2034). D’fhéadfadh Beartas Comhtháthaithe láidir treisithe cabhrú le tithíocht níos inacmhainne a chur ar fáil ar fud na hEorpa, ach thug ceannairí áitiúla rabhadh go mbeadh ar thithíocht dul san iomaíocht le haghaidh cistiú le talmhaíocht, iomaíochas, inbhuanaitheacht agus beartais eile a chumhdaítear leis na Pleananna Comhpháirtíochta Náisiúnta agus Réigiúnacha a bheidh ann amach anseo.

Sleachta:

Kata Tüttő, Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún: “Ní hamháin go mbaineann dúshlán tithíochta na hEorpa le níos mó aonad tithíochta a thógáil. I gcás ina bhfuil dlús á chur leis an uirbiú, ní mór dúinn comharsanachtaí ina bhfuil an bonneagar ceart a phleanáil agus a thógáil: iompar poiblí, spásanna glasa, fuinneamh, uisce, seirbhísí cúraim agus na saoráidí poiblí a fhágann gur féidir le pobail maireachtáil. Ag an am céanna, ní mór don infheistíocht Eorpach tacú freisin le réigiúin a théann i ngleic le dídhaonrú agus a chruthaíonn deiseanna do dhaoine fanacht. Sin é an fáth nár cheart an beartas tithíochta, an phleanáil uirbeach ná infheistíocht an Aontais a dheighilt óna chéile. Tá an cur chuige comhtháite sin á chur i bhfeidhm cheana féin ag an mbeartas comhtháthaithe, agus is féidir leis an mBanc Eorpach Infheistíochta cuidiú le leas a bhaint as scála na hinfheistíochta atá de dhíth anois ar chathracha agus ar réigiúin na hEorpa.’

Nadia Calviño, Uachtarán an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta: ‘Is tosaíochtaí straitéiseacha iad infheistíocht a dhéanamh i gcathracha agus i réigiúin athléimneacha, i gcomhtháthú agus i dtithíocht lena dtreisítear iomaíochas agus fás eacnamaíoch na hEorpa. Mar inneall infheistíochta na hEorpa, tá deis á tabhairt ag Grúpa BEI áit a bhfuil tallann, i ngach cearn den Aontas seo againne, le tionscadail a dhéanann tionchar de smaoineamh na hEorpa ar féidir le daoine a mhothú agus ar féidir le comhpháirtithe muinín a bheith acu astu.”

Irene Tinagli (S&D/IT), Feisire de Pharlaimint na hEorpa agus Cathaoirleach Choiste Speisialta na Parlaiminte um an nGéarchéim Tithíochta san Aontas Eorpach: “Tá géarchéim tithíochta na hEorpa domhain agus struchtúrach. Chun aghaidh a thabhairt air, tá gá le hinfheistíocht, comhordú níos fearr ar gach leibhéal rialtais agus tiomantas comhroinnte ó institiúidí Eorpacha, ó na Ballstáit, ó réigiúin agus ó chathracha. Leanfaidh Parlaimint na hEorpa de bheith ag obair chun a áirithiú go leanfaidh an tithíocht de bheith ina tosaíocht straitéiseach Eorpach agus go ndéanfar torthaí nithiúla do na saoránaigh de thiomantas polaitiúil an lae inniu.”

Borja Giménez Larraz (PPE/ES), Feisire de Pharlaimint na hEorpa agus rapóirtéir maidir le ‘An ghéarchéim tithíochta san Aontas Eorpach arb é is aidhm di réitigh a mholadh le haghaidh tithíocht chuibhiúil, inbhuanaithe agus inacmhainne’: “Tosaíonn tithíocht inacmhainne le méadú ar an soláthar tithíochta. Ní mór don Eoraip deireadh a chur leis na bacainní a chuireann moill ar thógáil agus ar athchóiriú, agus ag an am céanna tacú leis an infheistíocht agus na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a chumhachtú. Tá an bealach chun cinn soiléir: Pacáiste Simplithe Tithíochta, nósanna imeachta um cheadanna 60 lá, rochtain níos éasca ar sheirbhísí tógála, ualach cánach níos ísle ar thithíocht, agus slógadh na talún atá ar fáil. Is trí níos mó tithe a thógáil agus trí athchóiriú níos tapúla amháin is féidir linn tithíocht a dhéanamh inacmhainne do na glúine atá le teacht.”

Faisnéis chúlra:

• Grianghraif agus físeáin ón Seisiún Iomlánach.
• Lean cuntas na seirbhíse Preasa ar X.
• An tuairim ó CnaR Ról na gcathracha agus na réigiún i bPlean Tithíochta Inacmhainne an Aontais Eorpaigh, leis an rapóirtéir Jaume Collboni (ES/PSE), Méara Barcelona (Bealtaine 2025). Preaseisiúint. Bileog eolais maidir le tithíocht ina dtugtar aird ar Barcelona.
• An tuairim ó CnaR ‘Tithíocht chliste, inbhuanaithe agus inacmhainne mar uirlis d’údaráis áitiúla chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin iomadúla’ ón rapóirtéir Andres Jaadla (EE/Renew Europe), comhairleoir cathrach Rakvere (Aibreán 2024).
• D’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach an Plean Eorpach um Thithíocht Inacmhainne (EAHP) i mí na Nollag 2025. Ghlac Parlaimint na hEorpa a tuarascáil féintionscnaimh maidir leis an bPlean Eorpach um Thithíocht Inacmhainne an 10 Márta.
• Sheol an Coimisiún Eorpach an Chomhghuaillíocht Eorpach um Thithíocht an 12 Bealtaine 2026.

Teagmhálacha:

Ângela Machado - Coiste Eorpach na Réigiún

Teil: +32475413158

Angela.machado@cor.europa.eu

David Yormesor - BEI

Teil: +352 2485 81346

yormesor@eib.org