Tá clár oibre uaillmhianach de chuid an Aontais á iarraidh ag na ceannairí áitiúla lena ndéanfar infheistíocht i gcathracha mar spreagadh don iomaíochas agus don chothroime shóisialta

Tá ról ríthábhachtach ag réigiúin chathrach agus ag limistéir uirbeacha fheidhmiúla maidir le hinfheistíocht inbhuanaithe, fás eacnamaíoch agus forbairt chríochach chothromaithe a chur chun cinn san Eoraip. Agus an méid sin á aithint acu, ghlac ionadaithe áitiúla agus réigiúnacha tuairim d’aon toil an 14 Bealtaine – tuairim a dhréachtaigh Carmine Pacente, Comhairleoir Chathair Milano – le linn seisiún iomlánach de Choiste na Réigiún (CnaR), inar iarradh go mbeadh gné uirbeach níos láidre sa Bheartas Comhtháthaithe tar éis 2027. 

Agus daonraí uirbeacha na hEorpa le méadú ó 75 % go 84 % den iomlán faoi 2050, tá limistéir uirbeacha agus uirbeacha faoi bhrú méadaitheach agus beidh tionchar méadaitheach acu ar fhorbairt inbhuanaithe an Aontais Eorpaigh. Sa tuairim a glacadh, d’athdhearbhaigh CnaR an gá atá le forbairt chríochach chothromaithe san Eoraip, arna spreagadh ag an gcomhar idir ceantair uirbeacha agus thuaithe. Laistigh den chreat sin, d’fhéadfadh straitéisí láidre uirbeacha agus cathrach cabhrú le dul i ngleic le cuid de na dúshláin is práinní don Aontas Eorpach ar fad, amhail an t-athrú déimeagrafach, an t-aistriú glas, an t-aistriú digiteach agus an t-aistriú tionsclaíoch, agus an ganntanas tithíochta inacmhainne. 

Chuir ceannairí áitiúla agus réigiúnacha a n-iarraidh ar aghaidh le súil ar fhoilsiú cláir oibre nua do chathracha ag an gCoimisiún Eorpach, a chuir an tUachtarán Von der Leyen san áireamh i measc thosaíochtaí an tsainordaithe reatha. D’áitigh siad ar an gCoimisiún ról a thabhairt do bhailte, do chathracha agus d’údaráis áitiúla agus réigiúnacha ag gach céim de dhearadh an chláir oibre, agus cúnamh sonrach a chur ar fáil do bhardais bheaga agus mheánmhéide agus do chathracha. 

Infheistíonn an Beartas Comhtháthaithe san fhorbairt uirbeach inbhuanaithe

Chuir comhaltaí CnaR i bhfios go láidir go bhfuil samhail bainistíochta comhroinnte an Bheartais Chomhtháthaithe – lena mbaineann leibhéil rialachais Eorpacha, náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla – fós ina foinse thábhachtach chistiúcháin don fhorbairt uirbeach inbhuanaithe. Dá bhrí sin, d’iarr siad go mbeadh Beartas Comhtháthaithe láidir, solúbtha agus athchóirithe ann tar éis 2027. Thug ceannairí áitiúla agus réigiúnacha rabhadh freisin go bhféadfadh rialtais náisiúnta faillí a dhéanamh ar thosaíochtaí áitiúla mar thoradh ar shásraí láraithe cistiúcháin bainistíochta, amhail an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta.  

Ina theannta sin, d’iarr na réigiúin agus na cathracha ar na Ballstáit sásraí dreasachta a thástáil trína bhféadfaí cistí nár úsáideadh ó bheartais láraithe a atreorú go díreach chuig cláir chomhtháite réigiúnacha agus a úsáid go háirithe chun tairbhe limistéar uirbeach agus cathrach. 

Luaigh

Rapóirtéir Carmine Pacente (IT/Renew Europe), Comhairleoir Chathair Milano: ‘Trí aitheantas a thabhairt don ról méadaitheach atá ag ceantair uirbeacha agus uirbeacha, iarrtar sa tuairim seo go mbeadh clár oibre uirbeach níos láidre ag an Aontas. Mar shampla, iarrann sé go méadófaí cistiú forbartha uirbí Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa thar an 8 % atá ann faoi láthair agus go mbunófaí cúlchiste íosta éigeantach 5 % de Chiste Sóisialta na hEorpa+ chun dul i ngleic le neamhionannais agus riachtanais tithíochta. Thairis sin, molann sé do na Ballstáit cúlchistí airgeadais a thabhairt isteach ina gcláir náisiúnta bainistíochta comhroinnte le haghaidh limistéir uirbeacha agus uirbeacha arb é is aidhm dóibh tacú le hinfheistíochtaí.’    

Cúlra

• Físeán agus grianghraif ón seisiún iomlánach.

• Is éard atá i limistéar uirbeach feidhmiúil cathair ina bhfuil daoine ina gcónaí go dlúth agus crios comaitéireachta ina bhfuil daonra nach bhfuil chomh dlúth sin agus a bhfuil a margadh saothair comhtháite go mór leis an gcathair (foinse: Eurostat).  

• An 15 Bealtaine, vótálann seisiún iomlánach CnaR ar dhá rún phráinneacha maidir leis an gcéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais Eorpaigh agus maidir leis an athbhreithniú meántéarma ar chláir an Bheartais Chomhtháthaithe 2021-27. Thairis sin, an 14 Bealtaine, ghlac comhaltaí CnaR tuairim inar díríodh ar an mBeartas Comhtháthaithe mar uirlis chun spriocanna agus athchóirithe an Aontais a bhaint amach. Foilseofar preaseisiúintí sa roinn ar leith de shuíomh gréasáin an Choiste. 

• Ón 17 go dtí an 19 Meitheamh, óstálfaidh cathair Kraków (an Pholainn) Fóram na gCathracha 2025, a dhíreoidh ar smaointe a bhailiú chun clár oibre beartais an Aontais do chathracha a fhorbairt.