L-Ukreni spostati: Ir-reġjuni u l-bliet tal-UE jappellaw għal futur sikur

Il-mexxejja lokali u reġjonali jħeġġu lill-Ewropa tagħti lil miljuni ta’ Ukreni ċarezza, dinjità u għażla ġenwina bejn il-bini ta’ futur fl-UE u r-ritorn lura lejn darhom b’mod sikur.

Hekk kif ir-Russja tintensifika l-attakki tagħha fuq l-infrastruttura ċivili u tal-enerġija qabel ix-xitwa, il-probabbiltà li għadd kbir ta’ Ukreni jaħarbu minn pajjiżhom terġa’ tiżdied. F'dan l-isfond u bil-ħsieb li jkun hemm ċertezza legali u prospetti sostenibbli għall-persuni spostati mill-Ukrajna, il-bliet u r-reġjuni jaqdu rwol ċentrali u jeħtieġu finanzjament prevedibbli u kapaċità amministrattiva suffiċjenti biex isawru t-tranżizzjoni lil hinn mill-protezzjoni temporanja, il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni (KtR) qal fl-Opinjoni tiegħu, "Minn Protezzjoni Temporanja għal Soluzzjonijiet Sostenibbli għall-Ukreni Spostati fil-- tal-UE: ir-rwol tal-bliet u r-reġjuni", adottata fil-173 sessjoni plenarja fit-13 ta' Ottubru 2026.

Minn Lulju 2026, 4.4 miljun ċittadin mhux tal-UE li kienu ħarbu mill-Ukrajna kienu qed jibbenefikaw minn protezzjoni temporanja fl-UE, skont il-Eurostat. Il-UNHCR jirrapporta li 49 % tar-refuġjati Ukreni esprimew tamiet jew intenzjonijiet li jirritornaw fil-futur, b’sigurtà mtejba, aċċess għall-akkomodazzjoni u d-disponibbiltà ta’ servizzi essenzjali fost il-kundizzjonijiet ewlenin li jinfluwenzaw ir-ritorn. Aktar minn erba’ snin wara l-invażjoni fuq skala sħiħa tar-Russja, dawn iċ-ċifri jenfasizzaw il-ħtieġa li nimxu minn rispons ta’ emerġenza lejn arranġamenti ċari, koordinati u sostenibbli, tenfasizza l-Opinjoni tal-KtR. Bil-protezzjoni temporanja li għandha tintemm fl-4 ta’ Marzu 2028, l-UE u l-Istati Membri tagħha jridu jużaw il-perjodu li fadal biex iħejju soluzzjonijiet sostenibbli għall-persuni spostati mill-Ukrajna u l-komunitajiet ospitanti, jargumenta l-KtR.

L-Opinjoni abbozzata minn Antje Grotheer (DE/PSE), President tal-Parlament tal-Istat ta’ Bremen u President tal-Grupp ta’ Ħidma tal-KtR dwar l-Ukrajna, tappella għal tranżizzjoni gradwali u kkoordinata li tirrifletti ċ-ċirkostanzi individwali, tissalvagwardja d-drittijiet miksuba u tevita lakuni fil-protezzjoni. Huwa jidentifika tliet prijoritajiet: l-appoġġ għall-inklużjoni sostenibbli tal-Ukreni spostati fil-komunitajiet Ewropej; jinvestu fl-edukazzjoni, il-ħiliet u l-iżvilupp professjonali tagħhom għall-benefiċċju kemm tas-soċjetajiet ospitanti kif ukoll tal-irkupru tal-Ukrajna; u l-possibbiltà ta’ ritorn u riintegrazzjoni volontarji, infurmati, sikuri u sostenibbli meta l-kundizzjonijiet jippermettu.

Il-bliet u r-reġjuni kienu ċentrali għar-rispons tal-Ewropa mill-bidu tal-gwerra tar-Russja, u għenu lin-nies isibu sikurezza u jipprovdu akkomodazzjoni, edukazzjoni, kura tas-saħħa, appoġġ għall-impjiegi u servizzi soċjali. Il-KtR jenfasizza li l-esperjenza tagħhom trid issawwar id-deċiżjonijiet tal-UE u dawk nazzjonali dwar perkorsi ta’ residenza futuri, miżuri ta’ inklużjoni u appoġġ għar-ritorn volontarju u r-riintegrazzjoni.

Għalhekk, l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom ikunu involuti direttament fit-tfassil u l-implimentazzjoni tat-tranżizzjoni. Huma jeħtieġu wkoll finanzjament prevedibbli tal-UE u nazzjonali, flimkien ma’ kapaċità amministrattiva suffiċjenti, biex iżommu servizzi pubbliċi essenzjali, jirrispondu għall-pressjonijiet tal-akkomodazzjoni u jissalvagwardjaw il-koeżjoni soċjali fil-komunitajiet ospitanti.

Il-Kumitat jitlob li jitneħħew l-ostakli persistenti għall-impjieg, l-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, l-akkomodazzjoni adegwata u r-rikonoxximent tal-kwalifiki, li jippermettu lill-persuni spostati jgħixu b’mod indipendenti, jikkontribwixxu l-ħiliet tagħhom u jipparteċipaw bis-sħiħ fil-komunitajiet tagħhom. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lit-tfal u liż-żgħażagħ, lin-nisa, lill-anzjani, lill-persuni b’diżabilità u lil oħrajn f’sitwazzjonijiet vulnerabbli.

Ir-rappreżentanti lokali u reġjonali jinsistu li kwalunkwe ritorn futur lejn l-Ukrajna jkun volontarju, infurmat, sikur u sostenibbli, u jirrifletti s-sitwazzjoni tal-familja, is-saħħa, l-edukazzjoni u r-rabtiet komunitarji ta’ kull persuna. Il-bliet u r-reġjuni tal-UE u tal-Ukrajna għandhom jikkooperaw biex jappoġġjaw ir-riintegrazzjoni dinjituża, jirrestawraw l-akkomodazzjoni u s-servizzi pubbliċi lokali, u jiżguraw il-kontinwità fl-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa u l-protezzjoni soċjali.

Kwotazzjonijiet:

• Antje Grotheer (DE/PSE), President tal-Parlament tal-Istat ta’ Bremen, President tal-Grupp ta’ Ħidma tal-KtR dwar l-Ukrajna u relatur tal-KtR: “Il-protezzjoni temporanja kienet ir-rispons ta’ emerġenza t-tajjeb, iżda ma tistax tkun it-tweġiba fit-tul. In-nies imġiegħla jaħarbu mill-Ukrajna minħabba l-gwerra tar-Russja jeħtieġu ċertezza dwar il-futur tagħhom. L-Ewropa trid tħejji tranżizzjoni ċara, u l-bliet u r-reġjuni li jimplimentawha fil-prattika jrid ikollhom vuċi reali fit-tfassil tagħha.”
• Ylva Johansson, Mibgħut Speċjali għall-Ukreni fl-Unjoni Ewropea, Kummissjoni Ewropea: “Wasal iż-żmien li nirrealizzaw li m’għandniex nittrattaw biss lill-Ukreni bħala refuġjati vulnerabbli; għandna nittrattawhom bħala sħabna. Il-futur tagħhom huwa parti mill-futur tal-Ukrajna, u dak il-futur jinsab fl-Unjoni Ewropea. Nara l-4.4 miljun Ukren fl-UE bħala pont uman bejn l-Ukrajna u l-UE. Xi wħud minnhom jixtiequ jirritornaw lejn l-Ukrajna, oħrajn mhux se jirritornaw, iżda kif għidt, kulħadd huwa ħerqan ħafna li jappoġġa r-rikostruzzjoni tal-Ukrajna u jixtieq ikun parti mill-futur Ewropew komuni tagħna. Huwa importanti li nagħmlu dak kollu li nistgħu biex nappoġġjaw dan u nippreparaw għalih.”
• Vitaly Klitschko, Sindku ta’ Kiev u President tal-Assoċjazzjoni tal-Bliet Ukreni (online): “L-aħħar xitwa kienet xitwa kritika għalina. Aħna baqgħu ħajjin. Qed nagħmlu dak kollu li nistgħu biex inħejju għax-xitwa li ġejja. Jekk jogħġbok qatt ma tissottovaluta l-perikli ta 'dak li r-Russja qed tagħmel bħalissa fl-Ukraina. Barra minn hekk, importanti ħafna, meta l-gwerra titwaqqaf, l-għan ewlieni għalina huwa li nġibu lir-refuġjati tagħna. Nistgħu nagħmlu dan - l-ewwel punt - jekk tiġi l-paċi. It-tieni punt, ir-refuġjati tagħna se jkollhom bżonn impjiegi fl-Ukrajna u kwalità tal-ħajja fil-livell Ewropew. Jekk jogħġbok ibqa' magħna. Huwa importanti ħafna li ma nkunux waħedna."
• Tetiana Yehorova-Lutsenko, President tal-Assoċjazzjoni Ukrena tal-Kunsilli Distrettwali u Reġjonali (UAROR) u President tal-Kunsill Reġjonali ta' Kharkiv: “Il-miljuni ta’ Ukreni li bħalissa qed jgħixu barra mill-fruntieri ta’ pajjiżna huma potenzjal uman enormi li l-Ukrajna ma tistax taffordja li titlef. L-Ukreni fil-komunitajiet Ewropej jeħtieġ li jżommu konnessjoni mal-Ukrajna u jkollhom il-possibbiltà ta’ ritorn volontarju lejn l-Ukrajna. Nixtieq nenfasizza diversi kwistjonijiet fundamentali. L-ewwel nett, is-sigurtà hija l-kundizzjoni ewlenija għar-ritorn taċ-ċittadini tagħna. L-abbozz ta’ riżoluzzjoni ġustament jiddikjara li r-ritorn għandu jkun volontarju, sikur, dinjituż u jqis is-sitwazzjoni f’reġjuni speċifiċi tal-Ukrajna. It-tieni, it-tiġdid tal-komunitajiet Ukreni jrid isir parti mill-politika Ewropea.”
• Tetiana Hasanenko, Kap tal-Amministrazzjoni Militari tal-Belt ta' Oleshky, Reġjun ta' Kherson: “Kull jum, l-Ukreni jiffaċċjaw it-theddida ta’ bumbardamenti, telf ta’ akkomodazzjoni u spostament furzat. F’dawn iċ-ċirkostanzi, il-kontinwazzjoni tal-protezzjoni temporanja hija vitali għal ħafna Ukreni, speċjalment għan-nisa u t-tfal li jeħtieġu stabbiltà u fiduċja fil-futur. Fl-istess ħin, ma nistgħux ninsew dwar l-Ukreni li jibqgħu fit-territorji okkupati temporanjament u li ma għandhom l-ebda possibbiltà li jaħarbu. Għalhekk nappella lilek: tgħin lill-Ukrajna u lill-Ukreni. Id-dritt tan-nies għas-sigurtà m'għandux jiddependi fuq liema naħa tal-linja ta' quddiem jinsabu."

Sfond:

• Id-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja ġiet attivata f’Marzu 2022 wara l-invażjoni fuq skala sħiħa tal-Ukrajna mir-Russja. Hija tat lill-Ukreni spostati aċċess immedjat għar-residenza, l-impjieg, l-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa u l-assistenza soċjali madwar l-Unjoni Ewropea. Fit-30 ta' Lulju 2026, il-Kunsill estenda l-protezzjoni temporanja sal-4 ta' Marzu 2028. Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar triq ’il quddiem Ewropea komuni għall-Ukreni fl-UE u r-rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar tranżizzjoni koordinata lil hinn mill-protezzjoni temporanja jipprovdu l-qafas għat-tħejjija ta’ arranġamenti sostenibbli wara l-perjodu ta’ protezzjoni attwali.

Persuna ta' kuntatt:

Wioletta Wojewodzka

Tel. +32 (0)2 282 2289
Mowbajl: +32 (0)473 843 986

wioletta.wojewodzka@cor.europa.eu