Plean Gníomhaíochta maidir le Fuinneamh Inacmhainne: Tacaíocht níos spriocdhírithe iarrtha ag na cathracha agus na réigiúin

Is díol sásaimh do na ceannairí áitiúla agus réigiúnacha go bhfuil dlús á chur ag an gCoimisiún Eorpach leis na hiarrachtaí chun dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh, an athléimneacht fuinnimh a neartú agus fuinneamh glan a chur ar fáil do shaoránaigh agus do ghnólachtaí an Aontais, ach is oth leo nach bhfuil bearta saincheaptha do chathracha agus do réigiúin i bPlean Gníomhaíochta an Choimisiúin Eorpaigh maidir le Fuinneamh Inacmhainne agus nach gcuirtear san áireamh go hiomlán an ról ríthábhachtach atá acu san aistriú fuinnimh. Ghlac Coiste Eorpach na Réigiún an tuairim faoi stiúir Mhéara Łódź Hanna Zdanowska (PL/PPE) an 10 Nollaig.

Is iad táirgeadh agus tomhaltas fuinnimh is cúis le níos mó ná 75 % d’astaíochtaí gás ceaptha teasa an Aontais, rud a chiallaíonn go bhfuil sé ríthábhachtach córas fuinnimh an Aontais a dhícharbónú chun spriocanna aeráide an Aontais a bhaint amach. Ag an am céanna, tá tionchar ag costais arda fuinnimh faoi láthair ar níos mó ná 47 milliún Eorpach. Cuirtear i bhfios go láidirsa tuairim óCnaR gur bunchloch den fhorbairt eacnamaíoch agus shóisialta agus den chomhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta í an rochtain ar fhuinneamh inacmhainne, cobhsaí agus glan, agus nach mór an t-aistriú fuinnimh a dhéanamh ar bhealach costéifeachtach, neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de agus cothrom ó thaobh na sochaí de.

I bhfianaise an teannais gheopholaitiúil atá ann faoi láthair, cuireann CnaR i bhfios go láidir nach mór don Aontas foinsí fuinnimh ghlain atá inrochtana, iontaofa agus intíre den chuid is mó a chosaint agus a áirithiú go mbeidh na réigiúin neamhspleách ar fhuinneamh agus go mbeidh siad féintuilleamaíoch i gcás lándorchuithe agus suaitheadh soláthair. Ní mór tosaíocht a thabhairt d’athléimneacht an bhonneagair fuinnimh i gcoinne bagairtí míleata agus teagmhais adhaimsire a d’fhéadfadh a bheith ann.

Meabhraíonn na réigiúin agus na cathracha an ról ríthábhachtach atá acu maidir le fuinneamh cobhsaí inacmhainne a sholáthar, bonneagar fuinnimh a fhorbairt agus pobail a rannpháirtiú san aistriú. Moltar sa tuairim samhail rialachais il-leibhéil a fhorbairt ina ngníomhóidh na cathracha agus na réigiúin ní hamháin mar fheidhmeoirí ach mar chomhdhearthóirí bheartais fuinnimh an Aontais agus na mbeartas fuinnimh náisiúnta freisin. Chuige sin, ní mór na hinniúlachtaí, na scileanna, na hacmhainní agus an tacaíocht spriocdhírithe a thabhairt do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha de réir a srianta sonracha, a mbearnaí sa bhonneagar agus a n-infhaighteachta acmhainní. Creideann CnaR freisin gur cheart dó a bheith rannpháirteach i dTascfhórsa an Aontais Fuinnimh a bhunaigh an Coimisiún Eorpach níos luaithe i mbliana.

Measann CnaR nach mór an t-aistriú fuinnimh a bheith ar cheann de na tosaíochtaí sa chéad bhuiséad ilbhliantúil eile de chuid an Aontais agus nach mór do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha leanúint de bheith lánchumhachtaithe sa chur chun feidhme. Iarrann sé ar na Ballstáit a rialacha fioscacha agus buiséadacha a choigeartú ionas go ndéanfar infheistíochtaí san aistriú fuinnimh ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach a dhíolmhú nó go gcaithfear leo ar bhealach níos solúbtha. Is gá freisin sásraí nua a bhunú chun infheistíocht phríobháideach shuntasach a shlógadh agus chun borradh a chur faoi scileanna lucht saothair don aistriú fuinnimh.

Chuir an Rapóirtéir Zdanowska fáilte roimh chur i láthair an  Phacáiste Eorpaigh maidir le hEangachaan 10 Nollaig, lena bhfuil sé mar aidhm ag an gCoimisiún Eorpach bonneagar eangaí na hEorpa a nuachóiriú, dlús a chur le nósanna imeachta ceadaithe agus roinnt níos cothroime costas maidir le tionscadail trasteorann a áirithiú. Tá CnaR ag tnúth freisin leis anbPacáiste um Fhuinneamh ó na Saoránaigh atá ar na bacáin ag an gCoimisiún Eorpach,pacáiste a bhfuil sé ag súil leis go dtabharfaidh sé tús áite d’fhorbairt pobal fuinnimh in-athnuaite agus samhlacha do tháirgeoirí is tomhaltóirí, go gcuirfidh sé leictriú atá dírithe ar thomhaltóirí chun cinn agus go dtacóidh sé le hiarrachtaí dícharbónaithe na réigiún guail atá i mbun aistrithe.

Ós rud é go mbíonn tionchar díréireach ag na feabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh is gá agus ag athchóirithe foirgneamh ar theaghlaigh ar ioncam íseal agus atá bocht ó thaobh fuinnimh de, tá CnaR ag iarraidh go ndéanfaí bearta áitiúla spriocdhírithe amhail cláir athchóirithe bhardasacha, iasachtaí ar ús nialasach, tacaíocht do thionscadail fuinnimh faoi stiúir an phobail agus comharchumainn tithíochta, taraifí sóisialta agus cúnamh airgeadais díreach.

Iarrtar sa tuairim go mbeadh creat ceangailteach de chuid an Aontais ann chun deireadh a chur de réir a chéile le gach fóirdheontas díreach agus indíreach do bhreoslaí iontaise, agus slándáil, inacmhainneacht agus iomaíochas fuinnimh á n-áirithiú ag an am céanna. Ag an am céanna, tugann sé rabhadh go bhfuil an baol ann go dtiocfaidh méadú mór ar an mbochtaineacht fuinnimh agus go bhféadfaí an bonn a bhaint de mhuinín an phobail as an mbeartas aeráide agus as an Aontas dá gcuirfí CTA2chun feidhme mar atá sé faoi láthair. Cuireann sí i bhfios go láidir freisin gurcheart na coinníollacha cumasúcháin do shaoránaigh agus don tionscal a bheith ag gabháil le sprioc 2040 an Aontaismaidir le hastaíochtaí a laghdú, a comhaontaíodh an 9 Nollaig, agus nach mór í a shaothrú ar bhealach lena gcosnaítear an t-iomaíochas agus an chobhsaíocht fhadtéarmach san Aontas.

Luaigh:

Rapóirtéir Hanna Zdanowska (PL/PPE), Méara Chathair Łódź: “Níor cheart go mbeadh ar aon saoránach san Eoraip a bheith buartha faoi cé acu is féidir leo a mbaile a théamh nó na soilse a choinneáil orthu. Is bunchoinníoll don dínit, don fhorbairt agus don chomhtháthú sóisialta é fuinneamh inacmhainne, slán agus glan. Agus an t-aistriú fuinnimh á phlé againn, ba cheart dúinn dúshláin, deiseanna, riachtanais agus comhthéacsanna socheacnamaíocha náisiúnta a chur san áireamh, chomh maith le saintréithe sonracha na réigiún. Agus tá go leor dúshlán romhainn – rialtais áitiúla, agus ár gcónaitheoirí agus ár ngnólachtaí freisin – san aistriú sin, ó acmhainní teoranta airgeadais agus eagrúcháin go bacainní reachtacha agus maorlathacha.’

Tuilleadh eolais:

Is é  is aidhm donPhlean Gníomhaíochta um Fhuinneamh Inacmhainnea thíolaic an Coimisiún Eorpach i mí Feabhra 2025 costais fuinnimh a laghdú do theaghlaigh agus do ghnólachtaí, an tAontas Fuinnimh a thabhairt chun críche, slándáil fuinnimh a neartú agus infheistíocht a mhealladh in earnáil an fhuinnimh ghlain.

An 10 Nollaig, thíolaic an Coimisiún Eorpach anPacáiste Eorpach maidir lehEangacha agus an tionscnamh maidir le Mórbhealaí Fuinnimh . Is é is aidhm don Phacáiste Eangacha peirspictíocht fhíor-Eorpach a thabhairt maidir le pleanáil bonneagair, agus dlús a chur le nósanna imeachta ceadaithe agus a áirithiú go roinnfear na costais a bhaineann le tionscadail trasteorann ar bhealach níos cothroime. D’fhógair an Coimisiún freisin 8 Mórbhealach Fuinnimh chun aghaidh a thabhairt ar na riachtanais bhonneagair is práinní a dteastaíonn tacaíocht agus tiomantas gearrthéarmach breise lena gcur chun feidhme. 

I staidéar a rinne CnaR le déanaí maidir leis an aistriú fuinnimh, tugtar léargas mionsonraithe ar na bacainní atá ann cheana agus ar na héagothromaíochtaí réigiúnacha ar fud na mBallstát uile i gcur chun feidhme na dtreoracha ‘Oiriúnach do 55’. Cuireann sé i bhfios go láidir go bhfuil dúshláin shuntasacha roimh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a bhaineann le hacmhainní airgeadais, acmhainneacht riaracháin, rannpháirtíocht an phobail áitiúil, agus ailíniú rialála, agus go bhfuil éagothromaíochtaí suntasacha ann idir na Ballstáit.

Teagmháil:

Lauri Ouvinen
Teil. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu