Il-President Sandu jindirizza l-ewwel laqgħa tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt mal-Moldova

F’Chișinău, il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni jniedi wkoll l-Akkademja pilota l-ġdida tiegħu tas-Sħubija tal-Lvant għall-impjegati taċ-ċivil lokali u reġjonali.

Il-laqgħa inawgurali tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt bejn il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni u r-Repubblika tal-Moldova li saret fil-15 ta’ Settembru fil-kapitali tal-Moldova, Chișinău, bagħtet sinjal politiku qawwi ta’ appoġġ għat-triq tal-pajjiż lejn is-sħubija fl-UE. Jum qabel, Chișinău ospitat ukoll il-15-il laqgħa annwali tal-Konferenza tal-Awtoritajiet Reġjonali u Lokali għas-Sħubija tal-Lvant (CORLEAP). Huwa involva ruħu fil-manipulazzjoni tal-informazzjoni minn barranin u nieda akkademja pilota online għall-impjegati taċ-ċivil.

Il-President tal-Moldova Maia Sandu indirizzat personalment lill-mexxejja lokali u reġjonali tal-UE u tal-Moldova fl-ewwel laqgħa tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt (JCC). Fid-diskors ewlieni tagħha, hija sejħet il-laqgħa bħala sors importanti ta’ momentum għall-pajjiż hekk kif jimxi ’l quddiem fit-triq lejn l-UE u enfasizzat ir-rwol tal-format il-ġdid fl-iskambju dirett tal-esperjenza, l-aħjar prattiki, l-iskambji kulturali u tal-iskejjel.

L-approfondiment tad-djalogu fil-livell lokali u reġjonali

Il-Kumitat Konsultattiv Konġunt approva dikjarazzjoni konġunta li tappella għal aktar deċentralizzazzjoni, awtonomija finanzjarja, governanza inklużiva, u involviment strutturat tal-assoċjazzjonijiet tal-gvern lokali. Id-dokument, li nbeda fuq proposta ta’ membru tal-KtR tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt, Emil Draghici (RO/AE), jindika l-ħtieġa għal appoġġ iddedikat tal-UE, kooperazzjoni transfruntiera aktar b’saħħitha, u allinjament mal-istandards demokratiċi Ewropej. 

Kien hemm bżonn inqas minn sena u nofs biex il-kooperazzjoni tal-KtR mal-Moldova tiġi aġġornata minn Grupp ta’ Ħidma għal format ta’ Kumitat Konsultattiv Konġunt. Dan juri appoġġ politiku qawwi għad-demokrazija lokali u l-governanza f’diversi livelli bħala komponenti indispensabbli għal tkabbir tal-UE ta’ suċċess. Il-ħolqien tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt huwa rikonoxximent tar-rwol vitali tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fil-futur tal-Moldova fi ħdan l-UE. Dan jirrifletti impenn sod mill-UE u l-Moldova biex japprofondixxu d-djalogu u l-kooperazzjoni reċiproċi tagħhom fil-livell lokali u reġjonali.

Inqarrbu t-teħid tad-deċiżjonijiet u l-implimentazzjoni

Bil-Kumitat Konsultattiv Konġunt, il-KtR u l-Moldova stabbilixxew il-pedament għal sħubija fit-tul li ser tiżgura li l-awtoritajiet lokali u reġjonali fuq iż-żewġ naħat ikunu involuti b’mod attiv fil-proċess ta’ adeżjoni tal-pajjiż. Il-forum se jgħin biex jiġu identifikati ħtiġijiet speċifiċi, jiġu proposti soluzzjonijiet prattiċi u rakkomandazzjonijiet ta’ politika bbażati fuq l-esperjenza fl-Istati Membri tal-UE u f’pajjiżi assoċjati oħra. Dan joffri pjattaforma ta’ konsultazzjoni dwar l-appoġġ iddedikat ipprovdut permezz tal-Faċilità għar-Riforma u t-Tkabbir u dwar il-finanzjament disponibbli fil-baġit tal-UE li jmiss. Huwa post għal skambji bejn il-pari bejn il-muniċipalitajiet u r-reġjuni – kemm fil-livell politiku kif ukoll f’dak tekniku – għal trasferiment vitali tal-għarfien u proġetti konġunti li jistgħu jgħinu biex titħaffef l-integrazzjoni tal-Moldova fl-UE. Mhux l-inqas, il-Kumitat Konsultattiv Konġunt għandu l-għan li jsaħħaħ is-sħubijiet istituzzjonali, bħal mal-Kungress tal-Kunsill tal-Ewropa. 

Fil-livell tal-UE, l-għarfien tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt dwar kif ir-riformi huma perċepiti u implimentati lokalment se jippreżenta materjal siewi għar-Rapport annwali dwar it-Tkabbir dwar il-Moldova mħejji mill-Kummissjoni Ewropea.

Il-ġlieda kontra l-manipulazzjoni tal-informazzjoni minn barranin

Fl-14 ta’ Settembru, Chisinau ospitat avveniment importanti ieħor – il-15-il laqgħa annwali tal-Konferenza tal-Awtoritajiet Reġjonali u Lokali għas-Sħubija tal-Lvant (CORLEAP). Fil-qalba tad-diskussjoni kien hemm il-manipulazzjoni tal-informazzjoni u interferenza minn barranin (FIMI) kif ukoll is-sitwazzjoni tal-media lokali u reġjonali fil-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant. Il-Moldova – flimkien mal-Ukrajna – hija fost il-miri primarji tal-FIMI minħabba l-proċess ta’ adeżjoni u l-orjentazzjoni strateġika tagħha mal-UE. L-elezzjonijiet reċenti raw interferenza dejjem aktar sofistikata li tinvolvi kampanji online kkoordinati, networks ta’ diżinformazzjoni u tentattivi biex jissawru attitudnijiet pubbliċi lejn il-proċess ta’ integrazzjoni Ewropea tal-pajjiż.

Il-bini tal-kapaċità għall-impjegati taċ-ċivil lokali u reġjonali

Matul il-laqgħa tal-CORLEAP f’Chișinău, il-KtR nieda l-proġett pilota tiegħu għal Akkademja tas-Sħubija tal-Lvant għall-Amministrazzjoni Pubblika fil-Livell Lokali u Reġjonali (FSE) li tagħti lill-impjegati taċ-ċivil minn pajjiżi msieħba aċċess dirett għall-istituzzjonijiet Ewropej, għarfien espert, u eżempji reali mill-bliet u r-reġjuni tal-UE. Il-korsijiet online se jiġu offruti bil-lingwi tal-parteċipanti. Il-kurrikulu se jinkludi għarfien prattiku dwar kif il-bliet u r-reġjuni tal-UE jsolvu l-problemi ta’ kuljum u se jippermetti n-networking mal-pari bejn il-fruntieri. L-akkademja pilota se ssir fl-ewwel nofs tal-2027.

Kwotazzjonijiet:

• Kata Tüttő (HU/PSE), President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni: “Il-parteċipazzjoni tal-President Maia Sandu fil-laqgħa inawgurali tal-lum tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt hija sinjal ċar tal-momentum perfett fit-triq tal-Moldova lejn l-adeżjoni mal-UE. Il-Moldova għamlet għażla ċara u kuraġġuża biex timxi lejn l-Unjoni Ewropea. Il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni jappoġġja bis-sħiħ din l-għażla. Aħna nemmnu li t-tkabbir mhuwiex biss dwar in-negozjar tal-kapitoli u l-allinjament tal-leġiżlazzjoni. Dan huwa dwar it-tqarrib tal-Ewropa lejn iċ-ċittadini. U huwa għalhekk li l-bliet, il-muniċipalitajiet u r-reġjuni jridu jkunu parti mill-proċess mill-bidu nett. Il-Kumitat Konsultattiv Konġunt se jkun lieva b’saħħitha biex dan l-objettiv isir realtà.”
• Maia Sandu, President tar-Repubblika tal-Moldova: “Is-sħubija tagħna fil-livell tal-istat tiżviluppa f’forma ħafna aktar konkreta bejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali tal-Moldova u l-imsieħba tagħhom f’pajjiżi Ewropej oħra. Dan jippermetti l-iskambju dirett tal-esperjenza, l-aħjar prattiki, l-iskambji kulturali u tal-iskejjel. Nilqgħu t-tnedija tal-Akkademja tas-Sħubija tal-Lvant għall-Amministrazzjoni Pubblika, li ser tkun strument importanti għall-bini tal-kapaċità għall-impjegati taċ-ċivil fil-livell reġjonali u lokali. Il-laqgħa tal-lum u l-ħidma futura tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt bejn il-Moldova u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni huma momentum importanti ieħor f’dan l-isforz.”
• Mariana Gâju (RO/PSE), Kopresident tal-JCC Moldova u Sindku tal-Komun ta’ Cumpăna, il-Kontea ta’ Constanța: "Il-futur Ewropew tal-Moldova mhux se jinbena fil-kmamar tan-negozjati biss. Se tinbena f’kull belt, belt u raħal, fejn ir-riformi jridu jagħmlu differenza reali fil-ħajja ta’ kuljum tan-nies. Il-Kumitat Konsultattiv Konġunt il-ġdid jibdel l-awtoritajiet lokali minn osservaturi għal sħab u jagħtihom vuċi aktar b’saħħitha f’dan il-proċess. Ser naħdmu flimkien biex niżguraw li l-adeżjoni ssaħħaħ id-demokrazija lokali, ittejjeb is-servizzi pubbliċi u ma tħalli l-ebda komunità lura.”
• Valentina Casian, Kopresident tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt u sindku tal-Muniċipalità ta’ Strășeni: “Illum, qed nagħmlu pass importanti, sabiex leħen il-komunitajiet tagħna jkun eqreb lejn l-Ewropa. Il-Kumitat Konsultattiv Konġunt huwa struttura li ilha mistennija għal għaxar snin. Nixtieq li din il-pjattaforma tistabbilixxi rabta kostanti biex jitrawwem djalogu istituzzjonali bejn l-Unjoni Ewropea u l-livelli nazzjonali u lokali fir-Repubblika tal-Moldova. Inħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali biex ikollhom rwol attiv fil-proċess ta’ integrazzjoni Ewropea minħabba li l-integrazzjoni Ewropea ma tistax tinkiseb biss permezz ta’ deċiżjonijiet u politiki. Hija mibnija fil-komunitajiet, fl-iskejjel, fl-infrastruttura u fis-servizzi pubbliċi ta’ kwalità għolja, f’amministrazzjoni effiċjenti u trasparenti qrib in-nies. Il-komunitajiet Moldovani jeħtieġ li jkunu parti attiva minn din il-kostruzzjoni Ewropea.”
• Patrick Molinoz (FR/PSE), aġent Kopresident tal-CORLEAP u Viċi President tar-Reġjun ta’ Bourgogne-Franche-Comté: "L-interferenza barranija għandha l-għan li timmanipula l-opinjoni pubblika kullimkien. Dan idgħajjef anke l-livell lokali, li jgawdi l-ogħla livell ta’ fiduċja fost iċ-ċittadini. Għalhekk, il-bliet u r-reġjuni jrid ikollhom l-għodod it-tajba biex jiżguraw iċ-ċibersigurtà tagħhom u jiġġieldu tali interferenza u, b’mod aktar wiesa’, il-forom kollha ta’ diżinformazzjoni. Nappellaw lill-Ewropa biex tappoġġja lill-awtoritajiet lokali, il-ġurnaliżmu indipendenti u l-litteriżmu medjatiku. Il-protezzjoni tal-ispazju tal-informazzjoni tagħna hija essenzjali għall-preservazzjoni tad-demokrazija, billi nibdew fil-livell lokali.”
• Constantin Cojocari, Kopresident tal-CORLEAP u Sindku ta’ Edinet, il-Moldova: “Bħala sindku u Kopresident tal-CORLEAP, iżda wkoll bħala eks għalliem u kap tal-iskola, ninsab kuntent li qed inniedu l-proġett pilota tal-Akkademja tas-Sħubija tal-Lvant għall-Amministrazzjoni Pubblika fil-Livell Lokali u Reġjonali (EPA). Hija l-implimentazzjoni ta’ deċiżjoni fit-tul mill-CORLEAP, u tweġiba għall-ħtiġijiet reali u kbar tal-impjegati taċ-ċivil fl-amministrazzjoni pubblika lokali u reġjonali fil-Moldova u f’pajjiżi oħra tas-Sħubija tal-Lvant. Nittama li dan il-proġett pilota jkun biss il-bidu ta' akkademja fuq skala sħiħa."

Sfond:

• Reġistrazzjoni bil-vidjo tal-15-il laqgħa annwali tal-CORLEAP f’Chișinău, il-Moldova.

• Reġistrazzjoni bil-vidjo tal-laqgħa tal-JCC Moldova fil-15 ta’ Settembru 2026 f’Chișinău.

• Opinjoni tal-KtR dwar il-Pakkett tat-Tkabbir 2025 - Ukraine, Moldova & Georgia. Rapporteur: Patrick Molinoz (FR/PSE), Viċi President tar-Reġjun ta’ Bourgogne-Franche-Comté.

• Il-CORLEAP hija l-unika pjattaforma tal-UE li toffri opportunità biex jiġi diskuss il-kontribut tal-bliet u r-reġjuni fl-iżvilupp tal-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant tal-UE (l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Georgia, ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna). Il-CORLEAP tikkonsisti fi 33 politiku reġjonali u lokali: 18-il membru tal-KtR u 15-il rappreżentant mill-ħames pajjiżi msieħba tal-Lvant. Kull pajjiż sieħeb tal-Lvant għandu tliet siġġijiet. Is-siġġijiet tal-UE jitqassmu skont il-kompożizzjoni politika tal-KtR, maqsuma bejn is-sitt gruppi politiċi tiegħu: Il-Partit Popolari Ewropew (PPE), il-Partit tas-Soċjalisti Ewropej (PSE), Renew Europe (RE), il-Grupp tal-Konservattivi u r-Riformisti Ewropej (ECR), l-Alleanza Ewropea (EA), u l-Ħodor. Bejn il-laqgħat annwali tal-CORLEAP, il-Bureau jaġixxi bħala korp ta’ tmexxija. Il-Bureau huwa responsabbli għall-koordinazzjoni tal-ħidma tal-CORLEAP, il-monitoraġġ tal-attivitajiet, ir-rapporti u r-riżoluzzjonijiet tagħha. Huwa magħmul minn ħames membri mill-pajjiżi msieħba u sitt membri mill-KtR li jirrappreżentaw lill-UE.

• Il-Moldova ngħatat l-istatus ta’ pajjiż kandidat tal-UE f’Ġunju 2022. Wara d-deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew f’Diċembru 2023, inbdew negozjati fl-ewwel konferenza intergovernattiva fil-25 ta’ Ġunju 2025. F’Mejju 2025, il-Moldova adottat il-Programm Nazzjonali 2025-2029 għall-Adeżjoni tal-Moldova; u f’Lulju 2025, sar l-ewwel Summit bejn l-UE u l-Moldova li jimmarka stadju ġdid ta’ kooperazzjoni u integrazzjoni. F’Settembru 2025, il-Kummissjoni Ewropea kkonkludiet l-ewwel rapporti komprensivi ta’ skrinjar u n-negozjati tekniċi tagħha dwar is-sitt raggruppamenti kollha tnedew f’Marzu 2026. Fil-5 ta’ Mejju 2026, il-Kumitat Parlamentari ta’ Assoċjazzjoni UE-Moldova adotta dikjarazzjoni li tappella għall-ftuħ formali tan-negozjati, filwaqt li l-gvern tal-Moldova indika l-objettiv tiegħu li jagħlaq b’mod proviżorju n-negozjati tal-adeżjoni sal-bidu tal-2028. F'Lulju 2026, l-integrazzjoni Ewropea tal-Moldova daħlet f'fażi ġdida bil-ftuħ tat-tieni raggruppament ta' negozjati tal-adeżjoni mal-UE - dwar ir-Raggruppament 6, "Relazzjonijiet Esterni". Il-Faċilità għar-Riforma u t-Tkabbir (EUR 1,9 biljun) hija strument ewlieni biex jiġi appoġġat il-proċess ta’ adeżjoni. Skont il-QFP li jmiss, il-kooperazzjoni tal-UE mal-pajjiżi kandidati hija mistennija li tkun iggwidata mill-Pjanijiet ta’ Sħubija Nazzjonali u Reġjonali.