Tá ról gníomhach de dhíth ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha sa Chomhshocrú don Mheánmhuir

Iarrann na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha go mbeadh níos mó rannpháirtíochta polaitiúla, tacaíochta agus acmhainní ann chun a rannchuidiú leis an gComhshocrú a neartú.

Ag teacht le chéile dóibh an 8 Meitheamh, d’eisigh polaiteoirí agus geallsealbhóirí áitiúla agus réigiúnacha ó thíortha comhpháirtíochta an Aontais agus na Meánmhara iarraidh láidir go ndéanfaí na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a chomhtháthú go foirmiúil i rialachas agus i gcur chun feidhme an Chomhshocraithe don Mheánmhuir, agus chuir siad i bhfios go láidir, cé go bhfuil siad ag rannchuidiú ar an láthair cheana féin trí go leor tionscadal nithiúil comhair Eora-Mheánmhara, go bhfuil gá le haitheantas polaitiúil, tacaíocht agus acmhainní níos fearr chun an rannchuidiú sin a neartú.

Bhí malartú tuairimí agus taithí acu freisin maidir le tionscnaimh chosanta sibhialta atá ar siúl faoi láthair sa limistéar Eora-Mheánmhara. Thug buaiteoir duaise ARLEM 2025 Mokhtar Bouazza ón Ailgéir cuireadh do chomhaltaí ARLEM triail saor in aisce a bhaint as a thionscadal buaiteach ‘AI-Driven Water Resilience for Mediterranean Agriculture’.

An Comhshocrú don Mheánmhuir

Ag na cruinnithe a bhí acu sa Bhruiséil, phléigh comhaltaí an Choimisiúin um Fhorbairt Chríochach Inbhuanaithe an Chomhthionóil Réigiúnaigh agus Áitiúil Eora-Mheánmhara (ARLEM) agus páirtithe leasmhara áitiúla agus réigiúnacha an tuarascáil chomhpháirteach ó na comhrapóirtéirí Marie-Antoinette Maupertuis (FR/EA) ó Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR) agus Jamal Abu Obeid, Méara Great Ramtha (an Iordáin), maidir leis an gComhshocrú don Mheánmhuir a chur i gcrích leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha.’

Chun go n-éireoidh leis an gComhshocrú, ní mór do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a bheith rannpháirteach go díreach agus rannpháirtíocht ARLEM a institiúidiú, thángthas ar an tuarascáil. Roinn comhaltaí an choiste agus a gcomhpháirtithe ar fud na Meánmhara an dearcadh sin go forleathan. Tharraing an dá chomhrapóirtéir aird ar athléimneacht uisce, oiriúnú don athrú aeráide, cosaint shibhialta agus deiseanna a chur ar fáil do dhaoine óga mar na tosaíochtaí is airde ar an láthair. Tá gá le cistiú leordhóthanach le haghaidh tionscadail lena dtugtar aghaidh ar dhúshláin uilíocha le réitigh áitiúla atá curtha in oiriúint do réaltachtaí sonracha réigiúnacha agus áitiúla. Ní mór don tsochaí shibhialta agus do na saoránaigh féin a bheith mar chuid de phróiseas cur chun feidhme an Chomhshocraithe freisin.

Chuir an Coimisiún Eorpach i bhfios go láidir gur cheap an Coimisiún an Comhshocrú don Mheánmhuir mar thogra agus mar iarraidh ar rannpháirtíocht na n-institiúidí ábhartha uile oibriú le chéile. D’fhéadfadh an chéad Chreat Airgeadais Ilbhliantúil eile cistiú a chur ar fáil do ghníomhaíochtaí sonracha faoin gComhshocrú.

Cosaint shibhialta

Ós rud é go mbaineann rioscaí falscaithe leis an samhradh arís, labhair comhaltaí ARLEM faoin tábhacht a bhaineann le cosaint shibhialta, lena n-áirítear an gá atá le hoiliúint, malartú faisnéise thar theorainneacha agus rochtain ar threalamh. Tá cosaint shibhialta tábhachtach freisin mar ghníomhaíocht eacnamaíoch a thugann fostaíocht agus a chuireann taighde agus nuálaíocht chun cinn. Tá béim ar leith leagtha ag an gCoimisiún Eorpach ar chórais ullmhachta agus luathrabhaidh. Tá saoráidí curtha le chéile aige amhail mol comhraiceoirí dóiteáin ar an gCipir a dhíríonn ar an Meánmhuir Thoir.

Duais ARLEM

Chuir buaiteoir duaise ARLEM 2025 Mokhtar Bouazza ón Ailgéir a thionscadal ‘AI-Driven Water Resilience for Mediterranean Agriculture’ i láthair a úsáideann dróin, íomhánna satailíte agus A.I. chun an fheirmeoireacht a dhéanamh níos éifeachtaí. Tá asraon Eorpach dá chuideachta curtha ar bun aige sa Spáinn agus tá cuireadh á thabhairt aige do bhaill ARLEM a chóras a thástáil saor in aisce ar feadh bliana go leith. Tá laghdú 40% tagtha ar thomhaltas uisce ag feirmeacha na hAilgéire a bhain úsáid as cheana féin agus tá méadú 35% tagtha ar tháirgeacht.

Sleachta:

• Joško Klisović (HR/PSE), comhalta de Thionól Chathair Shágraib: “Is céim chun tosaigh é an Comhshocrú don Mheánmhuir i dtreo comhpháirtíocht Eora-Mheánmhara níos uaillmhianaí agus níos cothroime. Ach chun a ghealltanais a chomhlíonadh, tá gá le hinfheistíocht i ndaoine, in áiteanna agus sa daonlathas áitiúil. Ní mór suíochán a bheith ag na cathracha agus na réigiúin ag an mbord, ní hamháin nuair a bhíonn beartais á gcur chun feidhme acu, ach nuair a bhíonn siad á ndearadh agus á meas. Ó athléimneacht uisce agus cosaint shibhialta go deiseanna don óige agus cuimsiú sóisialta, is dúshláin an-chríochach iad na dúshláin atá romhainn. Ní féidir Meánmhuir níos láidre a thógáil ach amháin trí dhlúthpháirtíocht, rathúnas comhroinnte agus fíorrialachas il-leibhéil nach bhfágann aon chríoch ná aon phobal ar lár.”

• Marie-Antoinette Maupertuis (FR/EA), Uachtarán Thionól na Corsaice: “Ní mór cur chun feidhme an Chomhshocraithe a bheith ina fhreagracht chomhroinnte idir dhá chósta na Meánmhara, bunaithe ar an gcomhrialachas seachas ar chur chuige ón mbarr anuas. Beidh rath an Chomhshocraithe ag brath ar fhíor-rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, agus sainiúlachtaí na gcríoch uile á gcur san áireamh.”
• Jamal Abu Obeid, méara bhardas Ramtha san Iordáin: ‘Is réigiún í an Mheánmhuir a bhfuil stair chomhroinnte, dúshláin chomhroinnte agus deiseanna comhroinnte aici. Más mian linn go n-éireoidh leis an gComhshocrú seo, ní mór dúinn é a thógáil in éineacht le gach leibhéal rialachais. I mo bhardas féin, mar atá i roinnt mhaith eile ar fud na Meánmhara, is dúshláin iad an ganntanas uisce, an t-athrú aeráide, an imirce agus an athléimneacht chríochach a bhainistíonn na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha gach lá.’

Cúlra:

• Sonraí an chruinnithe: Is féidir teacht ar an gclár oibre, ar an sruthú gréasáin agus ar dhoiciméid chruinniú Choimisiún ARLEM um Fhorbairt Chríochach Inbhuanaithe an 8 Meitheamh 2026 ar leathanach na n-imeachtaí; tá ábhar comhchosúil ar fáil faoi chomhairliúchán páirtithe leasmhara ARLEM . Tá grianghraif ar fáil.
• ARLEM: Bhunaigh Coiste Eorpach na Réigiún an Comhthionól Réigiúnach agus Áitiúil Eora-Mheánmhara (ARLEM) in 2010, mar bhealach chun guth réigiúnach agus áitiúil a chur ar fáil laistigh de chreat níos leithne an Aontais don Réigiún Meánmhuirí (UfM). Bunaíodh UfM in 2008, mar thoradh ar thionscnamh sa chomhar Eora-Mheánmhara a seoladh in 1995 in Barcelona chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin chultúrtha, eacnamaíocha, pholaitiúla agus chomhshaoil.

• An Comhshocrú don Mheánmhuir: Seoladh an Comhshocrú don Mheánmhuir - don Mheánoirthear, don Afraic Thuaidh agus don Mhurascaill i mí na Samhna 2025 agus is tiomantas straitéiseach athnuaite é ón Aontas Eorpach do chomharsanacht an deiscirt. Tá sé bunaithe ar thrí phríomhcholún: (1) daoine, (2) geilleagair níos láidre agus níos inbhuanaithe, agus (3) slándáil, ullmhacht agus bainistiú imirce. Cuireann an Comhshocrú leis an straitéis a leagadh amach in 2021 i gClár Oibre Nua an Aontais don Mheánmhuir. Meastar gur bealach é chun tionscnaimh a shainaithint lena gcuirfear creat ar fáil le haghaidh comhar a bheidh dírithe ar dhaoine, ar bhorradh a chur faoin trádáil agus ar leas a bhaint as acmhainneacht an fhuinnimh in-athnuaite agus an gheilleagair dhigitigh, agus ar an tslándáil agus an athléimneacht a neartú. Comhlánóidh sé na comhpháirtíochtaí déthaobhacha cuimsitheacha atá ann cheana leis an Túinéis, leis an Éigipt agus leis an Iordáin, agus spreagfaidh sé comhpháirtíochtaí comhchosúla eile. Leis an gComhshocrú, cuirtear de chúram ar ARLEM a bheith ina ‘phríomhbhealach institiúideach le haghaidh rannchuidithe réigiúnacha agus áitiúla’. In 2025, ghlac ARLEM a thuarascáil ghaolmhar ‘Peirspictíochtaí Críochacha don Chlár Oibre Straitéiseach Nua Eora-Mheánmhara’(comhrapóirtéirí: Arianna Censi, leasmhéara Milano, agus Rama Mohammed El Ezzi, leasbhainisteoir cathrach Amman, an Iordáin)
• Dámhachtain ARLEM: Sheol CnaR Gradam ARLEM don Fhiontraíocht Áitiúil Óg sa Mheánmhuir i ndlúthchomhar lena chomhpháirtithe agus lena lucht tacaíochta agus é mar aidhm aige aitheantas a thabhairt d’fhiontraithe óga áitiúla den scoth ó thíortha comhpháirtíochta na Meánmhara. Tugann an dámhachtain creidiúint ar leith do ról na n-údarás áitiúil nó réigiúnach maidir le tacú le turas fiontraí. In 2026, rachaidh Gradam ARLEM isteach san ochtú bliain.