Cuireann taobh thoir an Aontais leis an athléimneacht de réir mar a théann cogadh na Rúise isteach i mbliain a cúig — forbairt leanúnach faoi bhagairtí hibrideacha in Elbląg

Pléann na réigiúin túslíne agus na ceannairí áitiúla ullmhacht ar leibhéal an phobail i bhfianaise bagairtí méadaithe agus cur isteach fadtéarmach.

Thionóil Coiste Eorpach na Réigiún (CnaR) seimineár seachtrach dá Choimisiún um Shaoránacht, Rialachas, Gnóthaí Institiúideacha agus Seachtracha (CIVEX) in Elbląg an 10 Aibreán 2026 chun machnamh a dhéanamh ar an réaltacht atá ag athrú go tapa feadh theorainn talún AE-na Rúise agus chun plé a dhéanamh ar an gcaoi ar féidir leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ullmhacht, athléimneacht agus comhtháthú a neartú i réigiúin teorann thoir an Aontais.

Sa seimineár, dar teideal On the EU-Russia border: perspectives and challenges for the EU border regions [Maidir leis an teorainn idir an tAontas agus an Rúis: peirspictíochtaí agus dúshláin do réigiúin teorann an Aontais], tugadh le chéile comhaltaí CnaR, ionadaithe tofa ó réigiúin agus ó chathracha agus saineolaithe chun teachtaireacht pholaitiúil shoiléir a threisiú: chun teorainn thoir an Aontais a chosaint, tá gá le forairdeall leanúnach, athléimneacht níos láidre agus gníomhaíocht chomhordaithe ar gach leibhéal rialtais.

I gcoinne timpeallacht slándála níos déine ar theorainn AE-na Rúise mar gheall ar bheartais ionsaitheacha na Rúise i gcomhthéacs a cogaidh fhoghaigh leanúnaigh i gcoinne na hÚcráine, díríodh sa seimineár ar thrí thosaíocht:

• chuir sí chun cinn na hábhair imní slándála agus rialachais is coiteann do réigiúin teorann ón bhFionlainn, ón Eastóin, ón Laitvia, ón Liotuáin, ón bPolainn agus níos faide i gcéin, lena n-áirítear cibirionsaithe, bréagaisnéis agus ionstraimiú na himirce;
• rinne sé measúnú ar na himpleachtaí don fhorbairt chríochach agus scrúdaigh sé bearta chun ullmhacht, cosaint shibhialta agus athléimneacht institiúideach a neartú;
• shainaithin sí roghanna nithiúla beartais chun pobail teorann an oirthir a choinneáil inmharthana agus iomaíoch, agus comhtháthú sóisialta agus sláine mhargadh inmheánach an Aontais á gcosaint ag an am céanna.

Rinneadh an plé i gcoinne meath géar ar an timpeallacht slándála ar thaobh thoir na hEorpa, agus cogadh na Rúise i gcoinne na hÚcráine ag leanúint ar aghaidh agus an brú ar theorainn AE-na Rúise ag dul i méid. Chun tuiscint níos fearr a fháil ar an staid ar an láthair, bhuail rannpháirtithe an tseimineáir le ceannairí pobail áitiúla i mbardas Braniewo, gar do theorainn na Polainne-Kaliningrad, agus thug siad cuairt ar phointe trasnaithe teorann Grzechotki-Mamonowo. Thug an plé léargas úsáideach ar na dúshláin laethúla atá roimh phobail teorann, amhail geilleagair atá ag meath agus dídhaonrú, ach freisin ar a n-ardmhianta maidir le comhar Eorpach níos láidre.

Réigiúin ag túslíne na mbagairtí hibrideacha

Tá teorainn talún thart ar 2,500 km ag an Aontas leis an Rúis. Tá codanna móra séalaithe go héifeachtach anois agus faoi dhianfhaireachas. Tá ‘imbhalla iarainn’ nua de facto roimh réigiúin teorann san Fhionlainn, san Eastóin, sa Laitvia, sa Liotuáin agus sa Pholainn — lena n-áirítear limistéir atá ar theorainn iamhchríoch Kaliningrad na Rúise, amhail Réigiún Warmińsko-Mazurskie —: soghluaisteacht agus trádáil laghdaithe, neamhchosaint mhéadaithe ar bhagairtí hibrideacha agus srianta struchtúracha fadtéarmacha ar an bhforbairt réigiúnach. Is minic gurb iad na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha i réigiúin teorann thoir an Aontais na chéad údaráis a bhraith bagairtí hibrideacha agus a d’fhreagair iad, lena n-áirítear bréagaisnéis, cibirionsaithe, sabaitéireacht a d’fhéadfadh a bheith ann agus ionstraimiú na himirce. Tá ualach méadaitheach orthu freisin maidir le leanúnachas seirbhísí poiblí a áirithiú faoi shrianta slándála méadaithe a dhéanann difear do na hacmhainní atá ar fáil dóibh. Trí cheannairí áitiúla agus réigiúnacha a thionól in Elbląg agus i Réigiún Warmińsko-Mazurskie, leag CnaR béim ar pheirspictíocht na réigiún teorann maidir le slándáil agus athléimneacht mar chuid de chlár oibre polaitiúil an Aontais agus leag sé béim ar an ngá atá le tacaíocht leanúnach spriocdhírithe ón Aontas, go háirithe tríd an mbeartas comhtháthaithe agus trí ionstraimí comhlántacha, amhail an teachtaireacht ón gCoimisiún Eorpach a nochtadh le déanaí maidir le réigiúin teorann thoir an Aontais.

Athléimneacht agus comhtháthú a bhaint amach i réigiúin teorann an oirthir

Phléigh na rannpháirtithe freagairtí praiticiúla ar bhagairtí hibrideacha agus a n-impleachtaí don rialachas críochach, lena n-áirítear ullmhacht, cosaint shibhialta, cibearshlándáil agus cumarsáid géarchéime. Scrúdaigh siad freisin conas leanúnachas seirbhísí riachtanacha agus comhtháthú sóisialta a chosaint faoi éagobhsaíocht gheopholaitiúil fhada.

Thug an seimineár aghaidh freisin ar thionchar socheacnamaíoch na trádála agus na soghluaisteachta suaite agus ar an mbaol a bhaineann le leithlisiú athnuaite do limistéir teorann. Leag na rannpháirtithe béim ar a thábhachtaí atá beartas comhtháthaithe láidir atá feasach ar an tslándáil agus a thábhachtaí atá sé an comhar idir-réigiúnach a oiriúnú ionas go dtacóidh an tAontas go héifeachtach leis an athléimneacht fhadtéarmach, leis an iomaíochas agus leis an uathriail straitéiseach i réigiúin teorann an oirthir.

Sa dara cuid den seimineár, rinne na rannpháirtithe athbhreithniú ar chur chuige beartais agus ar shamplaí cur chun feidhme chun cabhrú le réigiúin teorann an oirthir forbairt agus cáilíocht saoil a chothú in ainneoin cur isteach ar naisc trádála, ar shlabhraí soláthair agus ar theagmhálacha duine le duine. Díríodh sa phlé ar chéimeanna inghníomhaithe do rialtais áitiúla agus réigiúnacha, agus ar an gcaoi a bhféadfaí ionstraimí ar leibhéal an Aontais agus comhar trasteorann laistigh den Eoraip, lena n-áirítear le comhpháirtithe amhail an Úcráin agus an Mholdóiv, a shlógadh chun torthaí intomhaiste a bhaint amach.

An tAontas a thabhairt níos gaire do na saoránaigh i réigiúin teorann

Tá brú leanúnach slándála agus coigeartú socheacnamaíoch fadtéarmach roimh réigiúin feadh theorainn thoir an Aontais. Ós é an leibhéal rialtais is gaire do na saoránaigh é, tá ról lárnach ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha san ullmhacht agus san athléimneacht, lena n-áirítear pobail a chosaint, bagairtí hibrideacha a chomhrac agus éifeachtaí malartuithe trasteorann laghdaithe a bhainistiú. Athdhearbhaíodh sa seimineár go bhfuil na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ag an teorainn i gceannas ar an bhfreagairt ar an staid sin, agus ag an am céanna go bhfuil gá le cur chuige fadtéarmach comhordaithe chun teorainn thoir an Aontais a threisiú, cur chuige a bheidh ag teacht le riachtanais slándála le cuspóirí comhtháthaithe agus forbartha atá curtha in oiriúint do na réaltachtaí ar an leibhéal áitiúil.

Sleachta:

Marcin Kuchciński (PL/PPE), Uachtarán Réigiún Warmińsko-Mazurskie agus comhalta de Choiste Eorpach na Réigiún: “Thugamar cuireadh do chomhaltaí an choiste chuig Elbląg, ceann de na cathracha is mó inár réigiún, atá suite díreach 50 km ón teorainn idir an Pholainn agus an Rúis. A bhuí lenár nguthanna, tá an Bhruiséil ag éirí feasach ar na dúshláin shonracha atá os comhair ár gcathracha, ár mbardas agus ár réigiún — ón Laplainn go dtí an Mhuir Dhubh. D’admhaigh an Coimisiún go soiléir go dteastaíonn stádas speisialta agus sásraí tacaíochta nua uathu. Ní limistéir teorann amháin iad réigiúin amhail Voivodeship Warmian-Masurian a thuilleadh - tá siad anois ina gcaomhnóirí ar shlándáil na hEorpa freisin. Cé go roinneann teorainneacha sinn, táimid aontaithe ag comhspriocanna agus ag an gcreideamh nach féidir aon cheann de na dúshláin a réiteach ina n-aonar. Thángamar ar an gconclúid gurb é Elbląg an áit is fearr chun fadhbanna, dúshláin agus deiseanna nua do réigiúin teorann an Aontais Eorpaigh a phlé. Leis an seimineár, cuireadh spás ar fáil do dhíospóireacht maidir le todhchaí réigiúin teorann thoir an Aontais, a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo i bhfianaise na n-athruithe geopholaitiúla atá ann faoi láthair. Comhcheanglaíonn an t-imeacht dearcadh uile-Eorpach atá dírithe ar shlándáil agus ar chomhtháthú le dearcadh áitiúil ar na dúshláin laethúla atá roimh chónaitheoirí.’

Dovydas Kaminskas (LT/Renew Europe), Méara Bhardas Cheantar Tauragė agus comhalta de Choiste Eorpach na Réigiún: “Ceann de na príomh-mhana a úsáidimid in CnaR is ea an ‘Ceart chun fanacht’. Sa staid gheopholaitiúil atá againn inniu, is iad réigiúin oirthear an Aontais Eorpaigh an chuid is leochailí den Eoraip, toisc gurb iad na chéad réigiúin iad a bhraitheann tionchar na staide suaite geopholaitiúla. Cruthaíonn cibirionsaithe, bréagaisnéis, bolscaireacht, imirce armáilte agus ionraí aeir eagla agus laghdaíonn siad muinín as an daonlathas. Bíonn na réigiúin, na cathracha agus na pobail ag déileáil leis na saincheisteanna sin gach lá; dá bhrí sin, tá gá le dreasachtaí nua do ghnólachtaí, le hinfheistíocht nua le haghaidh seirbhísí poiblí níos fearr agus le deiseanna nua do shaoránaigh chun go mbeidh deis ar a laghad ag na réigiúin dul chun cinn comhtháite a dhéanamh san Aontas agus chun go mbeidh daoine in ann fanacht agus cónaí ina réigiún.”

Jacek Protas (PL/PPE), Feisire de Pharlaimint na hEorpa: “Inniu, tá slándáil an Aontais Eorpaigh agus ár gcomhphobail ar fad ag brath ar shlándáil a theorainneacha thoir -- slándáil réigiúin thoir na mór-roinne seo againne. Tá an-áthas orm gur thuig formhór na bpolaiteoirí Eorpacha é sin, agus go bhfuilimid ag plé ní hamháin ionstraimí nua agus tacaíocht speisialta do na réigiúin sin inniu, ach go bhfuil cinntí nithiúla déanta cheana féin chun cabhrú linn dul i ngleic leis an staid thar a bheith dúshlánach seo.’

Tuilleadh eolais:

Tá teorainn talún thart ar 2,500 km ag an Aontas le Cónaidhm na Rúise feadh na Fionlainne, na hEastóine, na Laitvia, na Liotuáine agus na Polainne, lena n-áirítear iamhchríoch na Rúise in Kaliningrad. Ó 2022 i leith, tá athrú suntasach tagtha ar limistéir teorann ina dtimpeallacht oibriúcháin, le soghluaisteacht trasteorann laghdaithe agus nochtadh méadaithe do bhagairtí hibrideacha.

Tá obair a dhéanfar amach anseo maidir le réigiúin teorann an oirthir á hullmhú ag CnaR freisin, lena n-áirítear tuairim ó COTER atá le teacht maidir leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún Eorpach maidir le réigiúin teorann an Aontais san oirthear.

Is é Coiste Eorpach na Réigiún tionól an Aontais Eorpaigh d’ionadaithe áitiúla agus réigiúnacha. Is é CIVEX an coimisiún atá freagrach as saoránacht, rialachas, gnóthaí institiúideacha agus caidreamh seachtrach an Aontais.

An obair a rinne CnaR roimhe seo:

• 2025 – Seimineár seachtrach CIVEX in Prešov na Slóvaice maidir le comhar trasteorann leis an Úcráin;
• 2024 – Tuairim ó CnaR maidir le ‘Cosaint an daonlathais’;
• 2023 – Tuairim ó CnaR Ról na n-údarás áitiúil agus réigiúnach maidir leis an mbréagaisnéis agus ionramháil agus cur isteach eachtrach ar fhaisnéis a chomhrac.

Déan teagmháil le:
Wioletta Wojewodzka
Teil. +32 (0)2 282 2289
Soghluaiste: +32 (0)473 843 986
wioletta.wojewodzka@cor.europa.eu