Méadú: aird a tharraingt ar an dílárú, ar an daonlathas agus ar an ngeilleagar i gcruinnithe déthaobhacha

An 16 Nollaig, chuir Coiste Eorpach na Réigiún séasúr cruinnithe i gcrích le polaiteoirí áitiúla agus réigiúnacha ó thíortha atá ag lorg ballraíocht san Aontas, le plé in Pirot le polaiteoirí áitiúla agus réigiúnacha na Seirbia agus in Iostanbúl le ceannairí ó gach cearn den speictream polaitiúil sa Tuirc.

Le gach ceann de na hocht gcruinniú sheachtracha, rinneadh measúnú ar an dul chun cinn atá á dhéanamh faoi láthair maidir le hathchóirithe a bhaineann leis an Aontas, agus bhí díospóireachtaí ar leith ann maidir le gnéithe den chlár oibre aontachais atá thar a bheith tráthúil agus práinneach do na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha sa chríoch áirithe sin.

Leagadh béim ar conas cistí an Aontais a úsáid le haghaidh fás eacnamaíoch i gcruinnithe le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha na hAlbáine, Mhontainéagró agus na Seirbia, le deiseanna do dhaoine óga ina n-ábhar imní ar leith sa Chosaiv*. Sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin, bhí an díospóireacht dírithe ar riachtanais forbartha áitiúla agus ar acmhainneacht na riarachán áitiúil agus réigiúnach a fhorbairt, agus bhí dúshláin roimh an daonlathas áitiúil chun tosaigh sa Tuirc. Bhí an dílárú polaitiúil agus fioscach lárnach san Albáin agus sa Mholdóiv. Pléadh le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha na hÚcráine leanúint leis na hathchóirithe díláraithe agus leis na hullmhúcháin don atógáil ag cruinniú in Prešov na Slóvaice.

Tháinig na cruinnithe go gairid tar éis don Choimisiún Eorpach a thuarascálacha a fhoilsiú, an 4 Samhain, maidir le dul chun cinn gach tíre ar an gclár oibre athchóirithe a comhaontaíodh leis an Aontas. Cuirfidh na malartuithe go díreach le measúnú CnaR ar thuarascálacha an Choimisiúin, agus tá sé beartaithe moltaí a ghlacadh i mí an Mhárta 2026.

Mar léiriú ar an móiminteam i dtreo an mhéadaithe, chinn CnaR i mbliana an caidreamh oibre leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha a uasghrádú i gceithre chomhpháirtí. Tá meithleacha tiomnaithe ann anois leis an mBoisnia agus an Heirseagaivéin, leis an gCosaiv*, agus leis an Moldóiv, agus comhchoiste comhairleach nua – ardán níos struchtúrtha don idirphlé agus don chomhar – leis an Albáin. Tá cinntí foirmiúla ó na Comhairlí Cobhsaíochta agus Comhlachais ar feitheamh maidir leis na meithleacha leis an Moldóiv agus leis an Úcráin a chlaochlú ina gcomhchoistí comhairliúcháin.

I bhfianaise na dtoghchán áitiúil a bhí ann le déanaí, níorbh fhéidir cruinniú de Chomhchoiste Comhairliúcháin na Macadóine Thuaidh a thionól. Tá idirphlé ar siúl ag CnaR le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha na Seoirsia, a chuir a phróiseas aontachais ar feitheamh go haontaobhach, trí Chomhdháil na nÚdarás Réigiúnach agus Áitiúil do Chomhpháirtíocht an Oirthir (CORLEAP). Thionóil CORLEAP a chruinniú bliantúil an 27 Deireadh Fómhair. 

Sleachta:

Csaba Borboly (RO/PPE), cathaoirleach na Meithle um an mBoisnia agus an Heirseagaivéin agus leas-uachtarán Chomhairle Contae Harghita: “Tar éis dúinn teacht go Brčko, sheolamar teachtaireacht shoiléir: Tógfar todhchaí Eorpach na Boisnia agus na Heirseagaivéine ón leibhéal áitiúil suas. Tá sé léirithe ag Brčko, nuair a thagann pobail le chéile, gur féidir leo ardú os cionn deighiltí agus cobhsaíocht, athchóirithe agus deiseanna eacnamaíocha a chur ar fáil dá saoránaigh. Leanfaidh ár Meitheal de bheith ina nasc idir ceannairí áitiúla sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin agus institiúidí an Aontais sa Bhruiséil, rud a chinnteoidh go n-éistfear le riachtanais áitiúla agus go sroichfidh tacaíocht an Aontais pobail ar an láthair.”

Gillian Coughlan (IE/RE), cathaoirleach Mheitheal na Cosaive agus comhalta de Chomhairle Contae Chorcaí: “Ba mhaith liom ardmholadh a thabhairt do dhíograis agus tiomantas ár gcomhpháirtithe áitiúla ar an láthair sa Chosaiv, rud a bhí le feiceáil go soiléir le linn chruinniú Mheitheal an fhómhair i bPristine. Is bunús láidir iad a rannpháirtíocht agus a n-oscailteacht don chomhar chun dul chun cinn leanúnach a dhéanamh. Táim thar a bheith buíoch freisin as an dá chuairt staidéir oideachais a eagraíodh don Mheitheal. Bhí an chuairt ar an scoil thar a bheith spreagúil, ós rud é gur léirigh sí go soiléir uaillmhian chomhroinnte chun ailíniú le caighdeáin Eorpacha san oideachas agus fíormhian infheistíocht a dhéanamh i dtodhchaí níos fearr do na glúine atá le teacht.”

Nikola Dobroslavić (HR/PPE), cathaoirleach JCC Mhontainéagró agus maor Chontae Dubrovnik-Neretva: “Is maith an rud é go bhfuil Montainéagró, de réir an ráitis ó Uachtarán na Comhairle Eorpaí Antonio Costa, ar an gceann is faide sa phróiseas aontachais i dtreo ballraíocht san Aontas agus go bhfuil tacaíocht leathan aige dá shaoránaigh ar an mbealach sin. Ní mór d’údaráis Mhontainéagró leanúint de bheith ag obair go leanúnach chun na critéir le haghaidh ballraíochta a chomhlíonadh, amhail an smacht reachta, an comhrac i gcoinne an éillithe agus na coireachta eagraithe, saoirse na meán, cearta mionlach, comhionannas inscne, caidreamh le comharsana agus ailíniú le beartas eachtrach agus slándála an Aontais.”

Anna Magyar (HU/ECR), cathaoirleach JCC na Seirbia agus comhalta de Chomhairle Contae Csongrád Megye: “Níor tionóladh cruinniú den chineál sin le dhá bhliain anuas, agus dá bhrí sin, is cosúil gur cuireadh tús le timthriall nua sa lá atá inniu ann – timthriall a bhfuil súil againn go dtiocfaidh deireadh leis leis leis an tSeirbia mar bhall iomlán den Aontas Eorpach. Tá na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ríthábhachtach chun tacú le cuspóirí na Seirbia a bhaineann leis an Aontas. Ní cleachtadh teicniúil amháin é an méadú; tá ról cinntitheach ag méaraí agus comhairleoirí maidir leis na deiseanna a chuireann sé ar fáil a aistriú ina bhfíorthorthaí ar an láthair.”

Antonio Mazzeo (IT/PSE), cathaoirleach JCC na hAlbáine agus uachtarán Chomhairle Réigiúnach na Tuscáine: “Tógtar conair na hAlbáine i dtreo ballraíocht san Aontas trí ról gníomhach a bardas agus a réigiún. Léiríonn an Comhchoiste Comhairliúcháin go bhfuil daonlathas áitiúil láidir, dílárú fioscach agus rochtain éifeachtach ar chistí an Aontais ríthábhachtach chun dul chun cinn ceart a dhéanamh do shaoránaigh. Trí údaráis áitiúla a chumhachtú trí rialachas il-leibhéil agus infheistíocht phoiblí inbhuanaithe, neartaímid athchóirithe, comhtháthú sóisialta agus muinín na hAlbáine sa tionscadal Eorpach. Is í an Eoraip ár gcinniúint chomhroinnte – agus is í cinniúint na hAlbáine í freisin.’ 

Tuilleadh eolais:

• Cláir oibre: Cláir oibre do chruinnithe na gComhchoistí Comhairliúcháin leis an Albáin (4 Nollaig), le Montainéagró (4 Nollaig), agus leis an tSeirbia (16 Nollaig) agus do chruinnithe na Meithleacha um an mBoisnia agus an Heirseagaivéin (2 Nollaig), um an gCosaiv (30 Deireadh Fómhair), um an Moldóiv (24 Samhain), um an Tuirc (16 Nollaig) agus um an Úcráin (28 Samhain).
• Preaseisiúintí: An Mheitheal um an Moldóiv (24 Samhain), an Mheitheal um an Úcráin (28 Samhain), an Mheitheal um an Tuirc (16 Nollaig).
• Tuarascáil 2024 maidir le méadú: Bileoga eolais faoi thuairimí CnaR maidir le pacáiste um méadú 2024 le haghaidh na mBalcán Thiar agus na Tuirce (rapóirtéir: Jean-Luc Vanraes, BE/RE, comhalta de Chomhairle Bhardasach Uccle) agus an Úcráin, an Mholdóiv agus an tSeoirsia (rapóirtéir: Aleksandra Dulkiewicz, PL/PPE, méara Gdańsk).
• Tuarascáil 2025 maidir le méadú: Is iad rapóirtéirí CnaR maidir le pacáiste um méadú 2025 an Choimisiúin Eorpaigh Gillian Coughlan (IE/RE), comhalta de Chomhairle Contae Chorcaí (na Balcáin Thiar agus an Tuirc) agus Patrick Molinoz (FR/PSE), leas-uachtarán réigiún Bourgogne-Franche-Comté (an Úcráin, an Mholdóiv agus an tSeoirsia). Príomhphointí na dtuarascálacha ón gCoimisiún Eorpach.
• Ardáin CnaR: Meithleacha agus Comhchoistí Comhairliúcháin ,agusComhdháil nanÚdarás Réigiúnach agus Áitiúil do Chomhpháirtíocht an Oirthir (CORLEAP).

* Tá an t-ainmniú seo gan dochar do sheasaimh maidir le stádas, agus tá sé ag teacht le Rún 1244/1999 ó Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe agus le Tuairim na Cúirte Breithiúnais Idirnáisiúnta maidir le dearbhú neamhspleáchais na Cosaive.