Glacann na réigiúin agus na cathracha tograí chun an Beartas Comhtháthaithe a athchóiriú agus cuireann siad i gcoinne aon iarracht é a lárú i lámha na rialtas náisiúnta

Tá Beartas Comhtháthaithe láidir, solúbtha agus athchóirithe de dhíth ar an Aontas Eorpach atá ar fáil do gach críoch, a bhfuil réigiúin agus cathracha ina chroílár, chun borradh a chur faoi iomaíochas an Aontais agus éagothromaíochtaí réigiúnacha a laghdú ag an am céanna. Is é sin iarraidh láidir na gceannairí réigiúnacha agus áitiúla a ghlac, le linn seisiún iomlánach de Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR) an 20-21 Samhain, pacáiste tuairimí lena sainítear bunchlocha an Bheartais Chomhtháthaithe tar éis 2027. 

Tá méadú ag teacht ar neamhionannais chríochacha ar fud na hEorpa, agus tá dúshláin nua roimh réigiúin a bhaineann leis an ngéarchéim aeráide, le spleáchas fuinnimh, leis an athrú déimeagrafach agus le teannas geopholaitiúil. Tá ról ríthábhachtach ag an mBeartas Comhtháthaithe – arb ionann é agus thart ar aon trian de bhuiséad fadtéarmach an Aontais faoi láthair – maidir leis na tosaíochtaí sin atá ag teacht chun cinn a bhaint amach, ós rud é gur minic a bhíonn cur chuige áitíogair ag teastáil uathu agus go mbaineann siad le hinniúlachtaí na réigiún agus na gcathracha. 

I bpríomhthuairim réime ó na comhrapóirtéirí Vasco Alves CORDEIRO (PT/PSE), Uachtarán CnaR, agus Emil BOC (RO/PPE), Uachtarán choimisiún CnaR um Beartas Comhtháthaithe Chríochaigh agus um Buiséad AE, arna glacadh d’aon toil ag seisiún iomlánach CnaR, cuireadh i bhfios go láidir go mbraitheann tionchar an Bheartais Chomhtháthaithe ar eolas agus ar rannpháirtíocht na n-údarás áitiúil agus réigiúnach chun a áirithiú go bhfuil tionscadail ábhartha, éifeachtach agus inbhuanaithe. Dá bhrí sin, chuir CnaR i gcoinne aon bheart láraithe laistigh den Bheartas Comhtháthaithe amach anseo lena ndíreofaí níos mó cumhachta ar údaráis an Aontais agus ar údaráis náisiúnta. 

Príomhthosaíochtaí don Bheartas Comhtháthaithe a bheidh ann amach anseo

Chuir ionadaithe na gcathracha agus na réigiún chun suntais go bhfuil brú ar an mBeartas Comhtháthaithe aghaidh a thabhairt ar go leor tosaíochtaí, agus gur cheart go mbeadh sé mar phríomhsprioc aige éagothromaíochtaí geografacha a cheartú. Mar sin féin, ní féidir comhtháthú san Eoraip a chur chun cinn leis an mBeartas Comhtháthaithe amháin. Ba cheart do bheartais uile an Aontais agus na mBallstát an cuspóir céanna a shaothrú ar bhealach comhordaithe. Dá bhrí sin, d’iarr CnaR go gcruthófaí creat faireacháin AE chun measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme beartas vis-à-vis cur chun cinn an chomhtháthaithe.

Chun rialacha an Bheartais Chomhtháthaithe a shimpliú tar éis 2027, d’iarr na réigiúin agus na cathracha go mbunófaí creat straitéiseach aonair do chistí an Aontais, lena laghdófaí líon na n-ionstraimí cistiúcháin, agus chuir siad i gcoinne cistí earnála nua de chuid an Aontais a chruthú nach mbeadh aon bhreisluach soiléir acu do na cistí atá ann cheana, amhail an ciste Iomaíochais a fógraíodh. 

Ní mór rannpháirtíocht na n-údarás réigiúnach agus áitiúil tríd an tsamhail bainistíochta comhroinnte, tríd an rialachas il-leibhéil agus trí phrionsabal na comhpháirtíochta a bheith ina dtreoirphrionsabail i gcónaí i mBeartas Comhtháthaithe athchóirithe tar éis 2027. Tá ceannairí áitiúla agus réigiúnacha sásta féachaint freisin ar bhealaí nua chun feabhas a chur ar sholáthar chistí an Bheartais Chomhtháthaithe, lena n-áirítear gnéithe den tsamhail fheidhmíochtbhunaithe a leanúint i gcásanna sonracha áirithe.

Comhar Críochach Eorpach neartaithe

I bhfianaise scála na ndúshlán críochach, d’áitigh na cathracha agus na réigiúin ar cheannairí náisiúnta agus ar cheannairí an Aontais buiséad a thabhairt don Bheartas Comhtháthaithe tar éis 2027 a bheidh cothrom ar a laghad le buiséad 2021-2027 (lena n-áirítear breisiú REACT-EU €50.6 billiún) i dtéarmaí réadacha. Mar a iarradh i dtuairim arna dréachtú ag Karsten Uno PETERSEN (DK/PSE), comhalta de thionól réigiúnach na Danmhairge Theas, ba cheart cuspóir an Chomhair Chríochaigh Eorpaigh (CCE) den Bheartas Comhtháthaithe a mhéadú i gcomparáid leis an gclárthréimhse reatha, chun nach lú ná 8 % den mhéid iomlán é. Tá sé léirithe go bhfuil CCE ar cheann de phríomhuirlisí beartais an Aontais chun comhtháthú a chur chun cinn agus chun an margadh aonair a neartú trí bhacainní teorann a bhaint. Dá bhrí sin, ba cheart buiséad a chomhchoda um chomhar trasteorann a dhúbailt ar a laghad sa chéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais. 

Feabhas a chur ar an gcomhar trasteorann

Trí thuairim thiomnaithe a d’ullmhaigh Pavel BRANDA (CZ/ECR), thug Leas-Mhéara Rádlo ceannairí réigiúnacha agus áitiúla rabhadh freisin go bhfuil daoine fós i mbaol de dheasca fadhbanna riaracháin, saincheisteanna airgeadais agus bacainní teicniúla a chuireann bac ar sheirbhísí éigeandála teorainneacha inmheánacha an Aontais a thrasnú. Dá bhrí sin, d’áitigh siad ar rialtais náisiúnta agus ar údaráis réigiúnacha dlús a chur leis na hiarrachtaí chun teacht ar chomhaontuithe lena gcomharsana chun foirne éigeandála thar theorainneacha a chumasú.   

Dul i ngleic leis an athrú déimeagrafach

Arna iarraidh sin d’Uachtaránacht na hUngáire ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh, ghlac CnaR tuairim freisin maidir le conas leas a bhaint as acmhainneacht iomlán an Bheartais Chomhtháthaithe chun dul i ngleic leis an athrú déimeagrafach, arna dréachtú ag Raquel GARCÍA GONZÁLEZ (ES/PSE), Ard-Stiúrthóir Gnóthaí Eorpacha Rialtas Phrionsacht Asturias. Ba cheart an t-aistriú déimeagrafach a aithint mar thosaíocht in éineacht leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach, a dúirt comhaltaí CnaR. Chuige sin, tá sé ríthábhachtach an chatagóir ‘réigiúin san aistriú déimeagrafach’ a shainiú chun comhthuiscint ar fud an Aontais a éascú agus chun infheistíochtaí faoin mBeartas Comhtháthaithe a rianú ar bhealach níos fearr, ar infheistíochtaí iad a chuidíonn le haghaidh a thabhairt ar chúiseanna agus ar iarmhairtí an athraithe dhéimeagrafaigh. Táthar ag súil go mbainfidh an Chomhairle Gnóthaí Ginearálta leas as an tuairim ó CnaR sna conclúidí uaithi maidir le comhtháthú agus athrú déimeagrafach atá le glacadh an 28 Samhain. 

Sleachta athfhriotail

Vasco Alves CORDEIRO (PT/PSE), comhrapóirtéir maidir le ‘Beartas Comhtháthaithe athnuaite tar éis 2027 nach bhfágann aon duine ar lár’ agus Uachtarán Choiste Eorpach na Réigiún: ‘Ní le maoiniú, le cláir agus le rialacha amháin a bhaineann an Beartas Comhtháthaithe. Baineann an Beartas Comhtháthaithe, thar aon ní eile agus go príomha, le bunbhrí an tionscadail Eorpaigh, gan daoine ná áiteanna a fhágáil ar lár. Is beartas é an Beartas Comhtháthaithe atá dírithe ar an todhchaí agus a chuireann ar chumas gach críche ó gach cearn den Eoraip aghaidh a thabhairt ar dhúshláin amhail aghaidh a thabhairt ar thubaistí aeráide nó tacú leis an aistriú déimeagrafach. Sin an fáth a bhfuil sé ríthábhachtach go bhfanfaidh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha ar thús cadhnaíochta maidir leis an mbeartas a chur i gcrích ar an láthair.”

Emil BOC (RO/PPE), comhrapóirtéir maidir le ‘Beartas Comhtháthaithe athnuaite tar éis 2027 nach bhfágann aon duine ar lár’, Uachtarán choimisiún CnaR um Beartas Comhtháthaithe Chríochaigh agus um Buiséad AE, agus Méara Cluj-Napoca: "Ní hamháin gur beartas níos daonlathaí é Beartas Comhtháthaithe treisithe le rannpháirtíocht láidir áitiúil agus réigiúnach, is beartas níos éifeachtaí é. Le todhchaí an Bheartais Chomhtháthaithe, ní mór tús áite a thabhairt don chomhpháirtíocht thar lárú, don choimhdeacht thar aonfhoirmeacht, agus do ghníomhaíocht áitiúil thar chian-sainorduithe. Is é an aisling atá agam ná Eoraip a bhfuil rath uirthi toisc go bhfuil sí comhtháite; Eoraip ina bhfuil an tsaoirse ag gach saoránach gluaiseacht agus ina bhfuil an tsaoirse acu fanacht agus rath a bheith orthu ina réigiún dúchais; Eoraip atá láidir toisc go bhfuil meas aici ar gach guth, ar gach réigiún agus ar gach pobal.”

Pavel BRANDA (CZ/ECR), rapóirtéir maidir le ‘Bacainnía réiteach ar chomhar na seirbhísí éigeandála i réigiúin teorann AE’,Leas-Mhéara Rádlo: “Mar dhuine a dhéanann ionadaíocht ar réigiún teorann, tá a fhios agam féin an tábhacht a bhaineann le comhar trasteorann, agus an tionchar fíorshaoil atá aige ar phobail trasteorann.”

Raquel GARCÍA GONZÁLEZ (ES/PSE), rapóirtéir maidir le ‘Conas leas a bhaint as acmhainneacht iomlán an Bheartais Chomhtháthaithe chun dul i ngleic leis an athrú déimeagrafach’, agus Ard-Stiúrthóir Gnóthaí Eorpacha Rialtas Phrionsacht Asturias: “Tá tionchar ag an athrú déimeagrafach ar réigiúin ar fud na hEorpa ar bhealaí an-éagsúil. Chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar dhúshlán práinneach an dídhaonraithe, tá sé ríthábhachtach go gcoinneoidh na réigiúin smacht ar bhainistiú an bheartais comhtháthaithe.’

Karsten Uno PETERSEN (DK/PSE), rapóirtéir maidir le ‘Todhchaí CCE tar éis 2027’, agus comhalta de thionól réigiúnach na Danmhairge Theas: ‘Is réigiúin teorann iad 40 % de chríoch an Aontais, agus tá 30 % de dhaonra an Aontais ina gcónaí i réigiúin teorann. Dá bhrí sin, ba cheart an cistiú le haghaidh comhar trasteorann a dhúbailt sa chéad bhuiséad ilbhliantúil eile de chuid an Aontais.’ 

Cúlra

• Féach arís ar an díospóireacht sa seisiún iomlánach maidir le Beartas Comhtháthaithe athnuaite nach bhfágann aon duine ar lár.
• An 20 Samhain, ghlac CnaR an tuairim Buiséad an Aontais agus beartais áitbhunaithe: tograí le haghaidh sásraí nua deartha agus seachadta in CAI tar éis 2027’ a dhréachtaigh Marie-Antoinette MAUPERTUIS (FR/EA), Uachtarán thionól réigiúnach na Corsaice.
• I mí na Samhna 2023, ghlac CnaR an chéad tuairim maidir le todhchaí an Bheartais Chomhtháthaithe tar éis 2027. Arna dhréachtú ag na comhrapóirtéirí Vasco Alves CORDEIRO agus Emil BOC. 

Teagmhálaithe

Monica Tiberi – Urlabhraí Uachtarán CnaR
Mobile: +32 479 51 74 43
monica.tiberi@cor.europa.eu

Matteo Miglietta
Teil. +32 470895382
matteo.miglietta@cor.europa.eu