Intervista ma’ Luca Menesini – relatur tal-KtR dwar ir-regolament dwar il-qafas ta’ prestazzjoni 2028-34

Inti r-relatur tal-KtR dwar ir-regolament il-ġdid dwar il-qafas ta’ prestazzjoni inkluż fil-proposta tal-QFP 2028-34. Huwa ħoss tekniku ħafna, tista 'tispjega għaliex dan is-suġġett huwa daqshekk importanti?

Mal-ewwel daqqa t’għajn, ir-regolament dwar il-qafas ta’ prestazzjoni jidher li huwa eżerċizzju tekniku dwar l-indikaturi u r-rappurtar. Fir-realtà, huwa politiku ħafna, minħabba li se jsawwar kif il-baġit tal-UE jiddefinixxi s-suċċess, jalloka l-finanzjament, u jinforza l-prijoritajiet fil-politiki kollha.

Dan ir-regolament ma jkejjilx biss l-effiċjenza tal-infiq; jistabbilixxi wkoll il-prinċipji li jiddeterminaw għal xiex huwa l-baġit tal-UE. Kif enfasizzat fl-abbozz ta’ opinjoni tal-KtR li qed naħdem fuqu, li ġie adottat fil-Kummissjoni COTER fil-5 ta’ Frar, il-mudell ta’ governanza propost mill-Kummissjoni Ewropea jirriskja li jtemm il-politika reġjonali u l-kundizzjonijiet ekwi Ewropej komuni billi jrawwem nazzjonalizzazzjoni tal-finanzi tal-UE, u billi jdgħajjef il-post tar-reġjuni u l-bliet fit-twettiq tal-finanzjament tal-UE. F’dak is-sens, il-qafas jista’ jbiddel, b’mod ħażin, il-bilanċ bejn l-objettivi tal-UE, il-prijoritajiet nazzjonali, u l-koeżjoni territorjali.

Barra minn hekk, il-qafas ta’ prestazzjoni jaffettwa l-piż amministrattiv, il-kapaċità tal-innovazzjoni, u l-ġustizzja territorjali. Jekk tkun imfassla ħażin, tista’ tiskoraġġixxi proġetti innovattivi u tnaqqas il-valur miżjud tal-politiki ta’ koeżjoni u ta’ żvilupp rurali.

X’inhuma t-tħassib u t-talbiet ewlenin ċentrali għall-opinjoni li qed taħdem fuqha?

L-Opinjoni tiffoka fuq tliet punti ewlenin ta’ tħassib:

1. Il-prevenzjoni tar-rinazzjonalizzazzjoni tal-Politika ta’ Koeżjoni.
Il-qafas propost jirriskja li jċaqlaq il-kontroll lil hinn mill-awtoritajiet maniġerjali u l-atturi reġjonali lejn pjanijiet ta’ prestazzjoni fil-livell nazzjonali, u b’hekk jimmina l-politika bbażata fuq il-post u d-diversità territorjali.

2. L-evitar ta’ simplifikazzjoni falza u burokrazija eċċessiva.
Filwaqt li hija mfassla bħala simplifikazzjoni, l-evidenza mill-awtoritajiet maniġerjali tissuġġerixxi li s-sistema tista’ żżid il-piżijiet amministrattivi, peress li r-rapportar dwar il-prestazzjoni jiżdied mal-kontrolli eżistenti tal-awditjar u tal-infiq, u mhux jissostitwixxihom.

3. Il-protezzjoni tal-innovazzjoni, it-teħid tar-riskji, u l-valur miżjud territorjali.
Indikaturi riġidi żżejjed u miri standardizzati jirriskjaw li jippenalizzaw l-esperimentazzjoni, jiskoraġġixxu proġetti lokali innovattivi, u jnaqqsu l-politika ta’ koeżjoni għall-immarkar tal-kaxxi aktar milli għall-impatt.

Biex dan jiġi indirizzat, l-Opinjoni tappella għal:

· Prinċipju orizzontali ġdid: “la tagħmilx ħsara lill-koeżjoni”, filwaqt li tiżgura li l-istrumenti baġitarji kollha tal-UE jappoġġaw il-koeżjoni territorjali — mhux biss il-fondi ta’ koeżjoni. U dan għandu japplika għall-intestaturi kollha, inklużi l-kompetittività u l-innovazzjoni.

· Applikazzjoni aktar b’saħħitha tas-sussidjarjetà, li tiggarantixxi l-involviment tal-awtoritajiet reġjonali u lokali fil-Pjanijiet Nazzjonali u Reġjonali.

· Simplifikazzjoni reali, inkluż finanzjament adegwat għall-assistenza teknika, speċjalment għal muniċipalitajiet iżgħar.

· Perjodi tranżizzjonali biex jiġu evitati xokkijiet fl-implimentazzjoni li jistgħu jdewmu l-finanzjament u jagħmlu ħsara lill-benefiċjarji.

Għandek is-sentiment li l-Parlament Ewropew qed jisma’ leħen ir-reġjuni u l-bliet f’din il-fażi? Kemm qed taħdem mill-qrib mal-membri tagħha?

Hemm sensibilizzazzjoni dejjem akbar fil-Parlament Ewropew li l-futur tal-Politika ta’ Koeżjoni u l-governanza tal-baġit tal-UE ma jistgħux jissawru mingħajr ir-reġjuni u l-bliet. Qed naħdmu mill-qrib mal-membri tal-Parlament Ewropew (MEPs) fil-gruppi politiċi kollha, b’mod partikolari dawk involuti fil-kumitati għall-Iżvilupp Reġjonali, l-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali, u l-Baġits, u mar-rapporteurs dwar fajls relatati. Hemm konverġenza dwar it-tħassib ewlieni: l-evitar ta’ ċentralizzazzjoni eċċessiva, is-salvagwardja tal-koeżjoni, u ż-żamma tal-flessibbiltà lokali.

Minkejja dan, il-bilanċ istituzzjonali għadu delikat. Il-Parlament huwa riċettiv, iżda kontribut b’saħħtu u kkoordinat mill-atturi territorjali jibqa’ essenzjali. Ir-rwol tal-KtR huwa preċiżament li jittraduċi r-realtajiet territorjali f’impatt leġiżlattiv, u qed insaħħu l-alleanzi mal-Parlament biex niżguraw li l-ilħna lokali u reġjonali jiġu riflessi fin-negozjati. 

F’Ottubru, ipparteċipajt fil-protesta pubblika #CohesionAlliance kontra n-nazzjonalizzazzjoni proposta tal-Politika ta’ Koeżjoni. Minn dak iż-żmien 'l hawn għaddew ftit xhur. Il-President tal-Kummissjoni Ewropea Ursula von der Leyen bagħtet żewġ ittri li jipproponu emendi għall-proposta inizjali. Madankollu, jidher li l-kisba tal-unanimità fost il-gvernijiet nazzjonali għadha sfida. Taħseb li n-negozjati mexjin fid-direzzjoni t-tajba?

Il-mobilizzazzjoni tar-reġjuni u l-bliet, inkluż permezz tal-#CohesionAlliance, diġà kellha impatt politiku tanġibbli. L-ittri ta’ segwitu u l-aġġustamenti proposti tal-Kummissjoni jindikaw li l-pressjoni mit-territorji u mill-atturi progressivi hija importanti.

Madankollu, għad hemm riskji. Il-kisba tal-unanimità fost l-Istati Membri hija diffiċli, u xi gvernijiet ikomplu jinsistu għal kontroll nazzjonali akbar fuq il-fondi tal-UE, li jista’ jdgħajjef il-koeżjoni, inaqqas il-ġustizzja territorjali, u jifframmenta s-solidarjetà tal-UE. Il-progress huwa possibbli — iżda biss jekk tkompli l-pressjoni politika. Id-direzzjoni tal-ivvjaġġar għandha tibqa’ ċara: Il-Politika ta’ Koeżjoni trid tibqa’ Ewropea, ibbażata fuq il-post, u ankrata territorjalment — mhux ittrasformata f’sett ta’ pakketti ta’ nfiq nazzjonali.

Għalhekk, ir-regolament dwar il-qafas ta’ prestazzjoni mhuwiex nota f’qiegħ il-paġna teknika, iżda wieħed mill-oqsma ta’ battalja li se jiddetermina jekk il-baġit tal-UE jibqax għodda għall-konverġenza u s-solidarjetà, jew isir mekkaniżmu ta’ frammentazzjoni nazzjonali.

F’dan l-istadju, minkejja kuntest ġeopolitiku dejjem aktar diffiċli, xorta jidher li l-President von der Leyen u diversi Stati Membri ma fehmux bis-sħiħ li Ewropa aktar b’saħħitha teħtieġ neċessarjament baġit tal-UE aktar b’saħħtu, u li Ewropa aktar kompetittiva tista’ tinbena biss jekk ir-reġjuni kollha jingħataw is-setgħa li jikkompetu. L-abbandun ta’ ċerti territorji jew in-nuqqas ta’ finanzjament ta’ setturi ewlenin mhux se jagħmlu lill-Ewropa aktar b’saħħitha — se jagħmilha aktar frammentata, aktar inugwali, u fl-aħħar mill-aħħar aktar vulnerabbli.

[L-intervista ġiet ippubblikata fil-15-il edizzjoni tal-bullettin #CohesionAlliance]