Agallamh le Luca Menesini – rapóirtéir CnaR maidir le creat-rialachán feidhmíochta 2028-34

Is tusa rapóirtéir CnaR maidir leis an gcreat-rialachán feidhmíochta nua a áirítear i dtogra CAI 2028-34. Fuaimeann sé an-teicniúil, an bhféadfá a mhíniú cén fáth go bhfuil an t-ábhar seo chomh tábhachtach?

Ar an gcéad amharc, tá an chuma ar an rialachán maidir leis an gcreat feidhmíochta gur cleachtadh teicniúil é maidir le táscairí agus tuairisciú. Déanta na fírinne, tá sé an-pholaitiúil, toisc go múnlóidh sé an chaoi a sainmhíníonn buiséad an Aontais rath, a leithdháileann sé cistiú, agus a fhorfheidhmíonn sé tosaíochtaí ar fud na mbeartas uile.

Ní hamháin go ndéantar éifeachtúlacht caiteachais a thomhas leis an rialachán seo; leagtar amach ann freisin na prionsabail lena gcinntear a bhfuil i gceist le buiséad an Aontais. Mar a cuireadh i dtábhacht sa dréacht-tuairim ó CnaR, a glacadh i gCoimisiún COTER an 5 Feabhra, tá an baol ann go gcuirfidh samhail rialachais bheartaithe an Choimisiúin Eorpaigh deireadh leis an mbeartas réigiúnach agus leis an gcothrom iomaíochta Eorpach coiteann trí náisiúnú airgeadas an Aontais a chothú, agus trí áit na réigiún agus na gcathracha i soláthar cistiúcháin an Aontais a lagú. Sa chiall sin, d’fhéadfadh an creat athrú a dhéanamh, ar dhrochbhealach, ar an gcothromaíocht idir cuspóirí an Aontais, tosaíochtaí náisiúnta agus comhtháthú críochach.

Thairis sin, déanann an creat feidhmíochta difear don ualach riaracháin, don acmhainneacht nuálaíochta agus don chothroime chríochach. Mura ndeartar go maith é, d’fhéadfadh sé tionscadail nuálacha a dhíspreagadh agus breisluach na mbeartas comhtháthaithe agus forbartha tuaithe a laghdú.

Cad iad na príomhábhair imní agus na príomhiarrataí atá lárnach sa tuairim a bhfuil tú ag obair uirthi?

Dírítear sa tuairim ar thrí phríomhábhar imní:

1. Athnáisiúnú an Bheartais Chomhtháthaithe a chosc.
Leis an gcreat atá beartaithe, tá an baol ann go n-aistreofaí rialú ó údaráis bhainistíochta agus ó ghníomhaithe réigiúnacha i dtreo pleananna feidhmíochta ar an leibhéal náisiúnta, rud a bhainfeadh an bonn de bheartas áitbhunaithe agus d’éagsúlacht chríochach.

2. Simpliú bréagach agus rómhaorlathas a sheachaint.
Cé go bhfuil sé leagtha amach mar shimpliú, tugann fianaise ó údaráis bhainistíochta le fios go bhféadfadh an córas ualaí riaracháin a mhéadú, ós rud é go mbeadh tionchar ag tuairisciú feidhmíochta sa bhreis ar na rialuithe iniúchóireachta agus caiteachais atá ann cheana, gan teacht ina n-ionad.

3. Nuálaíocht, dul i riosca agus breisluach críochach a chosaint.
Tá an baol ann go ngearrfaidh táscairí agus spriocanna caighdeánaithe atá ródhocht pionós ar thástáil, go ndíspreagfaidh siad tionscadail áitiúla nuálacha, agus go laghdóidh siad an beartas comhtháthaithe go tic bhoscaí seachas tionchar.

Chun aghaidh a thabhairt air sin, iarrtar an méid seo a leanas sa tuairim:

· Prionsabal cothrománach nua: ‘gan dochar a dhéanamh don chomhtháthú’, lena n-áirithítear go dtacaíonn ionstraimí buiséadacha uile an Aontais leis an gcomhtháthú críochach — ní hamháin le cistí comhtháthaithe. Agus ba cheart feidhm a bheith aige sin maidir le gach ceannteideal, lena n-áirítear iomaíochas agus nuálaíocht.

· Cur i bhfeidhm níos láidre na coimhdeachta, lena ráthaítear rannpháirtíocht na n-údarás réigiúnach agus áitiúil i bPleananna Náisiúnta agus Réigiúnacha.

· Fíorshimpliú, lena n-áirítear cistiú leordhóthanach cúnaimh theicniúil, go háirithe do bhardais bheaga.

· Idirthréimhsí chun suaití cur chun feidhme a sheachaint a d'fhéadfadh moill a chur ar chistiú agus dochar a dhéanamh do thairbhithe.

An mbraitheann tú go bhfuil Parlaimint na hEorpa ag éisteacht le guth na réigiún agus na gcathracha ag an gcéim seo? Cé chomh gar is atá tú ag obair lena mbaill?

Tá méadú ag teacht ar an bhfeasacht i bParlaimint na hEorpa nach féidir todhchaí an Bheartais Chomhtháthaithe agus rialachas bhuiséad an Aontais a mhúnlú gan réigiúin agus cathracha. Táimid ag obair go dlúth le Feisirí de Pharlaimint na hEorpa (FPEnna) ar fud grúpaí polaitiúla, go háirithe iad siúd atá rannpháirteach i gcoistí um Fhorbairt Réigiúnach, um Thalmhaíocht agus um Fhorbairt Tuaithe, agus um Buiséid, agus le rapóirtéirí ar chomhaid ghaolmhara. Tá cóineasú ann maidir leis na príomhábhair imní: lárú iomarcach a sheachaint, comhtháthú a chosaint, agus solúbthacht áitiúil a choinneáil ar bun.

É sin ráite, tá an chothromaíocht institiúideach fós íogair. Tá an Pharlaimint soghabhálach, ach tá ionchur láidir comhordaithe ó ghníomhaithe críochacha ríthábhachtach i gcónaí. Is é ról CnaR go díreach tionchar reachtach a dhéanamh de réaltachtaí críochacha, agus tá comhghuaillíochtaí leis an bParlaimint á dtreisiú againn chun a áirithiú go léireofar guthanna áitiúla agus réigiúnacha sa chaibidlíocht. 

I mí Dheireadh Fómhair, ghlac tú páirt san agóid phoiblí #CohesionAlliance i gcoinne náisiúnú beartaithe an Bheartais Chomhtháthaithe. Ó shin i leith, tá cúpla mí caite. Sheol Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh Ursula von der Leyen dhá litir inar moladh leasuithe ar an togra tosaigh. Mar sin féin, is cosúil gur dúshlán fós é aontoilíocht a bhaint amach i measc na rialtas náisiúnta. An gcreideann tú go bhfuil an chaibidlíocht ag dul sa treo ceart?

Bhí tionchar polaitiúil inbhraite cheana féin ag slógadh na réigiún agus na gcathracha, lena n-áirítear tríd an #CohesionAlliance. Tugtar le fios i litreacha leantacha agus i gcoigeartuithe molta an Choimisiúin go bhfuil tábhacht le brú ó chríocha agus ó ghníomhaithe forásacha.

Mar sin féin, tá rioscaí fós ann. Is deacair aontoilíocht a bhaint amach i measc na mBallstát, agus leanann roinnt rialtas de rialú náisiúnta níos mó a éileamh ar chistí an Aontais, rud a d’fhéadfadh comhtháthú a lagú, cothroime chríochach a laghdú, agus dlúthpháirtíocht an Aontais a ilroinnt. Is féidir dul chun cinn a dhéanamh — ach ní féidir dul chun cinn a dhéanamh ach amháin má leantar den bhrú polaitiúil. Ní mór an treo taistil a bheith soiléir i gcónaí: Ní mór don Bheartas Comhtháthaithe fanacht Eorpach, áitbhunaithe agus fréamhaithe ó thaobh críche de — gan é a chlaochlú ina shraith imchlúdach caiteachais náisiúnta.

Dá bhrí sin, ní fonóta teicniúil é an rialachán maidir leis an gcreat feidhmíochta, ach ceann de na láithreacha catha lena gcinnfear an uirlis chóineasaithe agus dlúthpháirtíochta fós é buiséad an Aontais, nó an mbeidh sé ina shásra ilroinnte náisiúnta.

Ag an gcéim seo, in ainneoin comhthéacs geopholaitiúil atá ag éirí níos dúshlánaí, is cosúil fós nár thuig an tUachtarán von der Leyen agus roinnt Ballstát go hiomlán go bhfuil gá le buiséad níos láidre don Aontas chun Eoraip níos láidre a bhaint amach, agus nach féidir Eoraip níos iomaíche a thógáil ach amháin má chumhachtaítear na réigiúin uile chun dul san iomaíocht. Má thréigtear críocha áirithe nó príomhearnálacha tearcmhaoinithe, ní neartófar an Eoraip – fágfaidh sé sin go mbeidh sí níos ilroinnte, níos neamhchothroime agus, i ndeireadh na dála, níos leochailí.

[Foilsíodh an t-agallamh sa 15ú heagrán de nuachtlitir #CohesionAlliance]