It-tkabbir tal-UE qed jiffaċċja sfidi fil-governanza lokali u d-demokrazija lokali

Il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni ħeġġeġ lill-Unjoni Ewropea tindirizza l-problema tal-“manipulazzjoni tal-istat lokali” f’pajjiżi li jixtiequ jissieħbu fl-Unjoni u, f’riżoluzzjoni urġenti dwar it-Turkija, “ikkundanna bil-qawwa l-arresti u d-detenzjonijiet ta’ mexxejja tal-oppożizzjoni lokali, inkluż is-Sindku ta’ Istanbul Ekrem İmamoğlu”.

Is-sejħiet tat-2-3 ta’ April saru f’plenarja tal-assemblea tal-UE għall-politiċi lokali u reġjonali wara dibattitu dwar it-tkabbir mal-UE ma’ Marta Kos, Kummissarju Ewropew għat-Tkabbir.

Ir-riżoluzzjoni tal-KtR dwar it-Turkija twissi li “l-immirar sistematiku tal-politiċi tal-oppożizzjoni jhedded il-pedamenti tas-soċjetajiet demokratiċi”, tappella lir-Rappreżentant Għoli/Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea “biex tikkunsidra li timponi miżuri restrittivi skont ir-Reġim Globali ta’ Sanzjonijiet tal-UE b’rabta mad-Drittijiet tal-Bniedem”, u tgħid li “ir-rigress kontinwu fir-rigward tad-drittijiet fundamentali għandu jwassal għal rieżami tal-parteċipazzjoni tat-Turkija fil-programmi finanzjarji u istituzzjonali tal-UE”. Ir-riżoluzzjoni tirrifletti twissijiet mill-KtR mill-2016 dwar il-ħsara li saret lid-demokrazija lokali fit-Turkija bis-sostituzzjoni ta’ ħafna sindki eletti minn fiduċjarji maħtura mill-gvern.

Il-KtR huwa kritiku ħafna wkoll tar-rispons tal-awtoritajiet Serbi għal xhur ta’ protesti wara l-kollass tas-saqaf ta’ stazzjon ferrovjarju f’Novi Sad. F’Opinjoni dwar it-tkabbir fil-Balkani tal-Punent u t-Turkija, il-KtR jesprimi “tħassib serju dwar id-detenzjoni u d-deportazzjoni sussegwenti ta’ attivisti tas-soċjetà ċivili, inklużi ċittadini tal-Istati Membri tal-UE” u jinnota “b’allarm li azzjonijiet bħal dawn jirriskjaw li jdgħajfu l-libertajiet fundamentali”.

Fir-rieżami tagħhom tal-progress lejn it-tkabbir tal-UE fl-2024, il-membri tal-KtR enfasizzaw li huwa ta’ “importanza kbira” li kwalunkwe pajjiż li jixtieq jissieħeb fl-UE jallinja ruħu mal-politika estera u ta’ sigurtà tal-Unjoni, u enfasizzaw ukoll ir-“rwol kbir” li s-soċjetajiet ċivili tal-pajjiżi kandidati għandhom jaqdu fil-proċess tal-implimentazzjoni tat-tkabbir.

Il-valutazzjonijiet tal-KtR jiffokaw primarjament fuq il-governanza u l-amministrazzjoni fil-livell lokali u reġjonali, u jiddeskrivu l-awtogovernanza lokali u reġjonali effettiva u demokrazija lokali li tiffjorixxi bħala “komponenti essenzjali” tas-sistemi ta’ kontrolli u bilanċi fil-pajjiżi kandidati. Il-KtR jinnota li, minkejja l-gwerra, l-Ukrajna għamlet “progress fil-governanza lokali, ir-rikostruzzjoni u d-deċentralizzazzjoni”. Fil-Balkani tal-Punent, il-KtR jidentifika problema ta’ “manipulazzjoni tal-istat lokali” li fiha s-sistema ta’ governanza lokali tintuża kompletament jew parzjalment minn individwi jew gruppi b’saħħithom.

Ir-rakkomandazzjonijiet mill-KtR jenfasizzaw ukoll il-benefiċċji usa’, f’termini ta’ setgħa ta’ persważjoni, tal-appoġġ tal-UE għall-awtoritajiet lokali u reġjonali, filwaqt li jfaħħru “r-rwol indispensabbli tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fit-trawwim tar-rikonċiljazzjoni, l-indirizzar tal-wirt storiku u s-soluzzjoni ta’ kwistjonijiet bilaterali permezz tad-djalogu, il-bini tal-fiduċja u inizjattivi transfruntiera konġunti”.

Il-KtR xeħet dawl fuq il-benefiċċji tal-kooperazzjoni transfruntiera billi stieden lis-sindki tal-Kapitali Ewropej tal-Kultura konġunti għall-2025 – Nova Gorica fis-Slovenja u Gorizia fl-Italja, l-ewwel darba li l-premju kien għal żewġt ibliet li jaqsmu fruntiera. Sa mill-adeżjoni tas-Slovenja fl-UE fl-2004, iż-żewġt ibliet li qabel kienu maqsuma ngħaqdu f'komunità urbana waħda li taqsam pjazza ċentrali u netwerk tat-trasport pubbliku. Il-Kummissarju Kos qal li Nova Gorica u Gorizia “qed jagħmlu l-viżjoni tal-paċi Ewropea reali kuljum. Is-sindki – Samo Turel (SI/Renew Europe) ta’ Nova Gorica u Rodolfo Ziberna ta’ Gorizia – qalu li l-integrazzjoni taż-żewġ bliet turi li l-koeżistenza hija possibbli, minkejja d-diviżjonijiet tal-passat.

Kwotazzjonijiet:  

• Kata Tüttő, President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni: “It-tkabbir mhuwiex biss dwar it-tfassil ta’ linji ġodda fuq mappa. Huwa dwar il-bini tal-paċi, l-istabbiltà u l-opportunità għal kulħadd fl-Ewropa. Il-bliet u r-reġjuni madwar l-Ewropa għandhom ħafna x’joffru: l-għarfien, l-esperjenza u s-solidarjetà. Billi naħdmu flimkien bejn il-fruntieri u fuq il-post, nistgħu ngħinu biex insawru Ewropa aktar magħquda, aktar sigura u aktar prospera. L-ilħna tal-mexxejja lokali u reġjonali huma importanti f’dan il-proċess, għaliex huwa fil-komunitajiet tagħna fejn jinħass l-impatt reali tas-sħubija fl-UE. U huwa permezz tal-kooperazzjoni f’kull livell li nistgħu niddefendu l-valuri komuni tagħna u nilqgħu l-isfidi ta’ żminijietna – flimkien.”  

• Marta Kos, Kummissarju Ewropew għat-Tkabbir: “Nemmen bis-sħiħ li l-mexxejja lokali u reġjonali huma periti essenzjali fil-bini tal-Unjoni Ewropea. F’Nova Gorica u Gorizia, is-Sindku Turel u s-Sindku Giverna qed jagħmlu l-viżjoni tal-paċi Ewropea reali kuljum. Id-dinja madwar id-dinja qed tinbidel malajr, u dan jirrikjedi li l-Ewropa tieħu responsabbiltà akbar għall-istabbiltà u d-difiża tagħha stess. U saħħaħ dak li ilna nafu, li Ewropa magħquda akbar hija Ewropa aktar b'saħħitha. It-tkabbir huwa neċessità għas-sigurtà, il-prosperità u s-saħħa fit-tul tagħna tal-Ewropa. U rridu naħtfu dan il-mument.” 

• Aleksandra Dulkiewicz (PL/PPE), Sindku ta’ Gdańsk u relatur tal-KtR dwar “Il-pakketttat-tkabbir 2024 – l-Ukrajna, il-Moldova u l-Georgia”: “Il-proċess ta’ tkabbir għandu jkun proċess ibbażat fuq il-mertu. It-tieni nett, għandu jkun hemm deċentralizzazzjoni, mhux biss bħala idea, iżda wkoll f’termini ta’ deċentralizzazzjoni fiskali. It-tielet, jeħtieġ li nkunu konxji tal-attivitajiet ta’ atturi ostili, inklużi l-manipulazzjoni tal-media, il-manipulazzjoni tal-opinjoni pubblika, id-diżinformazzjoni. Ir-raba', ir-rwol tal-organizzazzjonijiet mhux governattivi huwa importanti ħafna biex jappoġġa l-proċess ta' integrazzjoni. U, fl-aħħar nett, neħtieġu kooperazzjoni bilaterali, minn belt għal belt, minn raħal għal raħal, minn reġjun għal reġjun.” 

• Jean-Luc Vanraes (BE/RE), membru tal-Kunsill Muniċipali ta’ Uccle u relatur tal-KtR dwar “Il-pakketttat-tkabbir 2024 – Il-Balkani tal-Punent u t-Turkija”:  “Dan ir-rapport inkiteb matul perjodu fejn il-kunflitti internazzjonali u interni ddominaw, u dan jhedded il-prinċipji tal-istat tad-dritt u d-demokrazija, inkluż għall-awtoritajiet lokali. B’mod ġenerali, jista’ jingħad li d-dibattitu dwar is-sussidjarjetà u l-finanzjament tal-gvernijiet lokali għad irid jitwettaq bir-reqqa. Fir-rigward ta' Ċipru, sfortunatament, huwa meħtieġ li tiġi promossa ripetutament l-implimentazzjoni tar-riżoluzzjonijiet adottati mill-KSNU." 

Informazzjoni ta' sfond:  

• Id-dibattitu dwar it-tkabbir jista’ jiġi segwit mill-ġdid fuq is-sit web tal-KtR; ir-ritratti jistgħu jinstabu hawnhekk.  

• Nova Gorica u Gorizia huma l-Kapitali Ewropej tal-Kultura fl-2025, l-ewwel muniċipalitajiet transfruntiera li ngħataw it-titlu. Trattat ta' paċi bejn l-Italja u l-Jugoslavja fl-1947 wassal għall-qsim ta' dik li kienet belt waħda. Kooperazzjoni bejn iż-żewġt ibliet iffaċilitata parzjalment minn Raggruppament Ewropew ta' Kooperazzjoni Territorjali (REKT), li jipprovdi bażi legali għall-kooperazzjoni transkonfinali. Il-KtR huwa responsabbli għaż-żamma tar-reġistru tar-REKT. 

• Abbozz ta’ riżoluzzjoni urġenti dwar “L-Arrest tas-Sindki Torok u l-Attakk fuq id-Demokrazija Lokali fit-Turkija”, adottat fit-3 ta’ April 2025: stqarrija għall-istampa. 

• Żewġ Opinjonijiet adottati mill-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni fit-2 ta’ April – “Pakketttat-tkabbir 2024 – l-Ukrajna, il-Moldova u l-Georgia”u “Pakketttat-tkabbir 2024 – il-Balkani tal-Punent u t-Turkija”– jivvalutaw il-progress fir-riformi relatati mal-UE li saru minn disa’ pajjiżi li qed ifittxu sħubija fl-UE, mill-perspettiva tal-governanza lokali u reġjonali. Minbarra li jipprovdu rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż biex jiġu kkunsidrati mill-istituzzjonijiet tal-UE, l-Opinjonijiet jagħtu prominenza lil firxa ta’ messaġġi ġenerali. Dawn jinkludu: il-ħtieġa kritika għal awtogovernanza lokali effettiva u deċentralizzazzjoni – kemm politika kif ukoll fiskali – sabiex tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni tal-pajjiżi kandidati; l-importanza li jiġu involuti l-awtoritajiet lokali u reġjonali relatati mal-UE fir-riformi peress li r-rwol tagħhom fl-implimentazzjoni ta’ madwar 70 % tal-leġislazzjoni tal-UE; il-ħtieġa li tiġi miġġielda l-“manipulazzjoni tal-istat lokali” fil-Balkani tal-Punent; u s-sinifikat partikolari tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fil-kooperazzjoni transfruntiera, il-protezzjoni ambjentali, it-tħejjija għad-diżastri, u l-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni. L-Opinjonijiet jenfasizzaw urġenza ġdida għall-UE biex issaħħaħ l-influwenza tagħha u trawwem l-istabbiltà fir-reġjuni ġirien, minħabba l-kuntest ġeopolitiku attwali. 

• Ir-rakkomandazzjonijiet tal-KtR jenfasizzaw il-valur tas-sħubijiet internazzjonali bejn il-bliet u bejn ir-reġjuni. Il-KtR huwa kofundatur tal-Alleanza Ewropea tal-Bliet u r-Reġjuni għar-Rikostruzzjoni tal-Ukrajna, li għaliha jservi bħala s-segretarjat. L-Alleanza qed tħeġġeġ lill-amministrazzjonijiet reġjonali u muniċipali biex joħolqu kollaborazzjonijiet ma’ sejħiet reġjonali u tal-bliet fl-Ukrajna. 

• Il-Kummissjoni Ewropea fetħet formalment in-negozjati tal-adeżjoni mal-Ukrajna u mal-Moldova f’Ġunju 2024. Fl-2023, l-UE rrikonoxxiet lill-Georgia bħala kandidat għas-sħubija fl-UE, iżda kkundizzjonat il-bidu ta’ taħditiet dwar aktar riformi. Il-Montenegro għalaq proviżorjament tlieta minn 33 kapitolu ta' negozjar. Is-Serbja bdiet negozjati dwar tnejn minn sitt "raggruppamenti" tematiċi ta' negozjati. L-Albanija fetħet żewġ raggruppamenti ta’ negozjati fl-2024. It-Turkija bdiet negozjati dwar l-adeżjoni mal-UE fl-2005; it-taħditiet bħalissa jinsabu weqfin. F’Marzu 2024, il-Kunsill Ewropew iddeċieda li jiftaħ negozjati ta’ adeżjoni mal-Bożnija-Ħerzegovina; Il-Maċedonja ta' Fuq bħalissa qed tistenna l-approvazzjoni tal-Kunsill Ewropew biex jibdew it-taħditiet. Il-Kosovo* huwa meqjus bħala kandidat potenzjali għas-sħubija fl-UE.  

*Dan l-isem huwa mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus, u huwa konformi mar-Riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti UNSCR 1244/1999 u l-Opinjoni tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja dwar id-dikjarazzjoni tal-indipendenza tal-Kosovo.

Persuna ta' kuntatt:

Andrew Gardner

Tel: +32 473 843 981

andrew.gardner@cor.europa.eu