It-tranżizzjoni ekoloġika u t-tmexxija lokali fiċ-ċentru tal-attenzjoni fil-konferenza ta’ Jum it-Tkabbir tal-UE

Id-deċentralizzazzjoni u t-tranżizzjoni lejn ekonomija aktar ekoloġika u aktar sostenibbli kienu fiċ-ċentru tal-konferenza ta’ Jum it-Tkabbir li saret mill-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni fis-27-28 ta’ Mejju – l-akbar avveniment tal-Unjoni Ewropea tas-sena ddedikata għat-tkabbir tal-UE minn perspettiva lokali u reġjonali.

Iż-żewġ suġġetti – l-iżvilupp sostenibbli u d-deċentralizzazzjoni – se jiffurmaw parti mis-sinsla tal-kollaborazzjoni matul il-ħames snin li ġejjin bejn il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni (KtR) u l-awtoritajiet lokali u reġjonali mill-pajjiżi kandidati u kandidati potenzjali.

F’messaġġ bil-vidjo, Marta Kos, Kummissarju Ewropew għat-Tkabbir, iddeskriviet ir-rwol tal-KtR bħala “pont” għal-livell sottonazzjonali fil-pajjiżi tat-tkabbir bħala “importanti ħafna”. Adam Szłapka, Ministru għall-Unjoni Ewropea għall-Polonja, li bħalissa għandha l-Presidenza b’rotazzjoni tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, qal li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma l-livell ta’ gvern “l-eqreb taċ-ċittadin, u fl-aħħar mill-aħħar, huma n-nies li jaqdu rwol deċiżiv hawnhekk. Il-prospett ta' sħubija fl-UE u l-pass tar-riformi jiddependu fuqhom."

Il-momentum lejn it-tkabbir tal-UE ssaħħaħ matul l-aħħar sena, bl-Ukrajna u l-Moldova l-aktar pajjiżi reċenti li bdew taħditiet dwar l-adeżjoni. Id-dinamika mibdula ġiet riflessa matul il-jumejn tal-avveniment bit-tnedija mill-KtR ta’ kumitat konsultattiv konġunt mal-Albanija u ta’ gruppi ta’ ħidma mal-Moldova u l-Kosovo*.

Deċentralizzazzjoni

Il-konferenza saret f'mument meta tingħata aktar attenzjoni lill-governanza lokali fil-viċinat tal-UE. F’April, il-KtR adotta riżoluzzjoni li tikkundanna l-arrest u d-detenzjoni tas-sindku ta’ Istanbul, Ekrem İmamoğlu, u politiċi lokali oħra fit-Turkija – kritika ripetuta matul il-konferenza ta’ Jum it-Tkabbir. Barra minn hekk, l-adozzjoni mill-UE ta’ pakketti ewlenin ta’ appoġġ għall-Balkani tal-Punent u l-Ukrajna – il-Pjan ta’ Tkabbir għall-Balkani tal-Punent u l-Faċilità għall-Ukrajna – għamlet enfasi addizzjonali fuq kif il-pjani ta’ żvilupp ekonomiku jistgħu jgħinu aħjar lill-komunitajiet lokali u kif l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom ikunu involuti.

Il-parteċipanti qablu li deċentralizzazzjoni effettiva tagħmel il-governanza aktar effiċjenti, issaħħaħ id-demokrazija fil-livell lokali, u żżid l-istabbiltà. Huma enfasizzaw ukoll li, filwaqt li kull pajjiż jeħtieġ li jsib il-bilanċ xieraq tas-setgħat tiegħu stess, il-proċess ta’ deċentralizzazzjoni jittejjeb billi jiġu kkonsultati l-gvernijiet sottonazzjonali f’pajjiżi oħra.

Tranżizzjoni ekoloġika

L-ambjent u t-tibdil fil-klima – il-Kapitolu 27 tal-acquis tal-UE, il-korp tal-liġijiet tal-UE li l-pajjiżi kandidati jridu jadottaw – jitqiesu bħala fost l-aktar oqsma ta’ sfida għall-pajjiżi li jfittxu li jissodisfaw l-istandards tal-UE, u jirrikjedu wkoll livell partikolarment għoli ta’ involviment min-naħa tal-awtoritajiet lokali u reġjonali. Fl-istess ħin, il-livelli ta’ reżistenza pubblika jistgħu jkunu għoljin.

Il-parteċipanti enfasizzaw ħames oqsma ta’ importanza partikolari jekk l-aġenda ekoloġika trid tirnexxi fil-livell reġjonali: l-iżgurar tal-finanzjament, it-taħriġ u ż-żamma tal-impjegati taċ-ċivil, l-istabbiliment ta’ kooperazzjoni effettiva bejn il-gvernijiet nazzjonali u sottonazzjonali, it-titjib tal-oqfsa legali, u l-konvinzjoni tal-pubbliku dwar il-benefiċċji għalihom fil-ħajja ta’ kuljum.

Il-konferenza pprovdiet eżempju sinifikanti ta’ kif il-muniċipalitajiet qed imexxu ’l quddiem it-tranżizzjoni tal-enerġija fit-Turkija u fil-Balkani, li ħafna mill-bliet ewlenin tagħhom storikament kellhom rati għoljin ħafna ta’ tniġġis. Aktar minn 230 belt fil-Balkani tal-Punent u fit-Turkija issa huma firmatarji tal-Patt tas-Sindki għall-Klima u l-Enerġija, li jintitolahom għall-appoġġ tal-UE talli impenjaw ruħhom li jnaqqsu l-emissjonijiet bi 30 % sal-2030.

Id-deċentralizzazzjoni u l-aġenda ekoloġika tal-UE kienu ċentrali b’mod simili fil-laqgħat li saru fis-27 ta’ Mejju ma’ sebgħa mid-disa’ gruppi ta’ ħidma u kumitati konsultattivi konġunti li l-KtR għandu mal-pajjiżi tat-tkabbir. Kull laqgħa qieset sfida tal-enerġija jew ambjentali partikolarment importanti għal dak il-pajjiż, inkluż it-tranżizzjoni tal-enerġija għall-Moldova, l-adattament għat-tibdil fil-klima fil-każ tal-Albanija, u d-degradazzjoni ambjentali fil-Kosovo*.

L-Ukrajna qed tiffaċċja sfidi eċċezzjonali, peress li sehem sinifikanti tal-infrastruttura pubblika u soċjali saritlu ħsara kbira matul l-invażjoni li għaddejja tar-Russja. Madankollu, il-Grupp ta’ Ħidma dwar l-Ukrajna enfasizza li ħafna muniċipalitajiet madankollu qed jirnexxilhom jimplimentaw proġetti tal-enerġija sostenibbli, parzjalment b’rispons għall-ħtieġa li jiġu restawrati s-servizzi pubbliċi – inklużi l-isptarijiet u s-sistemi tal-ilma, kif ukoll l-infrastruttura tal-enerġija, l-akkomodazzjoni u l-iskejjel. Aktar minn 200 muniċipalità Ukrena huma firmatarji tal-Patt tas-Sindki u jkomplu jsegwu l-objettivi tiegħu minkejja l-gwerra.

* Din id-deżinjazzjoni hija mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus u hija konformi mal-KSNU 1244 u l-Opinjoni tal-QIĠ dwar id-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Kosovo.

• Kwotazzjonijiet:
• Marta Kos, Kummissarju Ewropew għat-Tkabbir (messaġġ bil-vidjo): “L-awtoritajiet reġjonali u lokali huma essenzjali peress li l-adeżjoni mal-UE teħtieġ sforz intensiv mis-soċjetajiet kollha tagħna. Kulħadd għandu bżonnha. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jimplimentaw parti kbira mil-leġiżlazzjoni tal-UE. Din hija wkoll ir-raġuni għaliex dejjem nagħmel il-punt waqt żjarat lill-imsieħba tat-tkabbir tagħna biex immorru lil hinn mill-bliet kapitali. [pont]."
• Adam Szłapka, Ministru għall-Unjoni Ewropea, ir-Repubblika tal-Polonja (messaġġ bil-vidjo): "It-tkabbir jibqa' waħda mill-prijoritajiet għall-Presidenza Pollakka. Aħna nqisu t-tkabbir bħala investiment ġeostrateġiku fil-paċi, is-sigurtà, l-istabbiltà u l-prosperità. Membri ġodda għandhom il-potenzjal li jsaħħu l-kompetittività u s-suq uniku u joħolqu opportunitajiet għaċ-ċittadini u n-negozji. Hemm dinamika ġdida fil-proċess tat-tkabbir. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol importanti f’dan il-proċess. Huma l-eqreb taċ-ċittadin, u fl-aħħar mill-aħħar, huma n-nies li għandhom rwol deċiżiv hawnhekk. Il-prospett ta' sħubija fl-UE u l-pass tar-riformi jiddependu fuqhom."
• Nikola Dobroslavić (HR/PPE), prefett tal-Kontea ta’ Dubrovnik-Neretva u president tal-JCC Montenegro: “Il-Kumitat tar-Reġjuni ilu għal ħafna snin jippromovi t-tkabbir tal-UE, u l-involviment lokali u reġjonali fil-proċess. Qatt ma għajjien li nitkellmu dwarha, inżommu l-fjamma mixgħula anke meta ma kinitx daqshekk għolja fuq l-aġenda politika. It-tkabbir jeħtieġ li jkun ankrat f’approċċ tas-soċjetà kollha. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jimplimentaw il-biċċa l-kbira tal-acquis tal-UE, kważi 70 %, u l-mexxejja lokali u reġjonali jinsabu f’pożizzjoni tajba ħafna biex jispjegaw u jippromovu l-benefiċċji tat-tkabbir. Dan se jgħin biex tissawwar narrattiva tal-ħidma komuni tagħna, li hija ankrata fil-fatti u l-figuri, għall-kuntrarju tar-retorika populista u allarmanti."
• Antje Grotheer (DE/PSE), President tal-Parlament tal-Belt ta’ Bremen u President tal-Grupp ta’ Ħidma dwar l-Ukrajna: “It-tibdil fil-klima u l-aspetti ambjentali huma sfidi komuni li kull awtorità lokali u reġjonali qed tiffaċċja, fl-Ukrajna u fl-Unjoni Ewropea. Nistgħu nitgħallmu u nibbenefikaw minn xulxin u niżguraw li r-rikostruzzjoni tal-Ukrajna tqis l-irkupru ekoloġiku. Bl-Alleanza Ewropea tal-Bliet u r-Reġjuni għar-Rikostruzzjoni tal-Ukrajna, inżommu l-infrastruttura ekoloġika, l-enerġija rinnovabbli u l-iżvilupp urban sostenibbli fuq quddiem fl-aġenda.”

Aktar informazzjoni:

• Jum it-Tkabbir: il-programm tal-jumejn ta’ laqgħat – flimkien mar-reġistrazzjonijiet tas-sessjoni plenarja, il-gruppi ta’ ħidma, u l-kumitati konsultattivi konġunti – jinsab fuq il-paġna tal-avveniment fuq is-sit web tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni.
• Ir-ritratti huma disponibbli fuq Flickr jew fuq talba.
• Id-deċentralizzazzjoni: Il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni jimmonitorja l-grad ta’ deċentralizzazzjoni fl-Istati Membri tal-UE għall-benefiċċju ta’ dawk li jfasslu l-politika, l-amministraturi, u ċ-ċittadini permezz ta’ studju aġġornat perjodikament dwar id-Diviżjoni tas-Setgħat. Dan l-aħħar ikkummissjona aġġornament tal-istudju dwar id-Diviżjoni tas-Setgħat biex jivvaluta l-istrutturi ta’ governanza u l-kompetenzi tal-awtoritajiet lokali fi 17-il qasam ta’ politika f’10 pajjiżi li qed ifittxu sħubija fl-UE. L-aġġornament, li ġie prodott miċ-Ċentru għar-Riċerka Soċjali u Ekonomika bbażat f’Varsavja u li jista’ jitniżżel hawn, jippermetti lill-qarrejja jqabblu l-oqsma ta’ politika bejn il-pajjiżi. Is-sejbiet ewlenin jinkludu xejriet differenti ta’ deċentralizzazzjoni, awtonomija finanzjarja, demarkazzjoni tar-rwoli, governanza parteċipattiva, djalogu istituzzjonali, bini tal-kapaċità, ippjanar strateġiku, u appoġġ għall-komunitajiet lokali.
• l-Ukrajna: Il-kwistjoni tal-appoġġ għall-gvernijiet sottonazzjonali fl-Ukrajna ser tkun element ta’ diskussjoni fil-Konferenza dwar l-Irkupru tal-Ukrajna li ser issir f’Lulju f’Ruma. L-Alleanza Ewropea tal-Bliet u r-Reġjuni għar-Rikostruzzjoni tal-Ukrajna ħarġet dikjarazzjoni fil-15 ta’ Mejju li tistabbilixxi l-erba’ messaġġi ċentrali tagħha lill-URC. Id-dikjarazzjoni hija disponibbli hawnhekk.
• Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, “Pakketttat-tkabbir 2024 – l-Ukrajna, il-Moldova u l-Georgia” (relatur: Aleksandra Dulkiewicz, sindku ta' Gdańsk.)
• Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, “Pakketttat-tkabbir 2024 – Il-Balkani tal-Punent u t-Turkija”(relatur: Jean-Luc Vanraes, membru tal-Kunsill Muniċipali ta’ Uccle.)
•  

Kuntatt:

Andrew Gardner

Tel: +32473 843 981

andrew.gardner@cor.europa.eu